Opvliegers kun je niet altijd voorkomen, maar je kunt de hinder vaak wel verkleinen. Luchtige lagen, een koel bed en minder alcohol maken het moment soms beter hanteerbaar. Heb je er veel last van, dan zijn gedragstherapie en medicijnen opties om met je huisarts te bespreken.
- Een opvlieger is een plotselinge warmte-aanval, vaak met zweten en soms met rillingen.
- Praktische aanpassingen geven vooral comfort; ze laten opvliegers niet gegarandeerd verdwijnen.
- Hormoontherapie werkt goed tegen opvliegers, maar vraagt een persoonlijke afweging van voordelen en risico’s.
- Bespreek je klachten met de huisarts als ze je slaap, werk of dagelijks leven verstoren.
Hoe voelt een opvlieger?
Een opvlieger is een warmte-aanval die plotseling begint. Je gezicht, hals of borst kan rood worden en je kunt flink gaan zweten. Sommige mensen voelen hun hart sneller kloppen of krijgen na de warmte juist rillingen. Een opvlieger duurt meestal 3 tot 5 minuten, maar kan ook langer aanhouden.1
Gebeurt dit ’s nachts, dan spreken we vaak van nachtzweten. Je kunt wakker worden doordat je het warm hebt of doordat je kleding en beddengoed vochtig zijn. Daardoor kan ook slecht slapen tijdens de overgang een rol gaan spelen.
In de overgang verandert de hoeveelheid oestrogeen in het lichaam. Het centrum in de hersenen dat je lichaamstemperatuur regelt, moet daaraan wennen. Dat verklaart waarom opvliegers vaak rond de overgang voorkomen.1 Eén klacht bewijst echter niet dat de overgang de oorzaak is. Zeker als de warmte-aanvallen niet passen bij veranderingen in je menstruatie of op een onverwacht moment beginnen, is het verstandig ook andere oorzaken met de huisarts te bespreken.
Wat helpt tegen opvliegers?
Wat helpt, hangt af van je doel. Wil je tijdens een aanval sneller afkoelen, dan zijn kleding en beddengoed de eerste praktische stap. Wil je minder last ervaren of het aantal aanvallen verminderen, dan komen gedragstherapie en medische behandeling in beeld.
| Aanpak | Wat kun je verwachten? | Passende vervolgstap |
|---|---|---|
| Dunne lagen en luchtig beddengoed | Meer comfort en sneller kunnen afkoelen; geen behandeling van de oorzaak | Zelf proberen en kijken wat prettig is |
| Minder of geen alcohol | Kan bij sommige mensen het aantal opvliegers of het nachtzweten verminderen | Een paar weken vergelijken met je gewone patroon |
| Overgangsspecifieke cognitieve gedragstherapie | Kan helpen bij het omgaan met opvliegers en de hinder ervan | Bespreken met huisarts of praktijkondersteuner |
| Hormoontherapie | Vermindert opvliegers meestal duidelijk | Voordelen en persoonlijke risico’s met een arts afwegen |
| Fezolinetant (Veoza) | Medicijn zonder hormonen voor matige tot ernstige opvliegers wanneer hormoontherapie ongeschikt is | Alleen via een arts; levercontroles zijn nodig |
Zie je niet de hele tabel op je mobiel? Swipe dan naar links.
Gezond eten, voldoende bewegen en goed slapen zijn belangrijk voor je algemene gezondheid. Volgens Thuisarts krijg je daar op zichzelf niet per se minder opvliegers van, maar je kunt je wel beter voelen en er minder hinder van ervaren. Minder alcohol of stoppen met alcohol kan wel zorgen voor minder opvliegers, vooral voor minder nachtzweten.1
Wat kun je zelf doen?
Begin klein. Een lange lijst met mogelijke triggers helpt weinig als je niet weet wat bij jou meespeelt. Met een week gericht bijhouden krijg je een bruikbaarder beeld.
Een koel kussen, luchtige slaapkleding of ander beddengoed kan het ongemak verminderen. Zo’n hulpmiddel behandelt de opvliegers niet en maakt geen einde aan de overgang.
Wil je je kleding of bed makkelijker aanpassen tijdens een warmte-aanval?
Bekijk hulpmiddelen voor comfort bij opvliegers en nachtzweten →
Je vindt er praktische opties voor verkoeling en vochtregulatie, met uitleg waarvoor ze bedoeld zijn.
Welke behandelingen zijn mogelijk?
Hormoontherapie
Hormoontherapie kan het aantal opvliegers sterk verminderen. Er bestaan pillen en middelen via de huid, zoals een pleister, gel of spray. Welke hormonen geschikt zijn, hangt onder meer af van de vraag of je een baarmoeder hebt en van je medische voorgeschiedenis. Sommige vormen van hormoontherapie kunnen de kans op aandoeningen zoals borstkanker of hart- en vaatziekten iets vergroten. De precieze afweging verschilt per middel en per persoon.2 Beslis daarom samen met je huisarts of gynaecoloog en laat je niet leiden door een algemeen leeftijdsadvies op internet.
