Onderzoekers van de University of Minnesota toonden aan dat het verstoren van chemische signalen tussen mondbacteriën de samenstelling van tandplak kan veranderen. In kweekbakjes kregen onschuldige bacteriën daardoor de overhand op soorten die ontstekingen veroorzaken. Dit biedt op termijn mogelijk een nieuwe strategie tegen tandvleesontsteking.
- In de mondholte leven naar schatting 700 verschillende soorten microben.
- Mondbacteriën stemmen via signaalmoleculen hun gezamenlijke gedrag op elkaar af.
- Specifieke enzymen braken deze boodschappen in het lab af, waardoor mildere bacteriesoorten domineerden.
- Boven de tandvleesrand reageerden bacteriën heel anders op de signalen dan in het zuurstofarme gebied eronder.
In de menselijke mond leven ongeveer 700 verschillende soorten bacteriën. Deze microben leven niet los van elkaar, maar wisselen signaalmoleculen uit om elkaars aanwezigheid te peilen en hun gedrag te coördineren.1 Dit mechanisme heet quorum sensing. In een laboratoriumstudie uit 2025 onderzochten wetenschappers hoe deze chemische boodschappen, zogeheten AHL-moleculen, de opbouw van tandplak bepalen.2
Signalen afbreken met enzymen
Tandplak bouwt zich op in fases. Eerst vestigen zich relatief onschuldige pioniersoorten zoals Streptococcus op de tand. Na verloop van tijd volgen complexere soorten die nauw verbonden zijn met parodontitis, een ernstige vorm van tandvleesontsteking.1 De onderzoekers voegden speciale enzymen toe, zogeheten lactonases, die de signaalstoffen tussen de bacteriën afbreken. Hierdoor bleef de microbiële gemeenschap in een eerdere fase hangen, waarin onschuldige bacteriesoorten de overhand hielden en de schadelijke indringers minder ruimte kregen.2
De werking hing sterk af van zuurstof. Boven de tandvleesrand is veel zuurstof aanwezig, terwijl onder het tandvlees een zuurstofarme omgeving heerst. Boven de rand zorgde het stilleggen van de signalen voor een gezondere bacteriemix. Onder de tandvleesrand stimuleerde de toevoeging van dezelfde moleculen juist de bacteriën die tandvleesziekten veroorzaken.1 Een toekomstige toepassing zal daarom rekening moeten houden met de exacte plek in het gebit. Een van de hoofdonderzoekers heeft overigens octrooien op de gebruikte enzymen en belangen in een biotechnologiebedrijf dat hierop voortbouwt.2
Wat betekent dit nu voor je mondzorg?
Deze ontdekking is gedaan in het laboratorium en betekent niet dat er al een mondspoeling of tandpasta met deze enzymen klaarligt. Wel helpt het begrijpen van tandplak om klachten serieus te nemen. Volgens Thuisarts.nl herken je een beginnende tandvleesontsteking aan rood en gezwollen tandvlees dat snel bloedt bij het tandenpoetsen.3 Tandplak die blijft zitten kan het tandvlees ontstoken maken. Het herkennen en onderhouden van gezond tandvlees blijft voorlopig een kwestie van dagelijks goed poetsen en de ruimte tussen de tanden reinigen.
Het onderzoek toont uitsluitend in gekweekte tandplak hoe bacteriesignalen werken, niet bij patiënten in de mond. Er is voorlopig geen goedgekeurde enzymbehandeling beschikbaar. Dagelijks tandplak verwijderen blijft de basis: poets met fluoridetandpasta en reinig de tussenruimtes met een passend hulpmiddel.
Bronnen en achtergrond
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Heb je klachten of twijfel je over je gezondheid, neem dan contact op met je huisarts. Tijdens het maken van dit artikel en/of de afbeelding kan AI gebruikt zijn. Dit artikel kan daarnaast productlinks bevatten (ook wel affiliate-links genoemd). Als je via deze links een product koopt, ontvangen wij mogelijk een commissie. Dit heeft geen invloed op onze beoordeling of de prijs die je betaalt. Lees meer in onze disclaimer en over onze werkwijze.
Gebruikte bronnen:
Gepubliceerd op 8 oktober 2026. Laatste review op 15 oktober 2026, 13:02 door Redactie
