Een depressie ziet er in de hersenen lang niet bij iedereen hetzelfde uit. Wetenschappers van de Universiteit van Helsinki onderscheiden vijf verschillende patronen van hersenactiviteit bij mensen met dezelfde diagnose. Waar hersengebieden bij de een juist intensiever met elkaar communiceren dan gemiddeld, is die samenwerking bij de ander juist verzwakt.
- Onderzoekers brachten de snelle hersenactiviteit in kaart bij 263 mensen met een depressie en 75 gezonde controlepersonen.
- Er kwamen vijf verschillende hersenprofielen naar voren, die samenhangen met specifieke klachten zoals piekeren, trauma of middelengebruik.
- Een sterkere verbinding tussen hersengebieden betekent niet dat het brein beter functioneert.
- De scans kunnen nu nog niet worden gebruikt om behandelingen in de praktijk te kiezen.
Twee mensen die dezelfde diagnose krijgen, kunnen in het dagelijks leven heel andere problemen ervaren. De een heeft vooral last van constante onrust en dwangmatig piekeren, terwijl bij de ander klachten na een ingrijpende gebeurtenis of problemen met verdovende middelen op de voorgrond staan. Finse onderzoekers wilden weten of die uiteenlopende klachten ook terug te zien zijn in de manier waarop het brein werkt.1
Verschillen in hersennetwerken
Voor de studie werd de hersenactiviteit gemeten bij 263 volwassenen met een ernstige depressie en 75 gezonde controlepersonen.2 De onderzoekers keken daarbij naar zogeheten functionele connectiviteit: de mate waarin verschillende hersengebieden synchroon samenwerken. Uit de metingen bleek dat een sterkere verbinding niet automatisch betekent dat het brein beter functioneert. De onderzoekers zagen vijf duidelijke profielen:
- Groep 1: relatief sterke verbindingen tussen hersengebieden, met ernstige depressieve klachten, angst en veel piekeren.
- Groep 2: juist zwakkere verbindingen door het brein, wat samenging met gemiddeld mildere symptomen.
- Groep 3: opvallend verminderde communicatie over grote delen van de hersenen, waarbij traumaklachten het sterkst aanwezig waren.
- Groep 4: een gemengd beeld met sterke verbindingen in sommige delen en zwakke in andere, gecombineerd met zware somberheid en verslavingsproblemen.
- Groep 5: de allersterkste verbindingen van alle groepen, met name gekoppeld aan problemen met middelenmisbruik.
Om deze signalen nauwkeurig te registreren, gebruikten de wetenschappers magneto-encefalografie (MEG). Deze techniek vangt minieme magnetische velden op die ontstaan door elektrische signalen in het brein. Doordat de apparatuur veranderingen per milliseconde vastlegt, konden de onderzoekers niet alleen zien hoe hecht hersengebieden samenwerken, maar ook op welke frequenties die signalen lopen.2
Wat betekent dit nu voor de praktijk?
De ontdekking verklaart mogelijk waarom eerdere hersenonderzoeken naar depressie elkaar geregeld tegenspraken. Afhankelijk van welke patiënten meededen, vonden onderzoekers telkens andere biologische kenmerken. Ook biedt het een biologische verklaring voor het feit dat een therapie of medicijn bij de een wel helpt en bij de ander niet.1
Toch benadrukken de onderzoekers dat deze hersenscans op dit moment nog niet bruikbaar zijn in de spreekkamer. Artsen kunnen aan de hand van een scan nog geen behandeling op maat bepalen. In de Nederlandse zorg blijft de aanpak voorlopig onveranderd: Thuisarts.nl adviseert om bij aanhoudende somberheid contact op te nemen met de huisarts. Daarnaast helpen dagelijkse gewoonten zoals vaste tijden aanhouden, regelmatig bewegen en naar buiten gaan. Samen met de huisarts of de praktijkondersteuner zoek je naar passende begeleiding of behandeling.3
De studie toont aan dat depressie biologisch gezien geen eenduidige aandoening is, maar meerdere vormen kent. Voor de dagelijkse praktijk verandert er op dit moment niets: artsen kunnen deze hersenscans nog niet inzetten om een behandeling te kiezen. Wie somberheidsklachten ervaart, kan voor gerichte ondersteuning terecht bij de eigen huisarts.
Bronnen en achtergrond
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Heb je klachten of twijfel je over je gezondheid, neem dan contact op met je huisarts. Tijdens het maken van dit artikel en/of de afbeelding kan AI gebruikt zijn. Lees meer in onze disclaimer en over onze werkwijze.
Gebruikte bronnen:
Gepubliceerd op 11 oktober 2026. Laatste review op 11 oktober 2026, 7:00 door Redactie
