Noord-Hollandse zorginstellingen, zorgverzekeraar VGZ en Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier gaan samen medicijnresten in het afvalwater bestrijden. Jaarlijks belandt in Nederland naar schatting 190.000 kilo aan geneesmiddelresten via het riool in het milieu. De organisaties willen vervuiling bij de bron aanpakken en vragen onder meer terughoudendheid bij het gebruik van diclofenacgel.
- In Nederland komt elk jaar naar schatting 190.000 kilo medicijnresten via het afvalwater in het milieu terecht.
- Een regionale Noord-Hollandse coalitie zet in op preventie, bewustwording en betere inzameling van restanten.
- Smeerbare pijnstillers zoals diclofenacgel belanden voor het grootste deel via de douche of wasbak in het water.
Regionale zorgorganisaties, zorgverzekeraar VGZ en Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier hebben een intentieverklaring ondertekend voor het netwerk NHN Zorg voor Schoon Water. De huidige rioolwaterzuiveringen zijn niet ontworpen om alle medicijnresten uit het afvalwater te halen. Hoogheemraad Marjan Leijen noemt de situatie urgent: “Medicijnresten in het water zijn een groeiende uitdaging die geen enkele organisatie alleen kan oplossen.” De partijen willen daarom voorkomen dat restanten überhaupt in het riool terechtkomen.2
Door de vergrijzing en de toename van chronische aandoeningen stijgt het medicijngebruik de komende jaren flink. Een van de eerste concrete speerpunten van de coalitie is het ontmoedigen van diclofenacgel. Van deze smeerbare pijnstiller neemt het lichaam via de huid naar schatting slechts 6 procent op. De overige 94 tot 96 procent spoelt tijdens het wassen of douchen direct het riool in, wat leidt tot een zware belasting van het oppervlaktewater.5
Wat kun je zelf doen met oude medicijnen?
Veel medicijnresten komen via urine en ontlasting in het riool terecht, maar soms worden overtollige medicijnen nog door de gootsteen gespoeld. Volgens Apotheek.nl horen medicijnen nooit in het toilet, de wasbak of de gewone vuilnisbak. Eenmaal in het oppervlaktewater kunnen deze stoffen schade veroorzaken aan waterdieren, zoals weefselbeschadiging bij vissen.3
Restanten van geneesmiddelen kun je gratis inleveren bij de apotheek of bij de milieustraat van de gemeente. Lever tabletten en capsules bij voorkeur in de doordrukstrip in, zonder de kartonnen omdoos. Haal om privacyredenen het etiket van potjes en tubes. Gebruikte naalden horen altijd thuis in een speciale naaldencontainer van de apotheek.3
Blijft het kraanwater veilig?
Ondanks de aanwezigheid van medicijnresten in oppervlaktewater is het Nederlandse drinkwater veilig om te drinken, meldt het RIVM. Drinkwaterbedrijven passen intensieve zuiveringstechnieken toe, waardoor sporen van geneesmiddelen ver onder de concentraties blijven waarbij enig gezondheidseffect te verwachten is. De regionale maatregelen zijn vooral bedoeld om de kwetsbare waternatuur te beschermen en de drinkwaterbronnen schoon te houden.4
Dit regionale samenwerkingsverband legt de focus op het voorkomen van vervuiling aan de voorkant van de keten. Terwijl het kraanwater in Nederland grondig wordt gezuiverd en veilig blijft, raken waterdieren wel direct blootgesteld aan geloosde pijnstillers. Juist daarom richten zorgverleners en waterbeheerders zich op gepast gebruik en een strikte scheiding van medicijnafval.
Bronnen en achtergrond
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Heb je klachten of twijfel je over je gezondheid, neem dan contact op met je huisarts. Tijdens het maken van dit artikel en/of de afbeelding kan AI gebruikt zijn. Lees meer in onze disclaimer en over onze werkwijze.
Gebruikte bronnen:
Gepubliceerd op 19 oktober 2026. Laatste review op 19 oktober 2026, 19:00 door Redactie
