Schurft klinkt vies en eng, maar het komt vaker voor dan je denkt. Vooral op plekken waar mensen dicht op elkaar leven, zoals studentenhuizen, sportteams en gezinnen met jonge kinderen, kan schurft zich snel verspreiden. Schurft tiert dan ook welig in de Nederlandse studentensteden.
Het goede nieuws: schurft is goed te behandelen. Maar dan moet je het wel op tijd herkennen. In dit artikel lees je wat schurft is, hoe je het herkent en wat je kunt doen als jij, je kind of een huisgenoot klachten heeft.
Wat is schurft?
Schurft, ook wel scabiës genoemd, is een huidinfectie die wordt veroorzaakt door de schurftmijt. Dit is een klein beestje dat je met het blote oog niet kunt zien. De mijt graaft gangetjes in de bovenste laag van je huid. Dat zorgt voor jeuk, bultjes en soms dunne rode of grijze lijntjes.
Het is een misverstand dat schurft alleen voorkomt bij slechte hygiëne. Dat klopt niet. Iedereen kan schurft krijgen, ook als je vaak doucht en in een schoon huis woont.
Hoe raak je besmet met schurft?
Schurft verspreidt zich vooral door langdurig huid-op-huidcontact met iemand die besmet is. De mijten lopen dan over van de ene huid naar de andere.
Voorbeelden van besmettingsmomenten
- samen in bed liggen
- knuffelen of dicht tegen elkaar aan liggen op de bank
- seksueel contact
- langdurig fysiek spel tussen kinderen
Besmetting via kleding, beddengoed of meubels komt minder vaak voor, maar is wel mogelijk. Zeker als iemand veel schurftmijten heeft en dezelfde spullen vaak worden gebruikt.
Hoe kun je schurft herkennen?
Jeuk is het bekendste symptoom, maar schurft heeft meer signalen. Hieronder lees je de belangrijkste kenmerken, zodat je ze sneller kunt herkennen.
Symptoom 1: intense jeuk, vooral ’s avonds en ’s nachts
De jeuk bij schurft kan heel heftig zijn. Veel mensen beschrijven het alsof er iets over de huid kruipt. De jeuk:
- is vaak het ergst in de avond en nacht
- kan je wakker houden
- wordt meestal niet beter van gewone bodylotion of standaard zalven
De jeuk ontstaat doordat je huid reageert op de mijten, hun eitjes en hun uitwerpselen. Het is dus eigenlijk een soort allergische reactie.
Symptoom 2: kleine bultjes of blaasjes
Bij schurft zie je vaak kleine bultjes of blaasjes op de huid. Die kunnen lijken op:
- muggenbultjes
- eczeemplekjes
- kleine pukkeltjes
Ze zitten vaak op warme, zachte plekken van het lichaam. Omdat het op andere huidproblemen lijkt, wordt schurft soms eerst gemist.
Symptoom 3: gangetjes in de huid
Een typisch teken van schurft zijn de gangetjes in de huid. Dit zijn dunne, kronkelende lijntjes van ongeveer een halve tot anderhalve centimeter lang. Ze zijn huidkleurig of lichtgrijs en soms zie je aan het einde een klein donker puntje. Dat is de mijt.
Deze gangetjes zie je vaak op:
- handen en polsen
- huid tussen de vingers
- voeten
- binnenkant van de ellebogen
- oksels
- billen
- geslachtsdelen
Bij kinderen kunnen ook het gezicht en de hoofdhuid meedoen. Daar is het soms lastiger te herkennen.
Symptoom 4: wondjes en infecties door krabben
Door de hevige jeuk ga je vaak krabben. Daardoor ontstaan wondjes en korstjes. Als deze wondjes ontsteken, wordt de huid:
- rood
- warm
- pijnlijk
Voor ouders is dit een belangrijk signaal. Zien ze bij hun kind veel krabwondjes of ontstoken plekjes? Dan is het verstandig om de huisarts te bellen.
Hoe wordt schurft vastgesteld?
De huisarts kijkt eerst goed naar je klachten en je huid. Daarbij let de arts op:
- nachtelijke jeuk
- typische plekjes op het lichaam
- gangetjes in de huid
Soms neemt de arts een klein beetje huidmateriaal af om onder de microscoop te bekijken. Daarmee kan hij of zij een mijt of eitje zien. Dit onderzoek is snel en doet geen pijn.
Hoe wordt schurft behandeld?
Schurft is goed te behandelen, maar je moet het wel serieus aanpakken. Als de behandeling niet goed wordt gedaan, kun je opnieuw besmet raken of anderen besmetten.
Behandeling met crème
De meest gebruikte behandeling is een speciale crème met permethrine. Die krijg je op recept via de huisarts. De crème:
- smeer je van kaaklijn tot en met de tenen
- moet ook in huidplooien en tussen de vingers en tenen
- laat je meestal 8 tot 12 uur zitten
- moet je na een week vaak opnieuw gebruiken
Bij jonge kinderen kan het zijn dat je ook het hoofd en gezicht moet insmeren. Volg daarvoor altijd precies de instructies van de arts.
Behandeling met tabletten
Soms kiest de arts voor tabletten met ivermectine. Dat gebeurt bijvoorbeeld wanneer:
- de crème niet goed helpt
- iemand niet goed ingesmeerd kan worden
- meerdere mensen tegelijk ernstig besmet zijn, zoals in een studentenhuis of zorginstelling
Wie moeten er meebehandeld worden?
