Wie weinig mensen om zich heen heeft of zich structureel eenzaam voelt, leeft gemiddeld minder jaren in goede gezondheid. Uit een omvangrijke Britse studie onder ruim 277.000 volwassenen blijkt dat dit gemis vooral ten koste gaat van jaren zonder depressie of angstklachten.
- Onderzoekers volgden ruim 277.000 Britten gemiddeld dertien jaar lang.
- Bij aanvang had geen van de deelnemers een van de zeven onderzochte aandoeningen.
- Vanaf 50 jaar verloren eenzame en geïsoleerde mannen 5,8 jaar zonder mentale aandoening.
- Bij vrouwen met beide ervaringen ging het om 3,7 jaar minder zonder psychische klachten.
Gezond blijven op latere leeftijd
Gezond ouder worden draait om meer dan alleen voeding en beweging. Wetenschappers van onder meer Tulane University wilden weten hoeveel gezonde levensjaren verloren gaan wanneer mensen sociaal tekortkomen. Ze volgden ruim 277.000 volwassenen van middelbare leeftijd uit de UK Biobank. Bij de start van het onderzoek, tussen de 40 en 69 jaar, had niemand van hen diabetes type 2, kanker, hart- en vaatziekten, chronische longziekten, neurodegeneratieve aandoeningen, depressie of angst.
De deelnemers werden dertien jaar lang gevolgd via ziekenhuis- en overlijdensregisters. Wie op vijftigjarige leeftijd zowel eenzaam als sociaal geïsoleerd was, bleek aanzienlijk korter te leven zonder chronische klachten. Voor een gezond leven na je 50e blijken sociale contacten dan ook een serieuze rol te spelen in de totale levensverwachting zonder aandoeningen.
Alleen zijn is niet hetzelfde als eenzaamheid
In het onderzoek worden twee verschillende situaties uit elkaar gehouden. Sociale isolatie is meetbaar en feitelijk: iemand heeft objectief weinig contact met familie, vrienden of kennissen. Eenzaamheid is daarentegen een persoonlijk gevoel van gemis. Wie veel mensen ontmoet, kan zich toch eenzaam voelen als diepe verbinding ontbreekt. Omgekeerd hoeft iemand met weinig contacten geen eenzaamheid te ervaren.
Beide situaties tasten de levensverwachting zonder ziekte aan, maar de sterkste klappen vallen op mentaal vlak. Geïsoleerde en eenzame mannen verloren vanaf hun vijftigste gemiddeld 5,8 jaar zonder psychische stoornissen, tegenover 1,7 jaar verlies aan jaren zonder lichamelijke ziekte. Bij vrouwen ging het om 3,7 minder jaren zonder psychische klachten en 2,4 jaar minder zonder fysieke aandoeningen.
Wat een gezonde leefstijl wel en niet compenseert
De onderzoekers keken tevens of gewoontes zoals niet roken, voldoende bewegen en een uitgebalanceerd voedingspatroon de nadelige gevolgen kunnen verkleinen. Bij deelnemers die vooral objectief weinig contacten hadden, bleek een gezonde leefstijl een deel van het verlies aan gezonde jaren te verzachten. Bij mensen die zich structureel eenzaam voelden, was dat dempende effect van gezonde gewoonten echter niet aantoonbaar aanwezig. Dat wijst erop dat het subjectieve gevoel van eenzaamheid het lichaam en de geest via een ander mechanisme beïnvloedt dan het louter ontbreken van een netwerk.
Deze grootschalige studie toont een duidelijk statistisch verband aan, maar bewijst geen directe oorzaak. Gegevens over het sociale netwerk en de gevoelens van eenzaamheid werden slechts eenmalig geregistreerd bij de start van de dertienjarige onderzoeksperiode; veranderingen in de loop der tijd zijn daardoor niet meegewogen. Daarnaast zijn deelnemers in de UK Biobank gemiddeld gezonder en welvarender dan de totale bevolking.
Bronnen en achtergrond
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Heb je klachten of twijfel je over je gezondheid, neem dan contact op met je huisarts of apotheker.
Gebruikte bronnen:
Gepubliceerd op 25 september 2026. Laatste review op 25 september 2026, 13:05 door Alex
