Een eenvoudig wattenstaafje in de vagina kan in de toekomst mogelijk een pijnlijke weefselprik in de baarmoeder voorkomen. Amerikaanse onderzoekers van onder meer Columbia University onderzoeken of genetische sporen in vaginaal vocht baarmoederslijmvlieskanker betrouwbaar kunnen aantonen of uitsluiten. De test is bedoeld voor vrouwen die al klachten hebben, zoals bloedverlies na de overgang.
- Bij een vermoeden van baarmoederkanker is nu vaak een pijnlijk weefselonderzoek (biopsie) nodig, dat bij ongeveer 30 procent van de vrouwen na de menopauze te weinig weefsel oplevert.
- In een eerste proef met 20 vrouwen in 2026 herkenden computermodellen kankersporen in vaginale uitstrijkjes van 15 patiënten met de ziekte.
- Een lopend vervolgonderzoek bij 3.000 vrouwen moet aantonen of de test veilig genoeg is om bij een negatieve uitslag een biopsie over te slaan.
Huidig onderzoek naar baarmoederkanker vaak pijnlijk
Vrouwen die na de overgang weer bloed verliezen, worden door een arts altijd onderzocht op baarmoederkanker. Kankercellen ontstaan daar in het slijmvlies aan de binnenkant van de baarmoeder. Om vast te stellen of er sprake is van kanker, maakt een arts vaak een inwendige echo via de vagina of neemt de arts een klein stukje weefsel af uit de baarmoederholte.1
Zo’n weefselafname, een endometriumbiopsie, gebeurt via een dun buisje door de baarmoedermond en kan behoorlijk pijnlijk zijn. Bovendien lukt het onderzoek bij ongeveer 30 procent van de vrouwen na de menopauze niet goed. Dat komt doordat het baarmoederslijmvlies soms te dun is, of doordat de baarmoederhals te nauw is om voldoende weefsel te kunnen verzamelen.1
Genetische sporen in de vagina
In een publicatie in het tijdschrift International Journal of Gynecological Cancer toonden onderzoekers aan dat afstervende kankercellen kleine beetjes genetisch materiaal afgeven.2 Deze deeltjes zakken vanuit de baarmoederholte naar beneden in de vagina. Een zorgverlener kan dit materiaal met een eenvoudig wattenstaafje bij de ingang van de vagina opvangen.1
In een eerste verkennend onderzoek bij 20 vrouwen die een baarmoederverwijdering ondergingen, wisten computermodellen de 15 vrouwen met baarmoederkanker te onderscheiden van 5 vrouwen met een goedaardige aandoening.2 De onderzoekers zagen zowel afwijkende genactiviteit als specifieke mutaties in het afgenomen vocht.2
Wat betekent dit voor patiënten met klachten?
De test is bedoeld als een eerste stap om kanker uit te sluiten, niet om een bevolkingsonderzoek op te zetten. Het doel is dat de test minstens 90 procent van de kankers ontdekt en bij zeker de helft van de vrouwen zonder kanker de ziekte betrouwbaar uitsluit. Als dat lukt, hoeft ongeveer de helft van de vrouwen met bloedingsklachten geen pijnlijke biopsie meer te ondergaan.1
De swab vervangt de biopsie echter niet volledig. Vrouwen bij wie het wattenstaafje kankersporen vindt, moeten alsnog een weefselonderzoek krijgen om de diagnose definitief te bevestigen. Vrouwen met een negatieve uitslag moeten bovendien verder onderzocht worden om andere oorzaken van het bloedverlies te vinden. Een grotere studie met circa 3.000 vrouwen moet de betrouwbaarheid van de test dit jaar definitief aantonen.1
Deze methode bevindt zich nog in de onderzoeksfase en is nog niet beschikbaar in de spreekkamer. Het eerste onderzoek was met 20 deelnemers erg klein, waardoor de resultaten eerst bevestigd moeten worden in het grotere vervolgonderzoek. Pas als die studie aantoont dat de test voldoende betrouwbaar is, kan een deel van de vrouwen met ongewoon bloedverlies een invasieve weefselafname bespaard blijven.
Bronnen en achtergrond
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Heb je klachten of twijfel je over je gezondheid, neem dan contact op met je huisarts. Tijdens het maken van dit artikel en/of de afbeelding kan AI gebruikt zijn. Lees meer in onze disclaimer en over onze werkwijze.
Gebruikte bronnen:
Gepubliceerd op 31 oktober 2026. Laatste review op 31 oktober 2026, 13:01 door Redactie
