Wanneer lagelonen- en middeninkomenslanden voldoen aan de advieswaarden van de Wereldgezondheidsorganisatie voor luchtkwaliteit, kunnen jaarlijks ruim negen miljoen vroegtijdige sterfgevallen worden voorkomen of uitgesteld. Dat blijkt uit een computermodel van epidemiologen aan de Universiteit van Cambridge. De onderzoekers berekenden de mogelijke gezondheidswinst en economische besparingen voor 136 landen.
- Onderzoekers van de Universiteit van Cambridge berekenden het effect van schonere lucht in 136 lage- en middeninkomenslanden.
- Het behalen van de advieswaarde voor fijnstof (PM₂.₅) kan naar schatting 9,4 miljoen sterfgevallen per jaar voorkomen of uitstellen.
- Voor stikstofdioxide (NO₂) gaat het om naar schatting 1,1 miljoen sterfgevallen per jaar.
- Minder luchtvervuiling leidt volgens het model ook tot miljoenen minder diagnoses van hartziekten, beroertes, dementie en COPD.
Grote winst bij fijnstof en stikstofdioxide
Buitenluchtvervuiling vormt wereldwijd een grote bedreiging voor de gezondheid. Vooral fijnstof (PM₂.₅) en stikstofdioxide (NO₂) spelen daarin een hoofdrol. Fijnstofdeeltjes zijn zo klein dat ze diep in de longen kunnen doordringen, terwijl stikstofdioxide vooral vrijkomt bij de verbranding van fossiele brandstoffen door het verkeer en de industrie. In lage- en middeninkomenslanden is de luchtkwaliteit de afgelopen jaren vaak sterk verslechterd door snelle verstedelijking en een toename van gemotoriseerd verkeer.
De onderzoekers combineerden gegevens over luchtkwaliteit, bevolkingsaantallen en bekende verbanden tussen vervuiling en ziekte. Volgens de berekeningen voorkomt of vertraagt het halen van de strengste advieswaarde voor fijnstof van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) jaarlijks naar schatting 9,4 miljoen sterfgevallen in de 136 onderzochte landen. Voor stikstofdioxide ligt die schatting op 1,1 miljoen sterfgevallen. Zelfs wanneer landen minder strenge tussendoelen van de WHO zouden halen, levert dat volgens het model al een daling op van 6,6 miljoen sterfgevallen door fijnstof en 435.000 door stikstofdioxide.1
Minder chronische ziekten en zorgkosten
Schonere lucht voorkomt volgens de studie niet alleen vroegtijdig overlijden, maar verlaagt ook het aantal nieuwe chronische ziekten. Het behalen van de fijnstofadvieswaarde kan per jaar naar schatting 7,3 miljoen nieuwe gevallen van coronaire hartziekten, 2,8 miljoen gevallen van COPD, 2,3 miljoen beroertes en 1,1 miljoen nieuwe gevallen van dementie voorkomen. Daardoor dalen ook de directe medische kosten en het productieverlies door ziekteverzuim met tientallen miljarden dollars.1
Situatie in Nederland
Hoewel het onderzoek zich richt op lage- en middeninkomenslanden, speelt de invloed van luchtvervuiling ook in Nederland. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) berekende eerder dat mensen in Nederland gemiddeld korter leven door vervuilde lucht. Binnen het Schone Lucht Akkoord werken de Nederlandse overheid, provincies en gemeenten aan het doel om de gezondheidsschade door binnenlandse bronnen in 2030 met minimaal de helft te verminderen ten opzichte van 2016. Volgens berekeningen van het RIVM kan het gemiddelde levensduurverlies hierdoor dalen van ruim negen maanden in 2016 naar ongeveer vier maanden in 2030.3
De uitkomsten van het Cambridge-onderzoek zijn gebaseerd op een wiskundig model voor 136 landen en tonen het theoretische potentieel van schonere lucht. In de praktijk vraagt het halen van de strengste WHO-advieswaarden ingrijpende aanpassingen in energie, verkeer en ruimtelijke ordening, waardoor de feitelijke gezondheidswinst afhangt van het tempo waarin landen maatregelen kunnen invoeren.
Bronnen en achtergrond
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Heb je klachten of twijfel je over je gezondheid, neem dan contact op met je huisarts. Voor het maken van dit artikel en/of de afbeelding kan AI gebruikt zijn. Lees meer in onze disclaimer en over onze werkwijze.
Gebruikte bronnen:
Gepubliceerd op 10 november 2026. Laatste review op 10 november 2026, 13:01 door Redactie
