Onderzoekers hebben een genetische test ontwikkeld die mensen aanwijst met een sterk verhoogd risico op glaucoom. De test combineert miljoenen DNA-variaties en kan een tot tien keer hogere kans op de oogziekte voorspellen. Dat melden wetenschappers van het QIMR Berghofer Medical Research Institute en Flinders University in het vakblad Ophthalmology.
- De nieuwe polygenetische risicoscore is gebaseerd op gegevens van ruim zes miljoen mensen, onder wie bijna 300.000 glaucoompatiënten.
- Mensen in de hoogste tien procent risicogroep kregen de oogziekte gemiddeld 25 jaar eerder dan mensen met de laagste genetische aanleg.
- In Nederland is zo’n DNA-test nog niet beschikbaar in de reguliere zorg; bij glaucoom in de familie luidt het advies oogcontrole vanaf veertig jaar.
Groot verschil in aanleg en verloop
Bij glaucoom raakt de oogzenuw beschadigd, waardoor het zicht geleidelijk en onherstelbaar achteruitgaat. Omdat de aandoening in het begin meestal geen klachten geeft, merkt ongeveer de helft van de mensen met glaucoom de schade pas als die al is aangericht. De nieuwe test kijkt naar miljoenen kleine genetische verschillen tegelijk en berekent daarmee één gecombineerde risicoscore voor open-kamerhoekglaucoom, de meest voorkomende variant van de ziekte.1
Uit de studie blijkt dat mensen met een Europese herkomst in de hoogste tien procent van de risicoscore een tien keer grotere kans hebben op glaucoom dan de overige groep. Bij een eerdere versie van de test uit 2020 was dat verschil nog een viervoudige verhoging. Deelnemers met de hoogste genetische aanleg ontwikkelden de aandoening bovendien gemiddeld 25 jaar eerder dan mensen in de laagste tien procent.2
De score voorspelde niet alleen óf iemand de ziekte kreeg, maar ook hoe ernstig het verloop was. In een langetermijnonderzoek onder mensen met vroege tekenen of een verdenking op glaucoom had 24 procent van de hoogste risicogroep rond het tachtigste levensjaar een operatie nodig. In de laagste risicogroep was dat bij niemand het geval. De test leverde volgens de onderzoekers duidelijke voorspellende waarde op, los van metingen van de oogdruk.1
Wat kun je nu doen bij glaucoom in de familie?
In de Nederlandse praktijk is een genetische risicoscore voor glaucoom op dit moment nog niet beschikbaar. Volgens Thuisarts3 is er in de reguliere zorg geen test om vooraf een verhoogde aanleg vast te stellen. Wel is bekend dat erfelijkheid een rol speelt: wie een vader, moeder, broer, zus of kind met glaucoom heeft, loopt zelf meer risico.
Wie eerstegraads familieleden met glaucoom heeft, krijgt daarom het advies om vanaf veertigjarige leeftijd regelmatig de ogen te laten onderzoeken door een optometrist of oogarts. Zo’n controle bestaat onder meer uit het meten van de oogdruk, een scan van de oogzenuw en een gezichtsveldonderzoek, zodat eventuele schade op tijd wordt opgemerkt.3
De test laat zien dat DNA-gegevens kunnen helpen om mensen met het hoogste risico op oogschade veel vroeger aan te wijzen. De voorspelling werkte het nauwkeurigst bij mensen van Europese herkomst, omdat van die groep de meeste genetische data beschikbaar zijn. Voordat de test in screeningsprogramma’s kan worden gebruikt, moet eerst worden onderzocht of zo’n bevolkingsonderzoek kosteneffectief en haalbaar is.
Bronnen en achtergrond
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Heb je klachten of twijfel je over je gezondheid, neem dan contact op met je huisarts. Voor het maken van dit artikel en/of de afbeelding kan AI gebruikt zijn. Lees meer in onze disclaimer en over onze werkwijze.
Gebruikte bronnen:
Gepubliceerd op 13 november 2026. Laatste review op 13 november 2026, 13:01 door Redactie
