Het lichaam en het brein reageren anders op ultrabewerkt eten dan op minimaal bewerkte voeding, zelfs wanneer beide maaltijden precies dezelfde voedingswaarden bevatten. Dat blijkt uit onderzoek van de Amerikaanse universiteit Virginia Tech bij gezonde volwassenen. Na een sterk bewerkte maaltijd maakte het lichaam meer insuline aan en bleef de bloedsuikerspiegel langer hoog.
- Onderzoekers vergeleken twee maaltijden met gelijke hoeveelheden calorieën, vetten, eiwitten, vezels en koolhydraten.
- Na de bewerkte maaltijd gaf het lichaam meer insuline af en verbrandde het koolhydraten minder vlot.
- In het beloningscentrum van de hersenen was een ander activiteitspatroon zichtbaar bij het zien van voedsel.
- Het Voedingscentrum adviseert als vuistregel om vaker te koken met verse, minder bewerkte ingrediënten.
Vaak wordt aangenomen dat vooral calorieën, vetten en suikers bepalen hoe gezond een maaltijd is. Amerikaanse wetenschappers onderzochten of de mate van bewerking op zichzelf al invloed heeft op de stofwisseling.1 Deelnemers met een gezond gewicht kregen twee verschillende maaltijden met vrijwel identieke voedingswaarden voorgelegd.2 De ene bestond uit sterk bewerkte producten zoals witbrood met jam, groentechips en instant puree, terwijl de andere maaltijd verse en minimaal bewerkte producten bevatte, waaronder fruit, ei en kaas.
De deelnemers verbleven in een speciale meetkamer waarin hun energieverbruik werd vastgelegd. Na het eten werd hun bloed drie uur lang nauwkeurig gevolgd. De sterk bewerkte maaltijd zorgde voor een aanzienlijk hogere afgifte van insuline en een bloedsuikerspiegel die langer hoog bleef.1 Daarnaast verliep de verbranding van koolhydraten na de bewerkte maaltijd trager dan na de verse tegenhanger.2
Hersenen reageren op verwerkingsproces
Naast de bloedwaarden onderzochten de wetenschappers de hersenactiviteit met behulp van MRI-scans. Deelnemers kregen afbeeldingen van verschillende maaltijden te zien. Hoewel de proefpersonen voor beide soorten voeding evenveel geld wilden betalen, reageerde het beloningscentrum in de hersenen meetbaar anders.2 Deze hersenactiviteit hing samen met de manier waarop het lichaam koolhydraten verbrandde na de maaltijd. Volgens de onderzoekers wijst dit op een wisselwerking tussen de spijsvertering en het brein die latere voedselkeuzes mede kan beïnvloeden.
Wat betekent dit voor de dagelijkse praktijk?
Ultrabewerkte producten zijn fabrieksproducten waaraan vaak geur-, kleur- en smaakstoffen of bindmiddelen zijn toegevoegd.3 Ze zijn vaak zo samengesteld dat mensen er snel te veel van eten. Het Voedingscentrum adviseert daarom als praktische vuistregel om vaker te kiezen voor minder bewerkte voeding en zelf te koken met verse producten.3
Deze studie laat zien dat de mate van bewerking invloed heeft op hoe het lichaam een maaltijd verwerkt, los van het aantal calorieën. Het gaat echter om een kleinschalig experiment bij gezonde volwassenen met een gezond gewicht en om eenmalige maaltijden. Welk effect deze tijdelijke schommelingen op de lange termijn hebben op het risico op diabetes type 2 of overgewicht, moet nog in langduriger vervolgonderzoek worden vastgesteld.
Bronnen en achtergrond
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Heb je klachten of twijfel je over je gezondheid, neem dan contact op met je huisarts. Tijdens het maken van dit artikel en/of de afbeelding kan AI gebruikt zijn. Lees meer in onze disclaimer en over onze werkwijze.
Gebruikte bronnen:
Gepubliceerd op 8 oktober 2026. Laatste review op 8 oktober 2026, 7:00 door Redactie
