Minder dan een derde van de kankermedicijnen die de afgelopen jaren in Europa zijn goedgekeurd, levert een grote klinische meerwaarde op voor patiënten. Dat blijkt uit een analyse van onderzoekers van Harvard, gepresenteerd op een Europees oncologiecongres. Het merendeel van de nieuwe toelatingen behaalt niet de criteria voor een betekenisvol langer leven of een duidelijke kwaliteitsverbetering.
- Slechts 30 van de 97 goedgekeurde indicaties haalden de norm voor een hoge klinische meerwaarde.
- Negen toepassingen behaalden de allerhoogste score op de Europese meetschaal.
- Vijf farmaceutische bedrijven waren samen goed voor meer dan de helft van de best scorende middelen.
Wat de onderzoekers hebben onderzocht
Onderzoekers van het Cancer Innovation and Regulation Initiative analyseerden 63 kankermedicijnen met in totaal 97 indicaties die tussen januari 2022 en juli 2026 zijn goedgekeurd door het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA)1. Ze toetsten deze behandelingen aan de zogeheten Magnitude of Clinical Benefit Scale van de Europese vereniging voor medische oncologie (ESMO)2. Met die meetschaal wordt beoordeeld of een behandeling het leven betekenisvol verlengt of de kwaliteit van leven duidelijk verbetert.
Uit de resultaten blijkt dat 31 procent van de goedgekeurde indicaties (30 van de 97) voldeed aan de norm voor een grote klinische meerwaarde. Slechts negen indicaties kregen de hoogste beoordeling (graad 5 of A). Van de 63 geneesmiddelen had 30 procent (19 middelen) minstens één toepassing met zo’n hoge meerwaarde. Bijna twee derde van de betrokken farmaceutische bedrijven had in deze periode geen enkel medicijn met een hoge score.
Waarde voor de patiënt versus aantal goedkeuringen
Volgens de onderzoekers wordt innovatie in de kankerzorg nu nog te vaak afgemeten aan verkoopcijfers, nieuwe biologische werkingsmechanismen en het aantal markttoelatingen. Voor patiënten telt innovatie echter vooral in overleving en levenskwaliteit. De wetenschappers stellen dat zorgstelsels en betalers de ESMO-schaal kunnen inzetten om te bepalen welke middelen met voorrang beschikbaar moeten komen.
De analyse toont daarnaast een verschuiving in de herkomst van hoog scorende middelen. Vijf farmaceuten leverden samen meer dan de helft (53 procent) van alle dertig indicaties met een hoge meerwaarde. Vier van deze vijf bedrijven komen uit Japan of China. Geneesmiddelenbedrijven uit de Europese Unie waren in dezelfde periode goed voor slechts één indicatie met een hoge meerwaarde.
De onderzoekers bepleiten dat daadwerkelijke klinische meerwaarde de maatstaf moet zijn om innovatie te belonen, zeker nu Europese regels voor geneesmiddelen worden herzien. Het onderzoek toont aan dat een officiële registratie niet vanzelfsprekend samengaat met een grote gezondheidswinst, en pleit voor instrumenten die zorgstelsels helpen middelen met de meeste patiëntenwinst gerichter te prioriteren.
Bronnen en achtergrond
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Heb je klachten of twijfel je over je gezondheid, neem dan contact op met je huisarts. Tijdens het maken van dit artikel en/of de afbeelding kan AI gebruikt zijn. Lees meer in onze disclaimer en over onze werkwijze.
Gebruikte bronnen:
Gepubliceerd op 24 oktober 2026. Laatste review op 24 oktober 2026, 13:00 door Redactie
