Het aantal gevallen van mazelen onder jonge kinderen is wereldwijd sterk toegenomen. In 2023 raakten naar schatting 15,6 miljoen jonge kinderen besmet en stierven 118.000 kinderen aan de ziekte. Dat blijkt uit een grote internationale studie van het Global Burden of Disease-project.
- Tussen 2019 en 2023 steeg het aantal besmettingen bij kinderen onder de 5 jaar wereldwijd met 40 procent en de sterfte met 12 procent.
- De vaccinatiegraad voor de eerste prik daalde wereldwijd van 83,6 procent in 2019 naar 81,0 procent in 2023.
- Sub-Saharaans Afrika en Zuid-Azië dragen veruit de zwaarste ziektelast.
Tussen 1990 en 2019 boekte de wereld juist aanzienlijke vooruitgang in de strijd tegen mazelen. In die periode daalde het aantal nieuwe besmettingen met ongeveer 80 procent en nam het aantal sterfgevallen met 90 procent af. De onderzoekers brachten gegevens in kaart uit 204 landen en gebieden bij kinderen jonger dan 5 jaar. Na 2020 keerde de dalende lijn echter plotseling om.1
De wereldwijde vaccinatiegraad voor de eerste dosis van het mazelenvaccin daalde licht van 83,6 procent in 2019 naar 81,0 procent in 2023. De dekking voor de tweede prik steeg in die periode weliswaar naar 71,4 procent, maar blijft in veel regio’s ver achter bij de doelstelling van 90 procent uit de internationale Immunization Agenda 2030. Zonder die hoge beschermingsgraad kunnen uitbraken zich snel uitbreiden.2
Hoe is de bescherming in Nederland geregeld?
In Nederland ontvangen kinderen via het Rijksvaccinatieprogramma twee BMR-vaccinaties tegen bof, mazelen en rodehond. Volgens het RIVM biedt een enkele inenting bij ongeveer 95 procent van de mensen bescherming. Na twee prikken heeft 99 procent van de gevaccineerden antistoffen aangemaakt. Uitbraken ontstaan voornamelijk binnen gemeenschappen of regio’s waar minder dan 90 procent van de inwoners beschermd is.3
Wat te doen bij een vermoeden van besmetting?
Mazelen begint vaak met verkoudheidsklachten, rode ogen, hoesten en koorts. Na enkele dagen verschijnen karakteristieke vlekjes aan de binnenkant van de wangen en huiduitslag over het lichaam. De ziekte kan ernstige complicaties veroorzaken, zoals een longontsteking of een hersenontsteking, vooral bij kinderen jonger dan 5 jaar.
Volgens Thuisarts.nl is het bij een vermoeden van mazelen van groot belang om altijd eerst telefonisch contact op te nemen met de huisarts. Ouders wordt uitdrukkelijk gevraagd niet direct naar de praktijk te gaan, omdat het mazelenvirus buitengewoon besmettelijk is via de lucht en een wachtkamerbezoek andere niet-beschermde patiënten in gevaar brengt.4
Het onderzoek onderstreept hoe kwetsbaar de wereldwijde vooruitgang op het gebied van vaccinaties is. Wanneer routinevaccinaties stagneren, kunnen uiterst besmettelijke virussen zoals mazelen snel terugkeren. Ook in welvarende landen blijft een hoge dekkingsgraad noodzakelijk om lokale uitbraken te voorkomen.
Bronnen en achtergrond
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Heb je klachten of twijfel je over je gezondheid, neem dan contact op met je huisarts. Tijdens het maken van dit artikel en/of de afbeelding kan AI gebruikt zijn. Lees meer in onze disclaimer en over onze werkwijze.
Gebruikte bronnen:
Gepubliceerd op 25 oktober 2026. Laatste review op 25 oktober 2026, 20:13 door Alex
