Janneke Wittekoek: cardioloog en schrijver over het vrouwenhart

Profiel

Wie is Janneke Wittekoek?

Janneke Wittekoek is cardioloog, gezondheidswetenschapper en oprichter en directeur van HeartLife Klinieken in Utrecht. Volgens haar officiële profiel volgde zij haar opleiding tot cardioloog in het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam en verdiepte zij zich in het buitenland verder in de preventie van hart- en vaatziekten.¹

Die keuze voor preventie verklaart de rode draad in haar loopbaan. Wittekoek wil hartziekten niet pas bespreken wanneer iemand met klachten in de spreekkamer zit, maar ook via bloeddruk, cholesterol, leefstijl en levensfasen die het risico kunnen kleuren. Bij vrouwen legt ze daarbij nadruk op hormonale veranderingen en op klachten die niet altijd meteen met het hart worden verbonden.

Met psychiater Sandra Kooij en gynaecoloog Dorenda van Dijken richtte zij het H3-netwerk op. Daar komen hart, hoofd en hormonen samen: drie vakgebieden die in de praktijk vaak afzonderlijk worden bekeken, terwijl patiënten hun klachten als één geheel ervaren.¹ Buiten de kliniek vertaalt Wittekoek die blik naar boeken, interviews en theater. Juist die combinatie van cardioloog, gezondheidswetenschapper en publieksverteller maakt duidelijk waarom zij een herkenbare stem in het debat over het vrouwenhart is.

Werk en bekendheid

Waar is Janneke Wittekoek van bekend?

Wittekoek is vooral bekend als pleitbezorger voor meer aandacht voor hart- en vaatziekten bij vrouwen. Ze verbindt medische uitleg aan alledaagse vragen over de overgang, stress, bloeddruk en cholesterol. Haar werk draait daarmee niet om één losse boodschap, maar om een terugkerende lijn: eerder naar risico’s kijken en klachten beoordelen in de context van iemands levensfase.

Daarnaast staat zij in het theater met De Vrouwenhart Show. Producent Fine Label omschrijft de voorstelling als een theatercollege waarin Wittekoek medische kennis en persoonlijke verhalen rond het vrouwenhart samenbrengt.² De officiële speellijst van Fine Label bevat de actuele speeldata en kaartlinks. Het theater past bij haar publieke rol: ze wil medische informatie niet alleen correct overbrengen, maar ook herkenbaar genoeg maken om vragen bij een arts te durven stellen.

Vrouwenhart

Wat bedoelt zij met het vrouwenhart?

Met het vrouwenhart bedoelt Wittekoek geen apart orgaan, maar de noodzaak om rekening te houden met verschillen in risicoprofielen, levensfasen en ziektepatronen. In haar publieke uitleg legt ze veel nadruk op preventie en persoonlijke geneeskunde.³ Dat uitgangspunt is zinvol: een goede beoordeling kijkt naar de hele persoon en niet alleen naar één gemiddelde patiënt.

De nuance is dat niet iedere vrouw hetzelfde risico of dezelfde klachten heeft. De Nederlandse richtlijn voor cardiovasculair risicomanagement noemt vrouwspecifieke factoren als mogelijke aanvullende informatie, maar behandelt die binnen een bredere risicobeoordeling.⁴ Ook laat de prospectieve SWAN-cohortstudie zien dat totaalcholesterol, LDL en apoB rond de laatste menstruatie sterker stegen dan op basis van geleidelijke veroudering alleen werd verwacht.⁵ Dat ondersteunt aandacht voor deze levensfase, maar levert geen individuele diagnose of behandelkeuze op.

Wie meer wil weten over hormonale veranderingen en de fase vóór de laatste menstruatie, vindt uitgebreidere uitleg in ons artikel over de perimenopauze. Zo blijft het onderscheid helder tussen Wittekoeks publieke boodschap en medische uitleg die op een persoonlijke situatie moet worden toegepast.

Stress en het hart

Stress en de hart-hoofdconnectie: wat zegt het bewijs?

In de uitgeversbeschrijving van De hart / hoofd connectie krijgt chronische overbelasting van het zenuwstelsel een belangrijke plaats in de verbinding tussen hart en hoofd.⁶ De gedachte daarachter is herkenbaar: langdurige psychische belasting kan samengaan met ongunstig gezondheidsgedrag en lichamelijke stressreacties.

