Op de uitslag van je bloedonderzoek staat “eGFR volgens CKD-EPI formule: 72”. Moet je je zorgen maken? Je eGFR waarde is een schatting van hoeveel bloed je nieren per minuut filteren, berekend uit de afvalstof kreatinine. Een waarde van 90 of hoger geldt als normale nierfunctie, maar pas onder de 60 noemen artsen de uitslag afwijkend, en dat geldt voor elke leeftijd.
- Je eGFR waarde schat hoeveel bloed je nieren per minuut filteren.
- 90 of hoger is normaal; onder de 60 is op elke leeftijd afwijkend.
- Tussen 60 en 89 zonder andere tekenen van nierschade is geen chronische nierschade.
- Eén lage uitslag is geen diagnose: artsen herhalen de meting.
- Je kreatinine waarde hangt sterk af van je spiermassa.
Wat betekent je eGFR waarde?
eGFR staat voor estimated Glomerular Filtration Rate, in het Nederlands de geschatte glomerulaire filtratiesnelheid. Het getal geeft aan hoe snel je nieren het bloed filteren op afvalstoffen.1 Op je uitslag staat de eenheid ml/min/1,73 m² erachter.
Je nieren worden daarvoor niet rechtstreeks gemeten. Het laboratorium bepaalt hoeveel kreatinine er in je bloed zit en rekent die kreatininewaarde met een formule om naar een eGFR. Van de beschikbare formules is CKD-EPI de meest gebruikte.1 Daarom lees je op veel uitslagen letterlijk “eGFR volgens CKD-EPI formule”. Deze formule werd in 2009 gepubliceerd en rekent naast je kreatinine ook met je leeftijd en geslacht.2
Het blijft een schatting. Voor een precieze meting moet je 24 uur lang urine opvangen.1 Voor de vraag of je nieren grofweg goed werken, is de schatting meestal voldoende. Bij sommige groepen is de formule niet bruikbaar, onder meer bij zwangeren, mensen met een strikt vegetarisch dieet, ondervoede mensen en mensen met een spierziekte.2 Je eGFR staat vaak tussen andere nierwaarden in je uitslag; in ons overzicht van bloedwaarden en hun normaalwaarden zie je hoe die samenhangen.
Wat is een goede eGFR waarde?
Een goede eGFR waarde ligt op 90 of hoger: dat is een normale nierfunctie. Artsen delen de nierfunctie in categorieën in, van G1 tot en met G5.1 In de spreekkamer vertalen ze de uitslag vaak naar een percentage: je hoort dan dat je nieren “nog voor 70 procent werken”.
| Stadium | eGFR | Betekenis |
|---|---|---|
| G1 | 90 of hoger | Normale of hoge nierfunctie |
| G2 | 60-89 | Mild afgenomen |
| G3a | 45-59 | Mild tot matig afgenomen |
| G3b | 30-44 | Matig tot ernstig afgenomen |
| G4 | 15-29 | Ernstig afgenomen |
| G5 | Onder 15 | Zeer ernstig afgenomen (nierfalen) |
Waarom de ene bron 90 noemt en de andere 60
Zoek je op wat een normale eGFR is, dan kom je twee getallen tegen. Allebei kloppen ze, maar ze beantwoorden een andere vraag.
De grens van 90 is de ondergrens van stadium G1. De grens van 60 komt uit de medische richtlijn voor chronische nierschade. Die stelt dat een eGFR onder de 60 voor patiënten van alle leeftijden als afwijkend geldt. De diagnose chronische nierschade volgt pas als afwijkingen in nierfunctie of nierstructuur langer dan 3 maanden aanwezig zijn: een eGFR onder de 60 en/of tekenen van nierschade, zoals eiwit (albumine) in de urine.3
Een eGFR van 72 zonder eiwit in je urine of andere tekenen van nierschade valt dus niet onder die definitie. Het is een mild afgenomen nierfunctie (stadium G2) die je in de gaten houdt, geen chronische nierschade.
Andersom sluit een normale eGFR nierschade niet uit. Ook bij een eGFR boven de 60 stelt een arts chronische nierschade vast als er langer dan 3 maanden tekenen van nierschade zijn, zoals een verhoogde hoeveelheid eiwit in je urine.3 Een goede bloeduitslag zonder urineonderzoek geeft dus geen volledig beeld.
Wat is een normale eGFR voor je leeftijd?
Voor een normale GFR per leeftijd kijk je naar het laboratorium: dat vermeldt bij de eGFR vaak normaalwaarden (referentiewaarden) die per leeftijd en geslacht verschillen. Het laboratorium van Slingeland Ziekenhuis hanteert bijvoorbeeld deze ondergrenzen:4
| Leeftijd | Vrouw | Man |
|---|---|---|
| 18 tot 40 jaar | Boven 85 | Boven 90 |
| 40 tot 50 jaar | Boven 75 | Boven 80 |
| 50 tot 60 jaar | Boven 70 | Boven 75 |
| 60 tot 70 jaar | Boven 50 | Boven 60 |
| 70 jaar en ouder | Boven 40 | Boven 40 |
Andere laboratoria gebruiken andere grenzen. Kijk daarom altijd naar de referentiewaarde op je eigen uitslag.
