Wie als tiener een jaar langer op school bleef, heeft op latere leeftijd minder vaak dementie. Dat blijkt uit onderzoek van Amerikaanse universiteiten naar de gevolgen van een Britse schoolwet uit 1972. Het beschermende effect gold opvallend genoeg ook voor mensen met een verhoogde erfelijke aanleg.
- Britse jongeren moesten vanaf 1972 verplicht tot hun zestiende naar school in plaats van hun vijftiende.
- Rond hun 65e kregen mensen met dat extra schooljaar minder vaak de diagnose dementie.
- Het verschil was ook zichtbaar bij mensen met een hoog erfelijk risico op de ziekte.
- Deelnemers die langer op school bleven, kregen later ook minder vaak een hartaanval of beroerte.
Onderzoekers van onder meer de University of Southern California vergeleken de medische gegevens van ruim honderdduizend Britten uit de UK Biobank.1 Zij maakten gebruik van een historische wet. In het Verenigd Koninkrijk werd in 1972 de leerplichtige leeftijd verhoogd van 15 naar 16 jaar. Jongeren die op of na 1 september 1957 zijn geboren, moesten een jaar langer naar school. Wie vlak voor die datum jarig was, mocht nog op zijn vijftiende stoppen.1
Door deze scherpe grens konden de onderzoekers twee groepen vergelijken die qua achtergrond vrijwel gelijk waren. De deelnemers werden via ziekenhuisdossiers en bevolkingsregisters gevolgd tot hun 65e levensjaar. De groep die verplicht een jaar langer onderwijs volgde, kreeg op die leeftijd aantoonbaar minder vaak de diagnose alzheimer of een van de andere vormen van dementie.1, 2
De wetenschappers keken daarnaast naar het DNA van de deelnemers. Tot nu toe werd vaak gedacht dat een sterke erfelijke aanleg voor dementie niet te beïnvloeden is. Uit de analyse bleek echter dat het extra schooljaar ook het risico verlaagde bij mensen met de hoogste genetische gevoeligheid. Een ongunstige genetische aanleg staat volgens de onderzoekers dus niet gelijk aan een vaststaand noodlot.1, 4
Wat beschermt het brein precies?
Waarom langer naar school gaan precies beschermt tegen hersenschade op latere leeftijd, kan deze studie niet los van elkaar trekken. Wel zagen de onderzoekers dat de groep met meer onderwijs later een hoger inkomen had. Ook kwamen diabetes, beroertes en hartaanvallen bij hen minder voor.1, 4
Volgens het RIVM is een lage opleiding een bekende risicofactor voor dementie, maar spelen leefstijl en lichamelijke gezondheid op volwassen leeftijd net zo goed een rol. Het instituut wijst erop dat het voorkomen van overgewicht, voldoende bewegen, niet roken en het behandelen van een hoge bloeddruk helpen om het risico op dementie te verkleinen of de ziekte uit te stellen.3
Dit onderzoek laat zien dat onderwijsbeleid op jonge leeftijd tientallen jaren later invloed kan hebben op de volksgezondheid. De onderzoekers waarschuwen wel dat dementie op 65-jarige leeftijd nog zeldzaam is, waardoor de precieze omvang van de risicodaling nog onzeker blijft. Daarnaast waren de deelnemers aan de onderzochte databank gemiddeld gezonder en welvarender dan de totale bevolking.
Bronnen en achtergrond
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Heb je klachten of twijfel je over je gezondheid, neem dan contact op met je huisarts. Tijdens het maken van dit artikel en/of de afbeelding kan AI gebruikt zijn. Lees meer in onze disclaimer en over onze werkwijze.
Gebruikte bronnen:
Gepubliceerd op 26 oktober 2026. Laatste review op 26 oktober 2026, 19:00 door Redactie
