Hanno Pijl is emeritus hoogleraar diabetologie en een bekende Nederlandse pleitbezorger van leefstijl als onderdeel van de zorg bij diabetes type 2. Zijn publieksboeken maken voeding en leefstijl toegankelijk, maar begrippen als ‘omkeren’ en keto vragen om medische nuance.
Hanno Pijl in drie punten
Wie is Hanno Pijl?
Een internist-endocrinoloog en emeritus hoogleraar diabetologie van de Universiteit Leiden en het LUMC.
Bekend van
Onderzoek, publieksvoorlichting en boeken over diabetes type 2, overgewicht, hart- en vaatziekten en koolhydraatarme voeding.
Ons oordeel
Zijn nadruk op leefstijl past bij reguliere diabeteszorg, zolang remissie niet als gegarandeerde genezing wordt gezien en voeding niet losstaat van passende medische begeleiding.
Achtergrond
Wie is Hanno Pijl?
Prof. dr. Hanno Pijl is internist-endocrinoloog en sinds 2026 emeritus hoogleraar diabetologie aan de Universiteit Leiden en het LUMC. Zijn leeropdracht draaide in het bijzonder om de neuro-endocriene regulatie van diabetes en overgewicht. Hij promoveerde in 1994 op onderzoek naar serotonine en voedselkeuze bij mensen met obesitas en boulimie en werd in 2007 benoemd tot hoogleraar diabetologie.1
Die loopbaan laat een duidelijke ontwikkeling zien. Pijls vroege werk ging over eetgedrag, hormonen en stofwisseling. Vanuit onderzoek en de diabeteszorg verschoof zijn aandacht steeds meer naar de invloed van voeding, beweging, slaap en andere leefstijlfactoren op het ontstaan en verloop van diabetes type 2. In een terugblik plaatst hij zijn expliciete omslag naar leefstijlgeneeskunde rond 2005.2
Later hielp Pijl het door TNO en LUMC opgezette innovatiecentrum voor leefstijlgeneeskunde, Lifestyle4Health, ontwikkelen. Bij zijn pensioen in 2026 eindigden zijn formele rollen daar.3
Werk en belangen
Waarom stelt Hanno Pijl leefstijl centraal?
Pijl benadert diabetes type 2 als een aandoening waarbij genetische aanleg, omgeving en leefstijl op elkaar inwerken.1 Daarmee is zijn boodschap breder dan ‘eet anders’: hij wil dat zorg niet alleen reageert op verhoogde glucosewaarden, maar ook aandacht heeft voor de omstandigheden die de stofwisseling beïnvloeden. Dat voorkomt bovendien het simplistische idee dat diabetes type 2 iemands eigen schuld is.
Na zijn pensioen bleef Pijl actief op dit terrein. Stichting Je Leefstijl Als Medicijn vermeldt hem sinds 2026 als bestuurslid en medisch adviseur.4 Bij Voeding Leeft wordt hij vermeld als senior medical consultant voor Voeding Leeft en Keer Diabetes2 Om.5
De kern van zijn visie sluit aan bij reguliere Nederlandse voorlichting. Gezond eten, bewegen, voldoende slapen en niet roken horen bij de behandeling van diabetes type 2, ook wanneer iemand medicijnen gebruikt.6 Leefstijl en medicatie kunnen dus samengaan. Wat nodig is, verschilt per persoon en kan in de tijd veranderen.
Onder de loep
Wat bedoelt hij met diabetes omkeren?
Wanneer Pijl over diabetes ‘omkeren’ spreekt, bedoelt hij dat sommige mensen met diabetes type 2 door ingrijpende leefstijlverandering sterk betere glucosewaarden kunnen bereiken en soms geen glucoseverlagende medicijnen meer nodig hebben.7 In de zorg heet dat doorgaans remissie: de bloedsuikerwaarden zijn langere tijd goed zonder glucoseverlagende medicatie.8
Remissie is geen gegarandeerde of permanente genezing. Het lukt niet bij iedereen, de kans hangt onder meer samen met de persoonlijke situatie en de bloedsuiker kan later weer stijgen. De term mag ook niet worden doorgetrokken naar diabetes type 1, waarbij het lichaam stopt met insuline maken.9 Pijls uitspraak is daarom het bruikbaarst als boodschap dat het verloop van diabetes type 2 soms sterk te beïnvloeden is, niet als belofte over de uitkomst voor één persoon.
