In de Verenigde Staten stijgt het aantal diagnoses van darmkanker voor het eerst in meer dan twintig jaar. Onderzoekers van de University of Chicago zagen de toename niet alleen bij jongvolwassenen, maar in bijna alle leeftijdsgroepen tot 69 jaar.
- Het aantal gevallen steeg in de VS van 36,7 per 100.000 mensen in 2022 naar 38,3 in 2023.
- De sterkste toename trad op bij 45- tot 49-jarigen, met bijna 13 procent stijging per jaar tussen 2019 en 2023.
- Volgens de onderzoekers spelen zowel eerdere opsporing als onbekende omgevingsfactoren een rol.
Eerste stijging in twintig jaar
Jarenlang daalde het aantal nieuwe gevallen van darmkanker in de Verenigde Staten gestaag. Uit gegevens van het Amerikaanse National Cancer Institute blijkt nu een kentering. Waar het gecorrigeerde aantal diagnoses tussen 2000 en 2022 afnam van 55,2 naar 36,7 per 100.000 inwoners, veerde dit in 2023 op naar 38,3 per 100.000.2 De stijging was zichtbaar bij mannen en vrouwen en in vrijwel alle groepen tot 69 jaar.1
De opvallendste stijging was te zien bij mensen tussen de 45 en 49 jaar. In die groep nam het aantal diagnoses tussen 2019 en 2023 met gemiddeld 12,76 procent per jaar toe.1 Dat komt waarschijnlijk doordat de Amerikaanse richtlijn de startleeftijd voor preventief onderzoek heeft verlaagd van 50 naar 45 jaar. Door vaker te testen op ontlastingsbloed of met een kijkonderzoek ontdekken artsen tumoren simpelweg eerder.1
Wat het geboortecohorteffect betekent
De eerdere screening verklaart echter niet de hele toename. Ook bij mensen tussen de 65 en 69 jaar stegen de cijfers, terwijl zij al jaren regelmatig meedoen aan screening.1 De onderzoekers wijzen daarom op een zogeheten geboortecohorteffect. Mensen die zijn geboren vanaf de jaren zestig lopen tijdens hun hele volwassen leven een hoger risico op darmkanker dan eerdere generaties.1
De precieze oorzaak van dit verhoogde risico is nog niet aangetoond. Wetenschappers vermoeden dat veranderde leefgewoonten en blootstelling aan bepaalde stoffen in de leefomgeving invloed hebben. In vervolgonderzoek meten wetenschappers duizenden stoffen in bloedmonsters om te achterhalen welke factoren het darmslijmvlies kunnen beschadigen.1
Situatie en onderzoek in Nederland
In Nederland richt het bevolkingsonderzoek naar darmkanker zich niet op volwassenen vanaf 45 jaar, maar op de groep van 55 tot en met 75 jaar. Volgens cijfers van het RIVM lieten ruim anderhalf miljoen mensen in deze leeftijdsgroep zich in 2024 via een ontlastingstest onderzoeken.3 Van alle uitslagen bleek 4,5 procent reden voor nader onderzoek, waarbij poliepen of darmkanker werden gevonden.3
Voor mensen die jonger zijn dan de screeningsleeftijd geldt dat zij alert moeten blijven op signalen van het lichaam. Artsen adviseren contact op te nemen met een arts bij aanhoudende veranderingen in de stoelgang, onverklaard gewichtsverlies of bloed in de ontlasting.1
De Amerikaanse cijfers laten zien dat darmkanker niet langer alleen afneemt door preventief onderzoek, maar dat onderliggende risicofactoren toenemen. Het onderzoek toont een statistische stijging aan, maar kan nog niet bewijzen welke leefstijl- of milieufactoren deze trend veroorzaken. In Nederland richt de reguliere opsporing zich op mensen van 55 tot en met 75 jaar; wie daarbuiten klachten heeft, kan het beste naar de huisarts gaan.
Bronnen en achtergrond
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Heb je klachten of twijfel je over je gezondheid, neem dan contact op met je huisarts. Tijdens het maken van dit artikel en/of de afbeelding kan AI gebruikt zijn. Lees meer in onze disclaimer en over onze werkwijze.
Gebruikte bronnen:
Gepubliceerd op 3 november 2026. Laatste review op 3 november 2026, 13:00 door Redactie
