Een HbA1c-waarde van 20 tot en met 42 mmol/mol valt meestal binnen het referentiegebied voor mensen zonder diabetes. Dat getal is geen losstaand oordeel: het interval van je laboratorium, een eventuele diagnose en je persoonlijke behandeldoel zijn drie verschillende zaken.
- 20–42 mmol/mol is een gebruikelijk referentiegebied voor mensen zonder diabetes.
- 48 mmol/mol is een internationale diagnosegrens, maar in Nederland baseert de huisarts de diagnose op bloedglucose.
- HbA1c in mmol/mol is iets anders dan de mmol/l-waarde op een glucosemeter.
- Bij diabetes hangt de streefwaarde af van onder meer leeftijd, behandeling, ziekteduur en kans op hypo’s.
HbA1c-waarden in één overzicht
Onderstaande getallen helpen je een uitslag te plaatsen. Een gebruikelijk referentiegebied voor mensen zonder diabetes is 20–42 mmol/mol.1 Kijk altijd ook naar het referentie-interval op je eigen laboratoriumuitslag.
| HbA1c | Hoe je de waarde kunt lezen | Wat volgt hieruit? |
|---|---|---|
| 20–42 mmol/mol | Gebruikelijk referentiegebied zonder diabetes | Geen diagnose of behandeldoel op zichzelf |
| 43–47 mmol/mol | Boven het gebruikelijke referentiegebied | Bespreek de context en eventuele glucosemetingen |
| 48 mmol/mol of hoger | Internationaal gebruikt als diabetesgrens | In Nederland stelt de huisarts de diagnose op basis van bloedglucose |
| 53 mmol/mol of hoger | Bij diabetes kan dit boven het afgesproken doel liggen | Vergelijk met je persoonlijke streefwaarde |
Zie je niet de hele tabel op je mobiel? Swipe dan naar links.
De grenzen in dit overzicht hebben verschillende functies: 48 mmol/mol is een internationale diagnosegrens,2 terwijl de Nederlandse huisarts bloedglucose gebruikt om diabetes vast te stellen.3
Een waarde van 43–47 mmol/mol krijgt daarom niet overal hetzelfde label. Gebruik die band niet als universele definitie van prediabetes. Wil je weten hoe dit begrip in Nederland wordt gebruikt, lees dan verder over prediabetes herkennen.
HbA1c omrekenen naar procent
Nederlandse laboratoria rapporteren HbA1c in mmol/mol. In buitenlandse informatie staat vaak een percentage. De NGSP-omrekening geeft voor veelgezochte waarden de volgende afgeronde uitkomsten.4
| HbA1c (mmol/mol) | HbA1c (%) |
|---|---|
| 31 | 5,0% |
| 39 | 5,7% |
| 42 | 6,0% |
| 48 | 6,5% |
| 53 | 7,0% |
| 58 | 7,5% |
| 64 | 8,0% |
| 69 | 8,5% |
| 75 | 9,0% |
| 80 | 9,5% |
| 86 | 10,0% |
| 97 | 11,0% |
| 100 | 11,3% |
Zelf rekenen kan ook: HbA1c in % = (mmol/mol ÷ 10,929) + 2,15. Andersom geldt: HbA1c in mmol/mol = (% − 2,15) × 10,929. Door afronding kan de uitkomst een tiende procent of één mmol/mol verschillen.
Verwar deze eenheden niet met mmol/l. Een glucosemeter geeft de glucose op dat moment in mmol/l; HbA1c in mmol/mol vat een langere periode samen.
Wat is HbA1c?
HbA1c is hemoglobine waaraan glucose is gebonden.5 Hemoglobine zit in rode bloedcellen. Naarmate de bloedglucose gemiddeld hoger is, bindt doorgaans meer glucose aan dit eiwit.
De uitslag weerspiegelt grofweg de afgelopen twee tot drie maanden. De meest recente weken tellen zwaarder mee dan de eerste weken van die periode.2 HbA1c vertelt daardoor meer dan één losse glucosemeting, maar het laat pieken, dalen en hypo’s niet afzonderlijk zien.