Leeftijdsgrenzen nodigen uit tot de gedachte dat een lagere nierfunctie bij ouderen er gewoon bij hoort. Het Slingeland-lab zet daar zelf een kanttekening bij. Een afname van de nierfunctie op oudere leeftijd is volgens het lab geen normaal verouderingsverschijnsel, maar een afspiegeling van ziekteprocessen. Ook bij ouderen gaat een verminderde nierfunctie samen met een hoger risico op complicaties aan hart, bloedvaten en nieren.4
Een eGFR van 55 op je 75e is dus geen reden voor paniek, maar ook niet iets om weg te wuiven als “ouderdom”. Bij een eGFR tussen 45 en 60 zonder andere tekenen van nierschade of risicofactoren kan volgens de richtlijn aanvullend onderzoek worden overwogen, bij voorkeur met cystatine C.3
Kreatinine waarde: waar je eGFR op leunt
Kreatinine, ook wel creatinine genoemd, is een afvalstof van je spieren. Gezonde nieren halen die stof uit je bloed. Werken je nieren minder goed, dan blijft er meer kreatinine achter.1 Je kreatinine gaat dan omhoog en je berekende eGFR omlaag.
Een normale kreatinine waarde ligt volgens de Diabetesvereniging Nederland tussen 45 en 80 micromol per liter voor vrouwen en tussen 45 en 100 micromol per liter voor mannen. De precieze waarde hangt ook af van je spiermassa en leeftijd.5
Kreatinine te hoog zonder nierprobleem
Is je kreatinine te hoog, dan ligt dat niet altijd aan je nieren. Omdat kreatinine uit je spieren komt, heeft een bodybuilder meer kreatinine in het bloed dan iemand die heel slank is.1 De CKD-EPI-formule gaat uit van een gemiddelde spiermassa. Bij veel spiermassa, zoals bij bodybuilders of mensen met zwaar lichamelijk werk, onderschat de formule je nierfunctie.4
Kreatinine kan ook tijdelijk oplopen. Raken je spieren beschadigd, bijvoorbeeld bij een val, dan komt er door de spierafbraak tijdelijk veel kreatinine in je bloed.1
Gebruik je creatine als supplement? Ongeveer 1 tot 2 procent van de creatine in je spieren wordt afgebroken tot kreatinine en via de urine uitgescheiden.6 Vertel je arts dat je het gebruikt, zodat een licht verhoogde kreatinine in de juiste context wordt gelezen. Twijfel je over het supplement zelf, lees dan over de nadelen van creatine.
Kreatinine te laag
Een lage kreatinine waarde oogt geruststellend, maar kan misleiden. Bij te weinig spiermassa, bijvoorbeeld door bedlegerigheid, rolstoelgebruik of een amputatie, overschat de formule je nierfunctie.4 Je nieren lijken dan beter te werken dan ze doen. Spiermassa behouden loont op oudere leeftijd sowieso; lees hoe je spiermassaverlies voorkomt.
eGFR waarde te laag: wat nu?
Na één bloedonderzoek kan een arts nog niet vaststellen of je chronische nierschade hebt.1 Een lagere eGFR waarde kan tijdelijk zijn. Is je eGFR te laag, dan volgen meestal deze stappen.
Twee kreatininemetingen verschillen pas betekenisvol als ze minimaal 15 procent uit elkaar liggen.3 Gaat je kreatinine van 80 naar 86 micromol per liter, dan is dat een stijging van 7,5 procent: geen betekenisvol verschil.
Leg bij een nieuwe eGFR waarde je eerdere uitslagen ernaast. Eén getal vertelt weinig; de lijn over meerdere jaren vertelt veel meer. Is je eGFR te laag en daalt de lijn, bespreek dat dan met je huisarts.
Hoe krijg je je eGFR waarde omhoog?
Dat hangt af van de oorzaak. Een lage uitslag door een tijdelijke factor, zoals spierschade na een val, is geen vaststaand gegeven; daarom herhalen artsen de meting.1 Ook medicijnen of uitdroging kunnen een daling verklaren.3 Bespreek met je arts of zo’n factor meespeelt, en pas voorgeschreven medicijnen nooit zelf aan.
Is je nierfunctie blijvend verlaagd, dan is het doel om verder nierfunctieverlies en hart- en vaatziekten te voorkomen. Voor mensen met chronische nierschade adviseert de richtlijn een gezond gewicht, voldoende bewegen, stoppen met roken en maximaal 6 gram zout per dag.3 Let dan niet alleen op het getal zelf, maar vooral op een lijn die zo stabiel mogelijk blijft.
Wanneer is een lage nierfunctie wel reden tot zorg?
