Het wereldwijd vervangen van gewoon keukenzout door kaliumzout kan elk jaar bijna drie miljoen vroegtijdige sterfgevallen voorkomen. Dat berekenden internationale onderzoekers in een grote analyse voor 193 landen, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Nature Health. Vooral door een daling van de bloeddruk neemt het aantal gevallen van hart- en vaatziekten en chronische nierschade sterk af.
- Volledige overstap op zout met kalium kan wereldwijd jaarlijks bijna 3 miljoen sterfgevallen en ruim 10 miljoen nieuwe ziektegevallen voorkomen.
- In westerse landen zit zout vooral in kant-en-klaar voedsel en horecamaaltijden, waardoor aanpassingen door fabrikanten het meeste opleveren.
- Voor mensen met ernstige nierschade is voorzichtigheid geboden: te veel kalium kan voor hen juist schadelijk zijn.
Grote gezondheidswinst door minder natrium en meer kalium
In het onderzoek modelleerden wetenschappers wat er gebeurt als regulier keukenzout wordt vervangen door een mengsel van 75 procent traditioneel zout en 25 procent kaliumchloride2. Regulier zout bestaat volledig uit natriumchloride. Te veel natrium verhoogt de bloeddruk, terwijl kalium dit effect juist dempt3. Als alle volwassenen wereldwijd thuis bij het koken overstappen op kaliumzout, zou dat al 1,85 miljoen sterfgevallen per jaar kunnen schelen2. De onderzoekers zagen eerder al dat minder zout én meer kalium nodig zijn om de bloeddruk effectief te verlagen.
Fabrieksmatig bewerkt eten aanpakken
De grootste gezondheidswinst hangt af van hoe mensen in een land hun zout binnenkrijgen. In landen als China en India voegen mensen vooral zelf zout toe in de keuken2. In Europa en Noord-Amerika komt daarentegen ruim 70 procent van het zout uit bewerkte producten en restaurantmaaltijden2. Volgens de onderzoekers moeten voedselfabrikanten in westerse landen daarom meedoen met het vervangen van zout om het maximale effect te bereiken1.
Aandachtspunt bij ernstige nierschade
Hoewel kaliumzout voor de algemene bevolking een veilige manier is om de bloeddruk te verlagen, geldt er een belangrijke uitzondering. Mensen met vergevorderde chronische nierschade kunnen een overschot aan kalium minder goed via de urine kwijtraken1. Hierdoor kan het kaliumgehalte in het bloed gevaarlijk stijgen. De onderzoekers berekenden dat een wereldwijde overstap bij deze specifieke groep naar schatting 100.000 sterfgevallen door een te hoog kaliumgehalte kan veroorzaken, al weegt dat volgens de modellen ruim op tegen de 750.000 sterfgevallen die bij nierpatiënten juist worden voorkomen door een lagere bloeddruk2. Goede etikettering en medische begeleiding blijven voor deze groep daarom noodzakelijk1.
Situatie in Nederland
Volgens onderzoek van het RIVM onder duizenden volwassenen in Noord-Nederland kreeg de helft van de mannelijke deelnemers dagelijks meer dan 11 gram zout binnen en vrouwelijke deelnemers ruim 8 gram3. Dat ligt aanzienlijk boven de aanbevolen maximale hoeveelheid van 6 gram per dag. Zout zit in Nederland voor een groot deel verstopt in alledaagse producten zoals brood en kaas3. Het RIVM stelt dat fabrikanten het zoutgehalte in producten verder moeten verlagen, naast aanpassingen die consumenten zelf aan tafel of in de keuken kunnen doen3.
Dit onderzoek laat zien dat een kleine aanpassing in het zoutvaatje en in fabrieksvoedsel een grote invloed heeft op het voorkomen van hart- en vaatziekten. De resultaten zijn gebaseerd op rekenmodellen met bevolkingsdata, wat betekent dat het om theoretische schattingen over grote groepen gaat. Voor gezonde mensen is zout met kalium een eenvoudige manier om minder natrium te gebruiken, maar overleg bij bestaande nierproblemen altijd eerst met een arts.
Bronnen en achtergrond
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Heb je klachten of twijfel je over je gezondheid, neem dan contact op met je huisarts. Voor het maken van dit artikel en/of de afbeelding kan AI gebruikt zijn. Lees meer in onze disclaimer en over onze werkwijze.
Gebruikte bronnen:
Gepubliceerd op 13 november 2026. Laatste review op 13 november 2026, 7:01 door Redactie