Wanneer wijst HbA1c op diabetes?
Internationaal geldt 48 mmol/mol (6,5%) of hoger als diagnosegrens wanneer een geschikte laboratoriummethode is gebruikt en de uitslag niet wordt verstoord. Zonder duidelijke symptomen is bevestiging nodig. De A1c-test is bovendien niet bedoeld om diabetes type 1 of zwangerschapsdiabetes vast te stellen.2
In Nederland beoordeelt de huisarts diabetes type 2 aan de hand van bloedglucose, klachten en zo nodig een herhaalde meting. Een nuchtere glucosewaarde van 7,0 mmol/l of hoger op twee dagen is bijvoorbeeld een criterium voor de diagnose.3 Een HbA1c van 48 of hoger is dus relevante informatie, maar niet het enige getal waarop je zelf een conclusie kunt baseren.
Welke streefwaarde geldt bij diabetes?
Een streefwaarde is het doel van een behandeling. Dat is iets anders dan het referentiegebied voor iemand zonder diabetes. Een institutionele samenvatting van het NHG-streefwaardeschema voor diabetes type 2 maakt het onderscheid naar leeftijd, behandeling en ziekteduur als volgt.6
| Situatie bij diabetes type 2 | HbA1c-streefwaarde |
|---|---|
| Jonger dan 70 jaar | 53 mmol/mol of lager |
| 70 jaar of ouder, alleen leefstijladvies of metformine | 53 mmol/mol of lager |
| 70 jaar of ouder, intensievere behandeling en korter dan 10 jaar diabetes | 54–58 mmol/mol |
| 70 jaar of ouder, intensievere behandeling en 10 jaar of langer diabetes | 54–64 mmol/mol |
Dit schema is een vertrekpunt voor het gesprek, geen persoonlijk voorschrift. Kwetsbaarheid, andere aandoeningen en het risico op hypo’s kunnen reden zijn voor een ander doel.7 Daarom bestaat er geen vaste ‘normaalwaarde’ die automatisch voor iedere 80- of 90-jarige geldt. Vraag welk doel in je dossier staat en waarom dat bij jouw situatie past.
HbA1c bij diabetes type 1 en type 2
Bij beide typen helpt HbA1c om de glucoseregulatie over langere tijd te volgen. De weg naar een passend doel verschilt. Bij type 1 spelen insuline, sensorgegevens en het voorkomen van hypo’s een grote rol. Bij type 2 wegen ook de ziekteduur, gebruikte medicatie en andere gezondheidsproblemen mee.
Gebruik het schema voor diabetes type 2 daarom niet als universeel doel voor type 1 of voor kinderen. Het behandelteam spreekt een individuele streefwaarde af. Meer praktische achtergrond staat in Leven met diabetes: een kleine handleiding.
Wanneer kan de uitslag minder betrouwbaar zijn?
HbA1c veronderstelt dat rode bloedcellen ongeveer normaal worden aangemaakt en afgebroken. IJzergebreksanemie kan de uitslag hoger doen uitvallen. Recent bloedverlies of versnelde afbraak van rode bloedcellen kan juist een lagere waarde geven. Ook nierfalen, een bloedtransfusie en bepaalde hemoglobinevarianten kunnen de meting beïnvloeden.8
Een onverwacht resultaat verdient daarom vergelijking met eerdere uitslagen en glucosemetingen. Meld bloedarmoede, recent bloedverlies of een transfusie aan de arts die de uitslag beoordeelt. Die kan bepalen of herhalen of een andere meetmethode zinvol is.
HbA1c, glucosesensor en Time in Range
Een continue glucosesensor schat glucose in het vocht tussen de cellen en toont dagelijkse patronen.9 HbA1c is een laboratoriumwaarde uit bloed die een langere periode samenvat. Daardoor kunnen twee mensen met hetzelfde HbA1c heel verschillende schommelingen en aantallen hypo’s hebben.
Time in Range en sensorcurves kunnen die patronen zichtbaar maken. Zie ze als aanvullende informatie en spreek persoonlijke grenzen met je behandelteam af. Lees meer over het vergelijken van glucosesensoren en over een hybrid closed-loop systeem.
