AI-chatbots raden bij vragen over medicijnen bijna altijd hetzelfde bekende merk aan. Dat blijkt uit onderzoek van de Osaka Metropolitan University en het MD Anderson Cancer Center. Goedkopere, merkloze medicijnen met dezelfde werkzame stof worden door de modellen grotendeels genegeerd.
- In 97,5 procent van de eerste keuzes kozen de onderzochte AI-modellen voor hetzelfde specifieke product, meestal het dure originele merk.
- Als artsen deze adviezen in de Verenigde Staten blind zouden overnemen, stijgen de aankoopkosten volgens de onderzoekers met ruim duizend procent.
- Modellen baseren zich vooral op internetpagina’s en artikelen waarin de bekende merknaam veel vaker voorkomt dan merkloze varianten.
Waarom chatbots een voorkeur hebben voor merken
Steeds meer mensen stellen medische vragen aan een chatbot. Onderzoekers testten vijf bekende taalmodellen met ruim 177.000 gesimuleerde situaties. De modellen kregen telkens de vraag om een goedgekeurd middel aan te bevelen. Hoewel er per werkzame stof gemiddeld ruim vijf verschillende producten bestonden, kozen de modellen in 97,5 procent van de gevallen voor één en hetzelfde middel. Dit was vrijwel altijd het originele merkgeneesmiddel.
De oorzaak ligt in de trainingsdata van de modellen op het internet. Over originele merkgeneesmiddelen verschijnen veel wetenschappelijke artikelen over werkzaamheid en veiligheid. Voor een merkloos middel, ook wel een generiek medicijn genoemd, hoeft een fabrikant alleen aan te tonen dat dezelfde hoeveelheid werkzame stof in het bloed komt. Die onderzoeken worden zelden als grote artikelen gepubliceerd. Daardoor ziet de chatbot het merkmedicijn online vaker voorbijstomen en bestempelt het model dit als de beste keuze.
Hoogleraar klinische farmacologie Teun van Gelder van het LUMC stelt dat een andere opdracht aan de computer kan helpen: “Als taalmodellen de instructie zouden krijgen dat generiek en merkgeneesmiddel als gelijkwaardig beschouwd moeten worden, krijg je vermoedelijk een andere uitkomst.”
Hoe kiest de apotheek in Nederland?
In de praktijk werkt het in Nederland heel anders dan in het Amerikaanse onderzoek. Volgens informatie van Apotheek.nl werkt een merkloos medicijn net zo goed als het origineel.3 De werkzame stof is precies hetzelfde en de overheid controleert de kwaliteit streng voordat het middel op de markt komt. Alleen de hulpstoffen, zoals de kleurstof of het vulmiddel, kunnen verschillen.
Bovendien schrijven Nederlandse artsen meestal de werkzame stof voor en niet een specifieke merknaam. Zorgverzekeraars bepalen vervolgens via het zogeheten preferentiebeleid welk merkloos medicijn de apotheek meegeeft, aldus de Hartstichting.4 Dit beleid kiest doelbewust voor de goedkoopste variant met dezelfde stof om de zorg betaalbaar te houden. Alleen als er een duidelijke medische noodzaak is, bijvoorbeeld bij een ernstige allergie voor een hulpstof, vergoedt de verzekeraar alsnog het duurdere merkmedicijn.
Het onderzoek toont aan dat AI-chatbots nog niet geschikt zijn om zelfstandig een medicijnkeuze te maken. De berekening van de kostenstijging geldt specifiek voor de Amerikaanse markt en is gebaseerd op een computersimulatie, niet op echte behandelingen. In Nederland beschermt het voorschrijf- en vergoedingssysteem patiënten tegen onnodig dure keuzes.
Bronnen en achtergrond
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Heb je klachten of twijfel je over je gezondheid, neem dan contact op met je huisarts. Tijdens het maken van dit artikel en/of de afbeelding kan AI gebruikt zijn. Lees meer in onze disclaimer en over onze werkwijze.
Gebruikte bronnen:
Gepubliceerd op 27 oktober 2026. Laatste review op 27 oktober 2026, 13:01 door Redactie
