Mensen die roken lopen een aanzienlijk hoger risico op dementie dan mensen die nooit hebben gerookt. Dat blijkt uit een grote overzichtsstudie van onderzoekers van de Australische Curtin University onder 2,8 miljoen mensen. Wie stopt met roken, heeft op latere leeftijd over het geheel genomen niet meer risico dan iemand die nooit een sigaret heeft aangeraakt.
- Onderzoekers van Curtin University analyseerden 61 studies met in totaal ongeveer 2,8 miljoen deelnemers.
- Rokers hebben 31 procent meer kans op dementie, 40 procent meer op alzheimer en 52 procent meer op vasculaire dementie vergeleken met nooit-rokers.
- Het risico stijgt naarmate iemand meer rookt: 10 sigaretten per dag geeft 16 procent meer risico, 20 sigaretten per dag 34 procent.
- Voormalige rokers hebben over de hele groep gezien geen verhoogd risico ten opzichte van mensen die nooit gerookt hebben.
Duidelijk verband tussen roken en hersenaandoeningen
Onderzoekers van de Australische Curtin University brachten gegevens uit 61 eerdere studies samen om de relatie tussen tabaksgebruik en het brein in kaart te brengen. In totaal keken zij naar de gegevens van circa 2,8 miljoen deelnemers. Uit deze analyse blijkt dat actieve rokers ruim 30 procent meer kans hebben op dementie dan mensen die nooit hebben gerookt. Voor de ziekte van Alzheimer ligt dat risico 40 procent hoger, en bij vasculaire dementie loopt het verschil op tot 52 procent.2
De onderzoekers zagen daarnaast dat de hoeveelheid gerookte sigaretten ertoe doet. Mensen die dagelijks tien sigaretten roken, hebben 16 procent meer kans op dementie dan nooit-rokers. Bij twintig sigaretten per dag is dat risico 34 procent hoger. Hoewel deze observaties uit cohortstudies geen direct oorzakelijk bewijs leveren, wijst het patroon op een sterke samenhang tussen tabaksrook en hersenschade.1
Stoppen met roken loont ook voor het brein
Een opvallende uitkomst van het onderzoek betreft mensen die in het verleden zijn gestopt. Ex-rokers bleken een aanzienlijk lager risico op dementie te hebben dan mensen die bleven roken. Als groep hadden voormalige rokers zelfs geen verhoogd risico meer vergeleken met mensen die nooit hadden gerookt. Welke rol de leeftijd bij het stoppen en het aantal rookvrije jaren exact spelen, moet in toekomstig onderzoek verder worden uitgezocht.1
Beïnvloedbare factoren volgens het RIVM
In Nederland wijst het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) er al langer op dat leefstijl een belangrijke rol speelt bij het voorkómen of uitstellen van dementie. Niet-beïnvloedbare factoren zoals leeftijd en erfelijke aanleg bepalen een deel van het risico, maar gedrag maakt een wezenlijk verschil. Het RIVM noemt stoppen met roken naast het aanpakken van een hoge bloeddruk, overgewicht en diabetes type 2 als effectieve manieren om de hersenen gezond te houden, bij voorkeur vanaf middelbare leeftijd.3
Deze studie bevestigt dat stoppen met roken niet alleen hart en longen spaart, maar ook de hersenen ten goede komt. Omdat het om observationeel onderzoek gaat, kan de studie niet onomstotelijk aantonen dat roken zelf direct dementie veroorzaakt. Wel tonen de cijfers aan dat wie stopt met roken een beduidend gunstiger risicoprofiel heeft dan wie doorgaat.
Bronnen en achtergrond
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Heb je klachten of twijfel je over je gezondheid, neem dan contact op met je huisarts. Voor het maken van dit artikel en/of de afbeelding kan AI gebruikt zijn. Lees meer in onze disclaimer en over onze werkwijze.
Gebruikte bronnen:
Gepubliceerd op 10 november 2026. Laatste review op 10 november 2026, 8:03 door Alex