Waarom is langdurig hoog ongunstig?
Langdurig hoge bloedglucosewaarden kunnen bloedvaten en zenuwen beschadigen en zo bijdragen aan complicaties van diabetes.10 Eén hoge HbA1c-uitslag vertelt echter nog niet wat de oorzaak is of wat je behandeling moet worden. Het verloop over tijd, je glucosepatronen en je persoonlijke situatie bepalen welke vervolgstap passend is.
Wat kun je doen bij een hoge uitslag?
Pas medicatie of insuline niet zelfstandig aan op basis van één HbA1c-getal. Bereid het gesprek met je huisarts of diabetesteam zo voor:
Gezond eten en drinken, bewegen, niet roken, voldoende slaap en gewichtsverlies bij overgewicht kunnen onderdeel zijn van de behandeling van diabetes type 2.3 Welke verandering haalbaar en medisch passend is, hangt af van je behandeling. Voor meer achtergrond kun je ook lezen over de visie van Hanno Pijl op voeding en leefstijl.
Hoe vaak wordt HbA1c gecontroleerd?
Er is geen regel dat HbA1c bij iedereen precies elke drie maanden moet worden gemeten. Het moment hangt af van het type diabetes, de behandeling, recente veranderingen en hoe stabiel de waarden zijn. Spreek met je behandelaar af wanneer de uitslag opnieuw wordt bepaald.
Heb je geen vastgestelde diabetes, dan beoordeelt de huisarts op basis van klachten en risicofactoren of bloedglucoseonderzoek nodig is. Een glucosemeter thuis meet geen HbA1c en is geen vervanging voor diagnostiek door de huisarts.
Lees een HbA1c-uitslag altijd naast het laboratoriuminterval en, als je diabetes hebt, naast je persoonlijke behandeldoel. Bespreek een hoge of onverwachte waarde met je behandelaar en neem eerdere uitslagen en glucosepatronen mee.
Veelgestelde vragen
Moet je nuchter zijn voor een HbA1c-test?
Nee, voor HbA1c zelf hoef je niet nuchter te zijn.2 Als tegelijk andere bloedwaarden worden onderzocht, kan daarvoor wel een nuchtere afname zijn afgesproken.
Hoe snel kan HbA1c veranderen?
Veranderingen in bloedglucose kunnen binnen enkele weken invloed krijgen op de uitslag. HbA1c blijft een gewogen gemiddelde over ongeveer twee tot drie maanden, waarbij de laatste maand zwaarder meetelt.2
Kan een lage HbA1c-waarde ook ongunstig zijn?
Bij gebruik van insuline of bepaalde glucoseverlagende medicijnen kan een lage gemiddelde waarde samengaan met hypo’s. Een onverwacht lage uitslag kan ook passen bij recent bloedverlies of versnelde afbraak van rode bloedcellen.8
Kun je HbA1c thuis meten met een glucosemeter?
Nee. Een gewone glucosemeter meet glucose in mmol/l op één moment. HbA1c wordt met een andere test bepaald en in Nederland meestal uitgedrukt in mmol/mol.
Bronnen en achtergrond
Dit artikel is geschreven voor informatieve doeleinden en vervangt geen professioneel medisch advies. Raadpleeg bij gezondheidsklachten altijd een arts of erkende zorgverlener. Lees meer in onze disclaimer en over onze werkwijze.
Gebruikte bronnen:
- Maastricht UMC+ – Meer over HbA1c
- NIDDK – The A1C Test & Diabetes
- Thuisarts.nl – Ik heb diabetes type 2
- NGSP – HbA1c converter
- Diabetes Fonds – Wat is HbA1c?
- Diagnostiek voor U – HbA1c en NHG-streefwaarden
- Diabetes.nl – Wat is het HbA1c?
- NGSP – Factors that interfere with HbA1c test results
- NIDDK – Continuous Glucose Monitoring
- Diabetes Fonds – Complicaties van diabetes
Gepubliceerd op 6 oktober 2026. Laatste review op 6 oktober 2026, 15:01 door Alex
