Mensen die stamcellen doneren of ontvangen, moeten in de toekomst rechtstreeks contact met elkaar kunnen opnemen. Dat adviseert de Gezondheidsraad aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Nu mogen zij elkaar in Nederland uitsluitend anonieme brieven sturen.
- Contact tussen stamceldonor en ontvanger verloopt nu verplicht via anonieme post.
- De Gezondheidsraad stelt een wachttijd van twee jaar voor om emotionele druk te voorkomen.
- Voor donaties van bloed en moedermelk blijft de wettelijke anonimiteit onveranderd van kracht.
Ruimte voor persoonlijke uitwisseling
Bij een stamceltransplantatie worden zieke cellen in het beenmerg vervangen door gezonde cellen van een donor. Deze ingreep gebeurt vaak bij verschillende vormen van kanker. In de praktijk blijkt dat donoren en ontvangers geregeld behoefte hebben aan rechtstreekse communicatie. Een ontvanger wil de donor graag bedanken, terwijl de donor wil zien welk verschil de donatie heeft gemaakt in iemands leven.
De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft de Gezondheidsraad gevraagd naar de mogelijkheden voor direct contact. Aanleiding hiervoor zijn nieuwe Europese regels over menselijk lichaamsmateriaal en positieve ervaringen in het buitenland, waar niet-anoniem contact al is toegestaan.
Voorwaarden en wachttijd
In de huidige wetgeving is contact met naam en toenaam verboden om beide partijen te beschermen tegen nadelige gevolgen. Persoonlijke toenadering kan ertoe leiden dat een donor zich gedwongen voelt om opnieuw cellen af te staan. Omgekeerd kan een ontvanger zich onder druk gezet voelen om een tegenprestatie te leveren.
Om deze risico’s te vermijden, stelt de Gezondheidsraad twee duidelijke voorwaarden aan een versoepeling:
- Een wachttijd van twee jaar na de transplantatie. In die eerste twee jaar is de kans namelijk het grootst dat de patiënt opnieuw stamcellen van dezelfde donor nodig heeft.
- Goede voorlichting aan beide partijen over de gegevensuitwisseling en alle bijbehorende voor- en nadelen.
Geen verandering voor bloed en moedermelk
De aanbeveling geldt uitsluitend voor stamceldonaties. Voor donaties van bloed en moedermelk ziet de Gezondheidsraad geen aanleiding om de bestaande wetgeving aan te passen. Daar blijft de anonimiteit tussen gever en ontvanger volledig van kracht.
Het advies van de Gezondheidsraad is een aanbeveling aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Het is nog geen geldende wetgeving. Voor huidige donoren en patiënten verandert er op dit moment niets: direct contact blijft voorlopig wettelijk verboden. Pas wanneer het ministerie het voorstel overneemt en het parlement de wet aanpast, kunnen betrokkenen na twee jaar gegevens uitwisselen.
Bronnen en achtergrond
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Heb je klachten of twijfel je over je gezondheid, neem dan contact op met je huisarts. Lees meer in onze disclaimer en over onze werkwijze.
Gebruikte bron:
Gepubliceerd op 1 oktober 2026. Laatste review op 1 oktober 2026, 14:45 door Redactie
