Een toetsweek, veel huiswerk of een profielkeuze kan spanning geven. Dat hoeft niet meteen een probleem te zijn. Schoolstress vraagt vooral aandacht als de druk aanhoudt en school steeds meer ruimte inneemt. Als ouder kun je luisteren, samen overzicht maken en de school betrekken zonder alles over te nemen.
- In HBSC 2025 ervoer 44,6% van de 12- tot 16-jarige leerlingen in het voortgezet onderwijs nogal of veel druk door schoolwerk.1
- Dat aandeel was niet significant veranderd ten opzichte van 2021. Er is dus geen aangetoonde verdere stijging.
- Vraag waar de druk zit en welke hulp je kind wil. Ouders én school kunnen bijdragen aan meer overzicht en passende verwachtingen.
Dit is het tweede artikel in onze reeks over het HBSC-onderzoek 2025 naar de gezondheid en het welzijn van jongeren in Nederland. In de reeks komen ook samen piekeren (co-ruminatie), smartphonebezit en de acceptatie van homoseksualiteit aan bod, met afsluitend een algemeen artikel over de inzichten uit het onderzoek.
Wat is schoolstress?
Schoolstress is spanning rond toetsen, huiswerk, cijfers of verwachtingen. Met schooldruk bedoelen we de eisen rond schoolwerk. Prestatiedruk is breder en kan ook gaan over sport, uiterlijk of sociale verwachtingen.
Spanning voor een belangrijke toets kan tijdelijk zijn en hoeft niet verkeerd te zijn. Langdurige spanning of steeds het gevoel hebben te moeten presteren kan wel belastend worden.2 Schoolstress is geen diagnose en betekent niet automatisch dat een jongere faalangst of een psychische klacht heeft.
Wat laat HBSC 2025 zien?
In het landelijke HBSC-onderzoek rapporteerde 44,6% van de 5.103 leerlingen van 12 tot en met 16 jaar in het voortgezet onderwijs nogal of veel druk door schoolwerk. Bij meisjes was dit 54,0% en bij jongens 35,7%. De cijfers beschrijven groepen leerlingen; ze zeggen niet hoeveel stress één jongere ervaart.1
In 2021 lag het totale aandeel op 46,8%. Het verschil met 44,6% in 2025 was niet statistisch significant. De onderzoekers spreken daarom niet van een daling of verdere stijging van de ervaren druk. Tegelijk daalde het aandeel leerlingen dat school leuk vindt van afgerond 72% in 2021 naar 64% in 2025. Dat is een andere uitkomst. Uit deze cijfers kun je niet concluderen dat schoolstress die daling heeft veroorzaakt.
Welke signalen zijn reden voor een gesprek?
Een verandering in gedrag kan aanleiding zijn om te vragen hoe het gaat. Een jongere slaapt bijvoorbeeld slechter, is vaker gespannen of trekt zich terug. Ook buikpijn, onrust of niet naar school willen kan reden zijn om door te vragen.3
Zie zulke signalen niet als een zelftest voor schoolstress. Ze kunnen verschillende oorzaken hebben en één lastig moment zegt weinig. Kijk naar wat er veranderd is, hoe je kind zelf de situatie beschrijft en of school, slaap, contact met anderen of gewone bezigheden merkbaar moeilijker worden.
Wat kun je als ouder doen?
Begin met luisteren zonder direct een oplossing te geven. Het Nederlands Jeugdinstituut adviseert ouders om begrip te tonen, passende verwachtingen te hebben en ruimte te laten voor rust en fouten.4 Het volgende gesprek helpt om van een algemene klacht naar een haalbare vervolgstap te gaan.
Fictief voorbeeld: een ouder zegt: “Ik zie dat je al drie avonden lang met dezelfde opdracht bezig bent. Wil je vertellen waar je vastloopt, of zullen we eerst samen bekijken wat morgen echt af moet?” Dit is een voorbeeld van een open gesprek, geen vaste methode of behandeling.
Wat kan school doen?
Schoolstress is niet alleen iets wat een leerling thuis moet oplossen. Een school kan huiswerk en toetsen binnen het team beter op elkaar afstemmen, taken overzichtelijk maken en zorgen dat leerlingen weten bij wie zij terechtkunnen.5 Aandacht voor feedback op het leerproces kan bovendien helpen om niet alleen het cijfer centraal te zetten.
Bereid een gesprek met de mentor samen voor. Noteer waar het vastloopt, bijvoorbeeld bij meerdere deadlines, onduidelijke opdrachten of plannen. Vraag welke uitleg of aanpassing mogelijk is en wie het aanspreekpunt is. Het doel is een gedeeld beeld en een concrete afspraak.
Wanneer vraag je extra hulp?
Neem contact op met de huisarts of het wijkteam als je je zorgen maakt, klachten blijven aanhouden of je kind niet meer naar school wil. Je hoeft geen vaste wachttijd aan te houden en je hoeft zelf niet te bepalen welke diagnose of hulp nodig is. Een huisarts kan met je kind bespreken wat er speelt en welke ondersteuning passend kan zijn.3
Neem schoolstress serieus zonder elk spannend moment tot probleem te maken. Luister eerst, kies samen één haalbare stap en betrek de school wanneer de druk samenhangt met planning, verwachtingen of de schoolomgeving.
Kan een jongere met goede cijfers toch schoolstress hebben?
Ja. Cijfers laten niet zien hoeveel spanning of inspanning erachter zit. Vraag daarom niet alleen naar het resultaat, maar ook hoe het leren, slapen en herstellen rond schoolwerk verloopt.
Is spanning voor een toets altijd een probleem?
Nee. Tijdelijke spanning voor een belangrijke toets kan erbij horen. Het verdient meer aandacht als spanning lang aanhoudt, veel situaties gaat beheersen of gewone dagelijkse bezigheden belemmert.2
Bronnen en achtergrond
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Heb je klachten of twijfel je over je gezondheid, neem dan contact op met je huisarts. Tijdens het maken van dit artikel en/of de afbeelding kan AI gebruikt zijn. Dit artikel kan daarnaast productlinks bevatten (ook wel affiliate-links genoemd). Als je via deze links een product koopt, ontvangen wij mogelijk een commissie. Dit heeft geen invloed op onze beoordeling of de prijs die je betaalt. Lees meer in onze disclaimer en over onze werkwijze.
Gebruikte bronnen:
- Trimbos-instituut: HBSC 2025 – Gezondheid en welzijn van jongeren in Nederland
- Trimbos-instituut: Prestatiedruk en schoolstress – wat kun je als school doen?
- Thuisarts.nl: Mijn kind heeft psychische klachten
- Nederlands Jeugdinstituut: Omgaan met prestatiedruk
- Nederlands Jeugdinstituut: Schooldruk en prestatiedruk in het onderwijs
Gepubliceerd op 21 oktober 2026. Laatste review op 24 oktober 2026, 9:01 door Alex