Dit is één van de belangrijkste punten bij schurft. Niet alleen de persoon met klachten moet behandeld worden, maar ook mensen in de directe omgeving. Doe je dat niet, dan blijft de mijt rondgaan.
Deze mensen moeten meestal meedoen
- alle huisgenoten
- bedpartners
- vaste knuffelcontacten
- in studentenhuizen: vaak de hele verdieping of woning, afhankelijk van het advies van de huisarts of GGD
Ook als iemand nog geen jeuk of bultjes heeft, is meebehandelen vaak nodig. Dat voorkomt een eindeloze schurftcirkel.
Wat moet je doen met kleding en beddengoed?
Je hoeft niet het hele huis te ontsmetten of matrassen weg te gooien. Maar een paar dingen zijn wel belangrijk.
Textiel dat je wél moet behandelen
- kleding die je de afgelopen dagen hebt gedragen
- pyjama's
- beddengoed
- handdoeken
Was deze spullen op 60 graden. Dat is heet genoeg om de mijten te doden. Textiel dat niet op 60 graden gewassen kan worden, kun je:
- 72 uur in een goed afgesloten zak bewaren
- of 30 minuten in de droger doen op een hoge stand
Dingen die níet nodig zijn
- het hele huis desinfecteren
- meubels grondig behandelen
- het matras weggooien
De schurftmijt kan maar kort overleven buiten het lichaam. Daarom zijn deze extreme stappen meestal niet nodig.
Wat kun je zelf doen om schurft te voorkomen?
Je kunt schurft niet altijd voorkomen, maar je kunt de kans op verspreiding wel kleiner maken.
Tip 1: let op vroege signalen
Heb jij, je kind of een huisgenoot plotseling veel jeuk, vooral ’s avonds en ’s nachts? Of zie je bultjes op typische plekken, zoals tussen de vingers, bij de polsen of in de oksels? Wacht dan niet te lang en overleg met de huisarts.
Tip 2: tijdelijk minder huidcontact bij klachten
Knuffelen en dicht tegen elkaar aan zitten is fijn. Maar bij (mogelijke) schurft is het beter dat even te beperken tot na de behandeling.
Tip 3: in studentenhuizen, wees open
Voor studenten kan schurft gevoelig liggen. Toch is openheid belangrijk. Hoe eerder je aangeeft dat er schurft is in huis, hoe sneller iedereen kan meebehandelen en hoe eerder het probleem weg is.
Tip 4: deel geen handdoeken en beddengoed
Vooral als iemand in huis huidklachten heeft, is het verstandig geen handdoeken, washandjes of beddengoed te delen.
Veelvoorkomende misverstanden over schurft
“Schurft krijg je door slechte hygiëne.”
Dat is niet waar. Schurft heeft niets te maken met schoon of vies zijn. Het gaat om contact met iemand die besmet is.
“Je ziet schurft altijd meteen.”
Ook dit klopt niet. Na besmetting kan het 2 tot 6 weken duren voordat je klachten krijgt. In die periode kun je anderen al wel besmetten.
“Als je geen gangetjes ziet, is het geen schurft.”
Niet altijd. Bij sommige mensen zijn de gangetjes moeilijk te zien, bijvoorbeeld bij kinderen, bij mensen met eczeem of bij een donkere huid. De arts kijkt daarom altijd naar het geheel van klachten en huidbeeld.
Mini-quiz: herken jij schurft?
- Wanneer is de jeuk bij schurft meestal het ergst?
a) ’s ochtends
b) ’s middags
c) ’s avonds en ’s nachts - Kun je schurft krijgen als je heel schoon bent en vaak doucht?
a) ja
b) nee - Helpt het om kleding en beddengoed op 60 graden te wassen bij schurft?
a) ja, dat helpt de mijten doden
b) nee, dat heeft geen zin
Antwoorden: 1c, 2a, 3a.
Veelgestelde vragen over schurft
Hoe snel merk je schurft na besmetting?
Meestal merk je schurft 2 tot 6 weken na besmetting. Bij een herbesmetting kan dat sneller zijn, soms al binnen een paar dagen.
Is schurft gevaarlijk?
Schurft is meestal niet levensbedreigend, maar wel erg vervelend en besmettelijk. Door veel krabben kunnen wondjes ontsteken. Daarom is het belangrijk om op tijd te behandelen.
Kun je schurft hebben zonder jeuk?
In het begin kun je soms weinig of geen jeuk hebben. Vooral bij een eerste besmetting kan het even duren voordat je klachten krijgt. Daardoor kun je anderen al besmetten zonder het door te hebben.
Werkt gewone anti-jeukzalf tegen schurft?
Anti-jeukzalf kan de jeuk tijdelijk wat minder maken, maar het doodt de mijt niet. Voor echte behandeling heb je speciale crème of tabletten nodig, op recept van de huisarts.
Wanneer moet je opnieuw naar de huisarts?
Neem contact op met de huisarts als de klachten niet binnen drie weken na behandeling duidelijk minder worden, als er nieuwe plekken ontstaan of als andere mensen in je omgeving klachten krijgen.
Bronnen:
Gepubliceerd op 7 december 2025. Laatste review op 25 maart 2026, 14:37 door Alex
