Mensen met veel aanleg voor kunst hebben vaker last van psychische problemen dan mensen met wetenschappelijke creativiteit. Dat blijkt uit een studie onder ruim 14.000 Zweedse tweelingen door onder meer het Karolinska Instituut en het Max Planck-instituut. Gedeelde erfelijke factoren spelen een belangrijke rol bij dit verband.
- Onderzoekers volgden 14.658 Zweedse tweelingen in twee meetrondes over tien jaar.
- Artistieke prestaties hingen vaker samen met depressie, angst en een aanleg voor psychose.
- Wetenschappelijke creativiteit liet vrijwel geen verband zien met psychische klachten.
- Erfelijke aanleg verklaart een groot deel van de samenhang bij artistieke talenten.
Verschil tussen kunst en wetenschap
Wetenschappers debatteren al tientallen jaren over de vraag of genialiteit en psychische problemen samengaan. Eerdere onderzoeken gaven tegenstrijdige resultaten. Volgens de onderzoekers van het Karolinska Instituut en het Max Planck-instituut komt dit doordat eerdere studies geen onderscheid maakten tussen verschillende soorten creativiteit.1
De onderzoekers vergeleken gegevens van tweelingen die meededen aan vragenlijsten in 2012-2013 en tien jaar later in 2022-2023. Zij keken naar prestaties in kunst, zoals muziek, schrijven, dans, theater en beeldende kunst. Daarnaast onderzochten ze creativiteit in de wetenschap en uitvindingen. Medische dossiers en zelfrapportages gaven inzicht in diagnoses zoals depressie, angst en bipolaire stoornissen.1
Genen spelen een grote rol
Uit de analyse bleek dat artistieke creativiteit duidelijk vaker samengaat met psychische klachten. Bij wetenschappelijke creativiteit zagen de onderzoekers dit verband nauwelijks. Mensen met een creatief wetenschappelijk beroep rapporteerden soms juist minder mentale problemen.2
Door eeneiige tweelingen te vergelijken, konden de onderzoekers nagaan of creativiteit leidt tot klachten, of dat genen beide eigenschappen beïnvloeden. Daaruit bleek dat gedeelde erfelijke aanleg de belangrijkste verklaring vormt voor het verband tussen kunstzinnige creativiteit en psychische kwetsbaarheid. Er was één opvallende uitzondering: eerdere somberheidsklachten voorspelden later juist een grotere openheid voor nieuwe ervaringen.1, 2
Dit onderzoek toont een verband aan en bewijst niet dat creatief bezig zijn psychische aandoeningen veroorzaakt. De uitkomsten gelden voor volwassenen uit de Zweedse tweelingpopulatie en verklaren waarom eerdere onderzoeken elkaar soms tegenspraken. Wetenschappers benadrukken dat naast genen ook omgevingsfactoren verder moeten worden onderzocht.
Bronnen en achtergrond
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Heb je klachten of twijfel je over je gezondheid, neem dan contact op met je huisarts. Tijdens het maken van dit artikel en/of de afbeelding kan AI gebruikt zijn. Lees meer in onze disclaimer en over onze werkwijze.
Gebruikte bronnen:
Gepubliceerd op 2 november 2026. Laatste review op 2 november 2026, 9:48 door Alex
