Een verbod op smartphones op school zorgt er niet voor dat tieners zich mentaal beter voelen. Dat blijkt uit een grootschalig onderzoek van de Universiteit van Reykjavik onder bijna 24.000 IJslandse scholieren. Jongeren bleken op scholen met een verbod niet minder last te hebben van somberheid of angst dan op scholen zonder zo’n regel.
- Onderzoekers vergeleken 70 scholen in IJsland, waarvan er 22 tussen 2018 en 2023 een verbod invoerden.
- Klachten over somberheid, angst en vijandigheid veranderden niet door het verbod op school.
- Ook de ervaren steun van klasgenoten, digitaal pesten en de totale schermtijd bleven gelijk.
Geen verschil in somberheid of pestgedrag
Steeds meer landen weren de smartphone uit het schoolgebouw, in de hoop dat jongeren zich daardoor beter gaan voelen. Psychologen van de Universiteit van Reykjavik onderzochten gegevens van 13- tot 15-jarige leerlingen uit 2016, 2018 en 2023. Op 22 van de 70 onderzochte scholen moesten scholieren hun telefoon verplicht in hun kluis of tas laten. Uit de vergelijking bleek dat het mentaal welbevinden op deze scholen niet beter werd dan op scholen waar telefoons wel welkom bleven.
De wetenschappers zagen geen betekenisvol verschil in depressieve gevoelens, angst of vijandigheid tussen beide groepen. Ook voelden leerlingen zich na de invoering van het verbod niet sterker gesteund door vrienden. Pesten op school of via internet nam evenmin af, en het gold voor zowel jongens als meisjes. Eerder kwam er in Nederland al discussie over een strenger advies over telefoons op school.
Schermtijd verschuift naar de middag en avond
Volgens experts is het ontbreken van een mentaal effect goed te verklaren. Jongeren die overdag geen telefoon mogen gebruiken, halen hun schermtijd na schooltijd vaak gewoon thuis in. De totale tijd die zij per dag op sociale media of met spelletjes doorbrengen, blijft daardoor nagenoeg gelijk. Bovendien hebben mentale klachten bij tieners ingewikkelde oorzaken, waarvan telefoongebruik onder schooltijd slechts een klein onderdeel vormt.
Dat een verbod somberheid niet wegneemt, betekent niet dat schoolregels nutteloos zijn. In Nederland geldt sinds 2024 de landelijke afspraak dat mobiele telefoons niet in de klas horen. De Rijksoverheid koos hiervoor omdat smartphones in de les leerlingen erg afleiden en hun concentratie en leerprestaties verslechteren.3 Het IJslandse onderzoek keek nadrukkelijk alleen naar mentaal welzijn en niet naar prestaties of rust in het klaslokaal.
Deze studie laat zien dat een telefoonverbod op school op zichzelf niet genoeg is om jongeren mentaal gezonder te maken. Voor scholen en ouders betekent dit dat zij voor het welzijn van tieners meer moeten doen dan alleen een toestel wegleggen, zoals inzetten op een veilige schoolomgeving en goede gesprekken over online gedrag. De Nederlandse regel blijft ondertussen vooral bedoeld om de concentratie en rust tijdens de lessen te beschermen.
Bronnen en achtergrond
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Heb je klachten of twijfel je over je gezondheid, neem dan contact op met je huisarts. Tijdens het maken van dit artikel en/of de afbeelding kan AI gebruikt zijn. Lees meer in onze disclaimer en over onze werkwijze.
Gebruikte bronnen:
Gepubliceerd op 2 november 2026. Laatste review op 2 november 2026, 9:51 door Alex
