Een eerste smartphone is meer dan een telefoon om even naar huis te bellen. Je kind krijgt er ook toegang tot internet, apps en contact met anderen mee. Begin daarom bij de functie: waarvoor heeft je kind een telefoon nodig, welke toegang past nu en hoeveel begeleiding kun je bieden? Die vragen helpen meer dan één leeftijdsgrens voor ieder gezin.
- De Rijksoverheid adviseert een smartphone vanaf groep 8, chatplatforms vanaf de middelbare school en sociale media zoals TikTok en Snapchat vanaf 15 jaar.1
- Van de leerlingen in groep 8 zei 51,5% dat zij in groep 6 of eerder een eigen smartphone kregen.2 Dit beschrijft wat er gebeurde, niet wat de ideale leeftijd is.
- Is bereikbaarheid het doel? Bellen en sms’en kan ook zonder onbeperkte toegang tot internet en apps.
Dit is het derde deel van onze reeks over jongerenwelzijn, gebaseerd op het HBSC-onderzoek 2025. Andere delen gaan over samen piekeren (co-ruminatie), schooldruk en de acceptatie van homoseksualiteit. Ook volgt een overzicht van de belangrijkste onderzoeksresultaten.
Vanaf welke leeftijd wordt een smartphone geadviseerd?
Het huidige advies van de Rijksoverheid is: een smartphone vanaf groep 8. Voor chatapps en andere platforms waarop kinderen met elkaar communiceren, noemt de overheid de middelbare school. Voor sociale media zoals TikTok en Snapchat geldt het advies om te wachten tot 15 jaar.1
| Digitale stap | Advies van de Rijksoverheid |
|---|---|
| Een eigen smartphone | Vanaf groep 8 |
| Chatapps en sociale-interactieplatforms | Vanaf de middelbare school |
| Sociale media zoals TikTok en Snapchat | Vanaf 15 jaar |
Het zijn drie aparte keuzes. Een toestel geven betekent niet dat alle apps direct beschikbaar hoeven te zijn. Het advies voor groep 8 is bovendien geen verplichting om dan een smartphone te kopen. Je kunt later beginnen of de toegang stap voor stap uitbreiden.
Wat zegt HBSC 2025 over de eerste smartphone?
Onder de 1.510 leerlingen in groep 8 was het gerapporteerde aandeel 51,5% voor een eerste eigen smartphone in groep 6 of eerder. Kinderen zijn in groep 6 meestal ongeveer 9 of 10 jaar. Bij 5.103 leerlingen van 12 tot en met 16 jaar in het voortgezet onderwijs was het aandeel dat groep 6 of eerder noemde 48,1%.2
De leerlingen keken terug op het moment waarop zij hun telefoon kregen. De vraag werd in 2025 voor het eerst in HBSC gesteld. De uitkomst laat daarom geen jaarlijkse trend zien en vertelt ook niet welke leeftijd het beste is. Uit deze groepscijfers kun je evenmin afleiden wat de gevolgen voor één kind zijn.
Waarom lees je verschillende leeftijdsadviezen?
Een praktisch advies kan houvast geven, maar onderzoek wijst nog geen exact moment voor de eerste smartphone aan. De auteurs van de Richtlijn Gezond Schermgebruik schrijven dat een concreet leeftijdsadvies voor smartphones op dit moment niet door onderzoek kan worden onderbouwd.3 Kijk daarom ook naar wat je kind met het toestel gaat doen en welke begeleiding mogelijk is.
De ouderbeweging Smartphonevrij Opgroeien kiest een eigen, strengere fasering. Zij stelt voor om van 11 tot 14 jaar alleen een eenvoudige telefoon voor bellen en sms’en te gebruiken, van 14 tot 16 jaar eventueel een deels afgeschermde smartphone en pas daarna een volledige smartphone.4 Dat is de aanpak van deze beweging, geen medische of wetenschappelijke consensus. Als groepsdruk meespeelt, kun je wel met andere ouders bespreken welke keuzes zij maken en of gezamenlijk uitstellen haalbaar is.
