Volwassenen die te horen krijgen dat ze autisme hebben, hadden daarvoor steeds vaker al een diagnose voor angst of ADHD. Dat blijkt uit een groot bevolkingsonderzoek in het Verenigd Koninkrijk en Zweden, gepubliceerd in het medische vaktijdschrift BMJ Mental Health. Vroeger kregen patiënten met autisme vooraf juist vaker te maken met aandoeningen zoals epilepsie of een verstandelijke beperking.
- Onderzoekers analyseerden medische dossiers van ruim 33 miljoen volwassenen tussen 2010 en 2023.
- In het Verenigd Koninkrijk steeg een eerdere angstdiagnose bij nieuwe autismepatiënten van 29 naar ruim 58 procent.
- Nieuwe diagnoses namen het sterkst toe onder vrouwen en jongeren tussen 16 en 20 jaar oud.
Verschuiving in medische voorgeschiedenis
Onderzoekers keken naar geanonimiseerde gezondheidsgegevens van ruim 24 miljoen volwassenen in het Verenigd Koninkrijk en ruim 9 miljoen mensen in Zweden.2 Tussen 2010 en 2023 kregen tienduizenden van hen voor het eerst de diagnose autisme. De medische geschiedenis van deze groep veranderde in die periode ingrijpend.
Waar pas gediagnosticeerde mensen vroeger relatief vaak bekend waren met epilepsie, psychoses of een verstandelijke beperking, is dat aandeel flink gedaald. Zo daalde het percentage volwassenen met epilepsie voorafgaand aan hun autismediagnose in het Verenigd Koninkrijk van 10 naar 4 procent.2 Tegelijkertijd nam het aandeel met psychische klachten zoals depressie, angst en ADHD sterk toe. Het aantal nieuwe diagnoses steeg in beide landen het snelst bij vrouwen en bij jongeren van 16 tot 20 jaar.2
Mogelijke verklaringen voor de toename
Het aantal volwassenen met autisme groeit al jaren in westerse landen. Omdat het om een verkennend dossieronderzoek gaat, kunnen de wetenschappers de precieze oorzaak van de verschuiving niet bewijzen. Wel zien zij twee duidelijke richtingen.2
Aan de ene kant herkennen hulpverleners subtielere vormen van autisme tegenwoordig beter, vooral bij mensen die goed kunnen leren of hun klachten lang hebben gecamoufleerd. Aan de andere kant bestaat de kans dat artsen andere psychische problemen soms aanzien voor autisme. De onderzoekers benadrukken dat goede ondersteuning nodig blijft, ongeacht welke diagnose iemand precies krijgt.2
Onderzoek naar autisme in Nederland
Ook in Nederland wordt autisme bij volwassenen, en vooral bij vrouwen, vaak pas op latere leeftijd opgemerkt. Volgens Thuisarts.nl3 denken artsen bij klachten van vrouwen vaak eerst aan angst, ADHD of een eetprobleem. Mensen met autisme ervaren prikkels zoals geluid of drukte vaak intenser en vinden veranderingen of sociaal contact geregeld lastig.3
Wie vermoedt autisme te hebben, kan dat bespreken met de eigen huisarts. De huisarts kan bij aanhoudende klachten doorverwijzen naar een gespecialiseerde psycholoog of psychiater. Die stelt na uitgebreide vragenlijsten en gesprekken vast of er sprake is van autisme of een andere oorzaak.3
Dit bevolkingsonderzoek laat zien dat het beeld van volwassenen met autisme in medische dossiers sterk is veranderd. De cijfers gelden voor geregistreerde patiënten in Groot-Brittannië en Zweden en tonen alleen een trend, geen direct oorzakelijk verband. Voor wie zelf klachten herkent, verandert er aan het Nederlandse diagnoseproces niets.
Bronnen en achtergrond
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Heb je klachten of twijfel je over je gezondheid, neem dan contact op met je huisarts. Tijdens het maken van dit artikel en/of de afbeelding kan AI gebruikt zijn. Lees meer in onze disclaimer en over onze werkwijze.
Gebruikte bronnen:
Gepubliceerd op 8 november 2026. Laatste review op 8 november 2026, 7:00 door Redactie