Wie zijn waarden volgt, kijkt vaak naar zowel dagelijkse bloedsuikerwaarden als de HbA1c-waarde over een langere periode. De behandelaar bepaalt hoe zulke waarden, klachten en medicatie samen moeten worden beoordeeld.
Voedingsvisie
Hoe kijkt hij naar voeding en koolhydraten?
Pijl legt in interviews de nadruk op weinig bewerkte producten en adviseert bij zetmeelrijke producten eerder volkoren dan witte varianten.7 Dat past bij onafhankelijke diabetesvoorlichting: bij koolhydraten telt niet alleen hoeveel je eet, maar ook uit welke producten ze komen. Volkoren graanproducten, peulvruchten, groente en fruit leveren bijvoorbeeld vezels en andere voedingsstoffen.10
Zijn boeken Ketokuur en Ketokuur 2 gaan verder en werken met een koolhydraatarme, ketogene aanpak. Het bestaan van die titels maakt keto nog niet tot een universeel advies bij diabetes type 2. Een minder vergaande verschuiving naar onbewerkte producten, vezelrijke koolhydraatbronnen en gezonde vetten kan ook aansluiten bij een volwaardig voedingspatroon; het mediterrane dieet is daarvan een bekend voorbeeld.11
Voor mensen die glucoseverlagende medicijnen gebruiken, heeft een sterke daling van de hoeveelheid koolhydraten een extra veiligheidskant. Diabetesvereniging Nederland adviseert daarom om zo’n verandering met de behandelaar te bespreken.12
Bibliografie
Welke boeken schreef Hanno Pijl?
Hanno Pijl schreef zijn Nederlandstalige publieksboeken samen met voedingsdeskundigen en kookboekauteurs. Vijf hoofdwerken behandelen diabetes type 2, hart- en vaatziekten, overgewicht en twee opeenvolgende ketokookboeken. Bij het diabetesboek horen daarnaast een zelfstandig kookboek en een Hindoestaanse uitgave met cultureel aangepaste recepten.
1. Diabetes type 2? Maak jezelf beter
Karine Hoenderdos en Hanno Pijl combineren uitleg over diabetes type 2 met praktische leefstijl- en voedingskeuzes. De huidige geactualiseerde heruitgave is de logische start voor lezers die eerst het ziektebeeld en de brede aanpak willen begrijpen, in plaats van alleen recepten te zoeken.13
2. Diabetes type 2? Maak jezelf beter – Het kookboek
Dit losse kookboek van Hoenderdos en Pijl is bedoeld voor wie de principes vooral naar maaltijden en weekmenu’s wil vertalen. Het is een zelfstandige uitgave met nieuwe recepten en weekmenu’s, bedoeld als praktische aanvulling op het basisboek.14
3. Diabetes type 2 – Hindoestaanse editie
Hoenderdos en Pijl pasten tekst en recepten aan Hindoestaanse eetgewoonten en cultuur aan. Deze editie uit 2020 is daarom vooral relevant voor lezers die dagelijkse gerechten en ingrediënten uit die culinaire context herkennen.15
4. Hart- en vaatziekten? Maak jezelf beter
In dit boek verbreden Hoenderdos en Pijl de leefstijlbenadering naar hart- en vaatziekten. Kies het wanneer de combinatie van voeding, risicofactoren en hartgezondheid de hoofdvraag is, en niet specifiek diabetes type 2.16
5. Overgewicht? Maak jezelf beter!
Dit boek van Hoenderdos en Pijl plaatst gezond gewicht in een bredere leefstijlcontext. Het past bij lezers die de samenhang tussen eetpatroon, gewicht en stofwisseling willen begrijpen en daar praktische voedingskeuzes aan willen verbinden.17
6. Ketokuur – Nieuwe editie
De huidige editie staat op naam van Pascale Naessens en Hanno Pijl. Het is het eerste ketokookboek in deze reeks en combineert de basis van de koolhydraatarme aanpak met recepten. Begin met dit deel wanneer je vooral de uitgangspunten en eerste receptenselectie zoekt.18
7. Ketokuur 2 – Nieuwe editie
Dit vervolg is geschreven door Pascale Naessens, Hanno Pijl en William Cortvriendt. Het bouwt voort op hetzelfde koolhydraatarme uitgangspunt en biedt een volgende verzameling recepten voor lezers die het eerste deel al kennen.19
Voor jou
Wat kun je met zijn adviezen?