Van beginnende nierschade merk je vaak zelf nog niets.7 Juist daarom is een uitslag op papier waardevol. Bij ernstige nierschade kunnen klachten ontstaan zoals jeuk, misselijkheid, minder zin in eten, hoofdpijn, vermoeidheid en slecht of juist veel slapen.7 Mensen met een eGFR onder de 45 hebben volgens de richtlijn vaak al lichamelijke, sociale en psychische klachten.3
Van achteruitgang spreken artsen bij een bevestigde daling van de eGFR met 25 procent in vijf jaar, samen met een verslechtering van het stadium. Een daling van minstens 5 ml/min/1,73 m² per jaar, vastgesteld met ten minste drie metingen in één jaar, telt ook als achteruitgang.3
Oorzaken van nierschade
Nierschade kan ontstaan door hoge bloeddruk, diabetes, roken, een te hoog cholesterol, overgewicht, weinig lichaamsbeweging, ongezond eten en ouderdom. Hoe meer van deze factoren, hoe groter de kans op schade.7 Hoge bloeddruk houd je thuis in de gaten met een goede bloeddrukmeter.
Diabetes en nierziekte gaan vaak samen: nierziekte ontstaat bij ongeveer 30 procent van de mensen met diabetes. Bij het jaargesprek hoort altijd bloed- en urineonderzoek, waarbij ook je kreatinine wordt gemeten.5 Lees ook wat je HbA1c-waarde zegt over je bloedsuiker op langere termijn.
Heb je nierschade? Gebruik bij pijn paracetamol en overleg met je arts als dat niet genoeg helpt. Ibuprofen, diclofenac en naproxen kunnen nierschade erger maken.7 Lees ook wat je moet weten over ibuprofen.
Heb je nierschade en gebruik je bloeddrukverlagers zoals een ACE-remmer, of plaspillen? Bel dan dezelfde dag je huisarts als je meerdere keren overgeeft, erge diarree hebt of koorts krijgt. De kans dat je uitdroogt is dan groter.7
Een eGFR waarde onder de 90 is niet automatisch nierschade, en een waarde onder de 60 is op geen enkele leeftijd “gewoon ouderdom”. Kijk naar de trend over meerdere metingen, laat bij een lage uitslag ook je urine onderzoeken en vertel je arts over je spiermassa, supplementen en medicijnen.
Veelgestelde vragen
Hoe laag mag je nierfunctie zijn?
Onder een eGFR van 60 geldt je nierfunctie op elke leeftijd als afwijkend. Bij een eGFR onder de 15 spreken artsen van nierfalen (stadium G5). Mensen met een eGFR onder de 45 hebben vaak al klachten.
Wat is het verschil tussen kreatinine en eGFR?
Kreatinine is een afvalstof van je spieren die het laboratorium in je bloed meet. De eGFR is een berekening op basis van die kreatininewaarde en schat hoeveel bloed je nieren per minuut filteren. Hoe hoger je kreatinine, hoe lager je eGFR.
Wat is cystatine C?
Cystatine C is een stof in het bloed waarmee artsen de nierfunctie op een andere manier kunnen schatten. De richtlijn geeft er de voorkeur aan als aanvullend onderzoek bij een eGFR tussen 45 en 60 zonder andere tekenen van nierschade.
Krijgt de apotheek mijn nierfunctie door?
Ja. Artsen zijn wettelijk verplicht je nierfunctie door te geven aan de apotheker. Zelf kun je er ook op letten dat al je zorgverleners op de hoogte zijn, bijvoorbeeld als je een nieuw medicijn krijgt.
Waarom staat er op mijn uitslag een andere normaalwaarde?
Laboratoria hanteren hun eigen referentiewaarden, vaak per leeftijd en geslacht. De grens op je eigen uitslag is daarom leidend. Vergelijk je waarde niet met de tabel van een ander lab.
Bronnen en achtergrond
Dit artikel is geschreven voor informatieve doeleinden en vervangt geen professioneel medisch advies. Raadpleeg bij gezondheidsklachten altijd een arts of erkende zorgverlener. Lees meer in onze disclaimer en over onze werkwijze.
Gebruikte bronnen:
- Nierstichting. Bloedonderzoek naar kreatinine en nierfunctie. 2023.
- Medlon. Geschatte GFR: van MDRD naar CKD-EPI.
- Richtlijnendatabase. Richtlijn chronische nierschade: samenvatting.
- Slingeland Ziekenhuis, labgids. eGFR CKD-epi (per 1,73m²).
- Diabetesvereniging Nederland. Kreatinine en diabetes.
- Kreider RB, et al. International Society of Sports Nutrition position stand: safety and efficacy of creatine supplementation in exercise, sport, and medicine. J Int Soc Sports Nutr. 2017;14:18. doi:10.1186/s12970-017-0173-z
- Thuisarts. Ik heb nierschade.
Gepubliceerd op 17 september 2026. Laatste review op 17 september 2026, 18:29 door Alex