Heeft je kind een smartphone nodig om bereikbaar te zijn?
Nee. Als je kind alleen moet kunnen bellen of sms’en, kan een eenvoudige telefoon zonder internet of appwinkel voldoende zijn.4 Wil je kind leren omgaan met apps, dan kan oefenen op een gedeeld apparaat onder begeleiding ook een tussenstap zijn.
Maak de functies los van het apparaat. Bereikbaar zijn, berichten sturen, zelfstandig internetten en sociale media gebruiken zijn verschillende behoeften. Kies eerst wat nu nodig is. Beslis daarna welke apps en instellingen daarbij passen en wanneer je de toegang opnieuw bespreekt.
Welke afspraken maak je bij een eerste smartphone?
Een eigen apparaat is een logisch moment om afspraken te maken over wat, waar en wanneer je kind het gebruikt. Het Nederlands Jeugdinstituut adviseert om regels samen te bespreken, uit te leggen waarom ze gelden en ze aan te passen als ze niet haalbaar blijken.5 Een open gesprek over wat je kind online leuk en vervelend vindt, helpt om betrokken te blijven.6
Wat als je kind al een smartphone heeft?
Je hoeft niet terug naar het begin. Vraag eerst hoe je kind de telefoon nu gebruikt: welke apps fijn zijn, wat veel tijd vraagt en welke ervaringen vervelend waren. Benader dat gesprek met belangstelling en zonder meteen te oordelen.6
Kies daarna één onderwerp om samen te veranderen. Dat kan de toegang tot een app zijn, de plek waar de telefoon ’s nachts ligt of een telefoonvrij moment tijdens eten of huiswerk. Spreek af wanneer je erop terugkomt. Zo wordt bijstellen een normaal onderdeel van mediagebruik en geen eenmalige straf.
Houd de leeftijd, de functie van het toestel en de toegang tot apps als drie aparte beslissingen. Kies wat je kind nu nodig heeft, maak samen concrete afspraken en plan een moment om te bekijken wat er moet veranderen.
Kan je kind oefenen zonder een eigen smartphone?
Ja. Je kunt samen op een gedeeld apparaat oefenen met berichten, privacy en het beoordelen van online situaties. Zo leert je kind stap voor stap, terwijl jij in de buurt bent om vragen te bespreken.
Hoe vaak moet je smartphoneafspraken opnieuw bespreken?
Kies een moment dat bij jullie past, bijvoorbeeld na enkele weken of wanneer een nieuwe app, schoolfase of situatie daarom vraagt. Wacht niet tot er ruzie ontstaat: vraag ook wat goed gaat en welke afspraak niet meer uitvoerbaar is.
Bronnen en achtergrond
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Heb je klachten of twijfel je over je gezondheid, neem dan contact op met je huisarts. Tijdens het maken van dit artikel en/of de afbeelding kan AI gebruikt zijn. Dit artikel kan daarnaast productlinks bevatten (ook wel affiliate-links genoemd). Als je via deze links een product koopt, ontvangen wij mogelijk een commissie. Dit heeft geen invloed op onze beoordeling of de prijs die je betaalt. Lees meer in onze disclaimer en over onze werkwijze.
Gebruikte bronnen:
- Rijksoverheid: Online veiligheid van kinderen
- Trimbos-instituut: HBSC 2025 – Gezondheid en welzijn van jongeren in Nederland
- Richtlijn Gezond Schermgebruik: richtlijn voor opvoeders
- Smartphonevrij Opgroeien: Op welke leeftijd geef ik mijn kind een smartphone?
- Nederlands Jeugdinstituut: Tips voor regels en afspraken over mediagebruik
- Nederlands Jeugdinstituut: Blijf met je kind in gesprek over smartphonegebruik
Gepubliceerd op 22 oktober 2026. Laatste review op 24 oktober 2026, 9:01 door Alex