Pijls werk is vooral bruikbaar om leefstijl als serieus deel van diabeteszorg te begrijpen en om praktische taal te vinden voor voeding, gewicht en stofwisseling. De brede boeken met Karine Hoenderdos passen bij lezers die uitleg en dagelijkse keuzes willen combineren. De kookboeken passen beter wanneer recepten de hoofdbehoefte zijn; de ketotitels zijn een specifieke richting binnen dat aanbod.
Voor algemene uitleg hoef je niet meteen een boek te kopen. Thuisarts, het Diabetes Fonds en Diabetesvereniging Nederland geven gratis informatie over gezond leven, voeding, remissie en medicijnen. Een boek voegt vooral samenhang, achtergrond en recepten toe.
Verander je je koolhydraatpatroon sterk terwijl je medicijnen gebruikt, bespreek dat dan vooraf met je behandelaar. Voeding kan de glucosewaarden beïnvloeden, waardoor begeleiding en soms aanpassing van medicatie nodig kunnen zijn.
Vragen
Vragen over Hanno Pijl
Deze korte antwoorden vullen het profiel aan met praktische informatie over zijn huidige status en boeken.
Is Hanno Pijl nog hoogleraar?
Hij is sinds 2026 emeritus hoogleraar diabetologie. ‘Emeritus’ betekent dat hij met pensioen is als hoogleraar; hij kan nog wel publiceren, adviseren en bestuurlijk actief zijn.
Is Hanno Pijl de enige auteur van zijn boeken?
Nee. De zeven Nederlandstalige uitgaven in dit overzicht zijn samenwerkingen met Karine Hoenderdos, Pascale Naessens en, bij Ketokuur 2, William Cortvriendt. De huidige editie van Ketokuur staat op naam van Naessens en Pijl.
Zijn de boeken ook geschikt bij diabetes type 1?
De centrale boodschap over remissie en ‘omkeren’ gaat over diabetes type 2. Pas die niet toe op diabetes type 1. Wie insuline of andere glucoseverlagende medicatie gebruikt, bespreekt grote voedingsveranderingen met het behandelteam.
Verantwoording
Bronnen en achtergrond
Dit artikel is geschreven voor informatieve doeleinden en vervangt geen professioneel medisch advies. Raadpleeg bij gezondheidsklachten altijd een arts of erkende zorgverlener. Lees meer in onze disclaimer en over onze werkwijze.
Dit artikel bevat affiliateproducten. Als je via zo’n productblok iets koopt, kan Gezondermeer een vergoeding ontvangen zonder dat jij extra betaalt.
Beeld: hoofdbeeld van de LUMC-persbeeldbank, rechtenvrij beschikbaar gesteld door het LUMC en uitgesneden. Ondersteunende AI-gegenereerde illustratie van onbewerkte ingrediënten; dit is geen foto van Hanno Pijl en geen persoonlijk maaltijdplan.
Gebruikte bronnen:
- Universiteit Leiden – Hanno Pijl
- Je Leefstijl Als Medicijn – Hanno Pijl en de leefstijlbeweging
- Lifestyle4Health – afscheid formele rollen Hanno Pijl en Ben van Ommen
- Je Leefstijl Als Medicijn – personenpagina Hanno Pijl
- Voeding Leeft – Hanno Pijl
- Thuisarts – gezond leven met diabetes type 2
- Diabetes Fonds – interview met Hanno Pijl over voeding en medicijnen
- Diabetes Fonds – kun je genezen van diabetes type 2?
- Diabetes Fonds – diabetes type 1
- Diabetes Fonds – koolhydraten en diabetes
- Voedingscentrum – diabetes type 2 en voedingspatronen
- Diabetesvereniging Nederland – gezond eten bij diabetes type 2
- Lannoo – Diabetes type 2? Maak jezelf beter
- Lannoo – Diabetes type 2? Maak jezelf beter: het kookboek
- bol – Diabetes type 2, Hindoestaanse editie
- Lannoo – Hart- en vaatziekten? Maak jezelf beter
- Bureau ISBN – Overgewicht? Maak jezelf beter!
- Bruna – Ketokuur, nieuwe editie
- Donner – Ketokuur 2, nieuwe editie
Gepubliceerd op 6 oktober 2026. Laatste review op 6 oktober 2026, 13:39 door Alex