Cognitieve gedragstherapie
Cognitieve gedragstherapie, vaak afgekort als CGT, richt zich op hoe je met de klachten en de gevolgen ervan omgaat. NICE noemt overgangsspecifieke CGT als optie naast hormoontherapie, wanneer hormonen niet geschikt zijn of wanneer iemand liever geen hormonen gebruikt.3 Het is dus geen bewering dat de opvlieger ‘tussen je oren zit’. De behandeling richt zich op de ervaren hinder en kan ook helpen als opvliegers je slaap beïnvloeden.
Fezolinetant en andere medicijnen zonder hormonen
Fezolinetant, merknaam Veoza, is een medicijn zonder hormonen voor matige tot ernstige opvliegers. NICE noemt het als optie wanneer hormoontherapie ongeschikt is.3 Het is geen vrij verkrijgbaar middel en ook geen algemene veilige keuze na borstkanker: je arts beoordeelt of het in jouw situatie past.
Bij fezolinetant is ernstige leverschade gemeld. Het CBG adviseert een leverfunctietest vóór de behandeling en in de eerste drie maanden elke maand. Zoek direct medische hulp bij mogelijke tekenen van leverschade, zoals een gele huid, donkere urine, bleke ontlasting, jeuk of buikpijn.4
Clonidine wordt niet standaard als eerste behandeling tegen alleen opvliegers geadviseerd. Het heeft bijwerkingen en is hooguit een gerichte optie die een arts in een specifieke situatie kan bespreken.1 Kruidenmiddelen zijn evenmin een vanzelfsprekend veilig alternatief: de werking, samenstelling en wisselwerking met medicijnen kunnen onzeker zijn.3
Hoe lang houden opvliegers aan?
Het verloop verschilt sterk. De ene persoon heeft af en toe een aanval, de andere meerdere per dag. Thuisarts noemt dat opvliegers meestal 3 tot 7 jaar voorkomen, maar dat is geen persoonlijke einddatum.1 Ze stoppen ook niet automatisch op het moment van de laatste menstruatie. Wacht bij veel hinder dus niet jarenlang af omdat de klachten ‘erbij zouden horen’.
Wanneer hulp vragen?
Maak een afspraak als opvliegers of nachtzweten je slaap, stemming, werk of dagelijkse bezigheden verstoren. Dat is op zichzelf een geldige reden om behandelmogelijkheden te bespreken. Neem je weeknotities mee; dan ziet de huisarts sneller hoe vaak de klachten komen en wat de gevolgen zijn.
Laat warmte-aanvallen ook beoordelen als ze nieuw en niet goed te verklaren zijn. Ben je daarnaast moe en heb je meer nachtzweten dan je gewend bent, minder eetlust of ongewild gewichtsverlies, bel dan de huisarts.5 Ook klachten die op leverschade kunnen wijzen tijdens het gebruik van fezolinetant vragen directe medische hulp.4
Kijk eerst naar de hinder die je wilt verminderen. Gaat het vooral om een kort, heet moment overdag, dan kunnen laagjes kleding en een gerichte verandering zoals minder alcohol genoeg zijn om te proberen. Word je vaak wakker door nachtzweten, kijk dan tegelijk naar je bed, je slaapritme en de gevolgen overdag. Lees ook hoe vermoeidheid tijdens de perimenopauze meerdere oorzaken kan hebben.
Beïnvloeden opvliegers je dagelijks leven duidelijk, bespreek dan CGT en medicijnen met je huisarts. Bij hormoontherapie gaat het om jouw klachten, voorkeuren en risicofactoren. Een korte beschrijving van je patroon geeft meer houvast dan proberen iedere mogelijke trigger te vermijden. Wil je eerst breder begrijpen wat er in deze levensfase kan veranderen, lees dan onze uitleg over de overgang.
Kan een opvlieger ook zonder zweten voorkomen?
Ja. Je kunt vooral een plotseling warm of rood gevoel hebben. Zweten en rillingen komen vaak voor, maar niet iedereen merkt alle verschijnselen tegelijk.
Is een koud drankje genoeg om een opvlieger te stoppen?
Een koud drankje kan prettig zijn, maar er is geen garantie dat de aanval daardoor stopt. Zie het als comfort tijdens het moment, niet als behandeling.
Moet ik iedere mogelijke trigger vermijden?
Nee. Kijk eerst of je bij jezelf herhaaldelijk een verband ziet. Verander vervolgens één ding tegelijk, zodat je kunt beoordelen of dat werkelijk verschil maakt.
Bronnen en achtergrond
Dit artikel is geschreven voor informatieve doeleinden en vervangt geen professioneel medisch advies. Raadpleeg bij gezondheidsklachten altijd een arts of erkende zorgverlener. Lees meer in onze disclaimer en over onze werkwijze.
Gebruikte bronnen:
Gepubliceerd op 1 december 2025. Laatste review op 17 oktober 2026, 12:19 door Alex
