De Body Mass Index (BMI) schiet tekort bij het betrouwbaar vaststellen van obesitas en de bijbehorende gezondheidsrisico’s. Dat concluderen onderzoekers van onder meer King’s College London na analyse van gegevens van ruim 844.000 volwassenen. Door naast lengte en gewicht ook de buikomvang en de werking van organen mee te wegen, wordt veel duidelijker wie daadwerkelijk een verhoogd risico loopt.
- BMI alleen miste bij 5,2 tot 8,6 procent van de deelnemers een te hoog vetpercentage, terwijl 1,2 tot 3,1 procent juist onterecht als obees werd aangemerkt.
- Een verhoogd overlijdensrisico was in het onderzoek alleen te zien wanneer ook de buikomvang werd meegenomen, niet bij BMI alleen.
- De nieuwe definitie splitst obesitas in een preklinische fase en een klinische ziekte waarbij organen al minder goed functioneren.
- Bij 77 tot 91 procent van de mensen met preklinische obesitas ontstond binnen tien jaar geen orgaanschade.
Middelomtrek en orgaanfunctie geven de doorslag
Artsen bepalen overgewicht van oudsher met de BMI, een berekening op basis van lichaamsgewicht en lengte. Uit het onderzoek, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Nature, blijkt dat deze maat alleen onvoldoende zegt over de werkelijke vetverdeling en gezondheid. De onderzoekers volgden deelnemers uit grote bevolkingsstudies in het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten, China en Spanje. Door BMI te combineren met de middelomtrek en de verhouding tussen middel en lengte, kregen zij een veel nauwkeuriger beeld van het vetgehalte in het lichaam.
Het meten van de buikomvang bleek cruciaal voor het inschatten van sterfterisico’s. Deelnemers die volgens de traditionele BMI-grenzen overgewicht of obesitas hadden, maar bij wie de buikomvang binnen gezonde grenzen bleef, hadden tijdens de follow-up geen verhoogd risico op vroegtijdig overlijden. Pas wanneer een verhoogde buikomvang samenging met een hoog gewicht, steeg het gezondheidsrisico aantoonbaar.
Het verschil tussen preklinische en klinische obesitas
Naast lichaamsmaten keek het onderzoeksteam naar de feitelijke belasting van het lichaam. Daarbij maakten de onderzoekers onderscheid tussen twee vormen. Bij preklinische obesitas is er sprake van overtollig vetweefsel, maar functioneren organen zoals het hart, de nieren en de lever nog normaal. Bij klinische obesitas heeft het overtollige vet geleid tot orgaanschade of meetbare belemmeringen in het dagelijks functioneren, zoals hart- en vaatziekten, diabetes met verstoorde bloedwaarden of ernstige gewrichtsslijtage.
In de onderzochte groepen viel 23 tot 31 procent van de mensen met obesitas in de categorie klinische obesitas. Juist deze groep had een aanzienlijk hoger overlijdensrisico (ongeveer 69 procent hoger dan mensen zonder obesitas). Bij mensen met preklinische obesitas was dat risico slechts licht verhoogd. Bovendien bleef tussen de 77 en 91 procent van de mensen in de preklinische groep tien jaar lang vrij van meetbare orgaanschade.
Voor de individuele lezer betekent dit dat een getal op de weegschaal of een BMI-tabel niet direct bewijst hoe gezond je bent; waar het vet zit en hoe je organen functioneren weegt zwaarder. De nieuwe indeling kan artsen in de toekomst helpen om behandelingen gerichter in te zetten, zodat actieve orgaanziekte met voorrang wordt aangepakt en mensen zonder klachten niet onnodig zwaar worden behandeld. Een beperking van het onderzoek is dat de gegevens deels berusten op bestaande patiëntendossiers en registraties, waardoor niet alle specifieke orgaanklachten in elk land op exact dezelfde wijze zijn vastgelegd.
Bronnen en achtergrond
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Heb je klachten of twijfel je over je gezondheid, neem dan contact op met je huisarts. Voor het maken van dit artikel en/of de afbeelding kan AI gebruikt zijn. Lees meer in onze disclaimer en over onze werkwijze.
Gebruikte bronnen:
Gepubliceerd op 11 november 2026. Laatste review op 11 november 2026, 19:01 door Redactie