Onafhankelijk onderzoek ondersteunt een samenhang, maar geen simpele oorzaak-gevolgconclusie. De grote INTERHEART-case-controlstudie vond een associatie tussen psychosociale stressoren en een hoger risico op een acuut myocardinfarct.⁷ De studie werkte onder meer met zelfgerapporteerde stress en bewijst niet dat stress op zichzelf ieder infarct of elke hartklacht veroorzaakt. Ook de Nederlandse richtlijn ziet psychosociale factoren als mogelijke aanvullende informatie bij een risicobeoordeling.⁴

De bruikbare kern is daarom dat aanhoudende stress aandacht verdient als onderdeel van het totale gezondheidsbeeld. Een hartklacht alleen aan stress toeschrijven kan andere verklaringen uit beeld duwen. Voor algemene verdieping over de relatie tussen spanning en een bonzend of snel kloppend hart kun je verder lezen over hartkloppingen en stress.

Risicofactoren

Wat betekent ‘ken je getallen’?

Wittekoek gebruikt het korte motto ‘ken je getallen’ voor cholesterol, bloeddruk en glucose. In een interview zegt ze dat vooral vrouwen rond de vijftig, en liefst eerder, deze waarden zouden moeten kennen.³ Het motto maakt preventie concreet: waarden die vaak onzichtbaar blijven, kunnen aanleiding zijn om het totale risico met een zorgverlener te bespreken.

De Nederlandse CVRM-richtlijn schat het risico op hart- en vaatziekten echter met een combinatie van risicofactoren.⁸ Leeftijd, rookgedrag, bestaande aandoeningen en andere persoonlijke omstandigheden kunnen meewegen. Een losse uitslag of thuismeting is daardoor geen diagnose en ook geen universeel behandeldoel.

Wil je weten wat uitslagen betekenen, lees dan onze uitleg over cholesterolwaarden en het bredere overzicht van bloedwaarden. Gebruik zulke informatie om gerichter vragen te stellen, niet om zelfstandig een medische conclusie aan één getal te verbinden.

Boeken

Boeken van Janneke Wittekoek

Welke titel het beste past, hangt af van je vraag. Het Vrouwenhart is de logischste keuze als je breed wilt lezen over hart- en vaatgezondheid bij vrouwen. Uitgeverij Lucht presenteert de beschikbare titel als een volledig herziene en geactualiseerde editie.⁹

Het vrouwenhart

Verkrijgbaar bij

bol (€21,99)

De hart / hoofd connectie past beter wanneer je vooral geïnteresseerd bent in Wittekoeks visie op stress, emoties, het zenuwstelsel en het hart.⁶ Deze keuzehulp is uitsluitend gebaseerd op de beschrijvingen van de uitgever; het zijn geen eigen recensies of een vergelijking van haar volledige oeuvre.

De hart / hoofd connectie

Verkrijgbaar bij

bol (€21,99)

Wie eerst gratis wil kennismaken met haar werk, kan terecht op de officiële pagina’s van HeartLife of de informatie over haar theatercollege bekijken. Een boek biedt vooral meer samenhang en ruimte voor haar eigen uitleg.

Beoordeling

Hoe betrouwbaar is haar gezondheidsinformatie?

Wittekoeks opleiding en werk als cardioloog maken haar deskundig op het gebied van hart- en vaatziekten. Haar nadruk op preventie, gecombineerde risicofactoren en relevante levensfasen bij vrouwen sluit in grote lijnen aan bij richtlijnen en onderzoek. Ze vervult bovendien een nuttige publieksrol door onderwerpen als bloeddruk, cholesterol en stress bespreekbaar te maken.

De betrouwbaarheid moet wel per uitspraak worden beoordeeld. HeartLife, interviews en boekbeschrijvingen zijn geschikte bronnen voor haar functie en ideeën, maar vormen geen onafhankelijk bewijs dat elke formulering of praktische vuistregel voor iedereen klopt. Bij het vrouwenhart is de brede aandacht voor vrouwspecifieke context goed verdedigbaar. Bij stress ondersteunt onderzoek een associatie, terwijl de stap naar een individuele oorzaak veel te groot is. Bij ‘ken je getallen’ is meten pas werkelijk nuttig als de uitslagen in samenhang worden geïnterpreteerd.

Haar werk is daarmee vooral bruikbaar als uitnodiging om eerder naar risicofactoren en de eigen levensfase te kijken. De precieze betekenis van een waarde of klacht volgt uit het volledige medische beeld.

Voor jou

Wat kun je praktisch met haar werk?

Wie gratis en rechtstreeks met haar werk wil kennismaken, kan beginnen bij de officiële informatie van HeartLife of bij de voorstellingspagina van Fine Label. Daar vind je haar eigen profiel, kliniekinformatie en toegang tot de actuele theaterspeellijst.

Gebruik haar motto over getallen als aanleiding om relevante waarden en je bredere risicoprofiel met een zorgverlener te bespreken. Zie haar uitleg over overgang en stress als context bij zo’n gesprek en leg niet op eigen houtje één oorzaak vast.