Zomertijd en wintertijd: wat doet dat uur verschil met je slaap?

Wanneer gaan zomertijd en wintertijd in?

In Nederland begint de zomertijd op de laatste zondag van maart. De klok gaat dan van 02.00 naar 03.00 uur. Op de laatste zondag van oktober begint de wintertijd: om 03.00 uur wordt het weer 02.00 uur. Beide wisselingen gebeuren in de nacht van zaterdag op zondag.¹

Zie je niet de hele tabel op je mobiel? Swipe dan naar links.

De datums voor 2027 staan ook in de Europese zomertijdregeling en bij de Koninklijke Sterrenwacht van België, waar dezelfde klokwisseling geldt.²³ Een handig ezelsbruggetje voor de richting: in het voorjaar gaat de klok vooruit.

Slaap je bij zomertijd korter en bij wintertijd langer?

Als je op dezelfde kloktijden naar bed gaat en opstaat, heb je bij het ingaan van de zomertijd één uur minder tijd om te slapen. Bij het ingaan van de wintertijd is er juist een uur extra beschikbaar. Hoeveel je werkelijk slaapt, hangt ook af van wanneer je slaperig wordt en wakker wordt.

Stel dat je van zaterdag 23.00 uur tot zondag 07.00 uur in bed ligt. Tijdens de voorjaarswissel liggen daar zeven echte uren tussen, tijdens de najaarswissel negen. Maar als je lichaam in oktober op zijn vertrouwde moment wakker wordt, kun je op de nieuwe klok al om 06.00 uur klaarwakker zijn.

Dat verschil tussen beschikbare tijd en slaap is ook in onderzoek terug te zien. Onderzoekers gebruikten bewegingsmetingen van 11.780 Britse volwassenen van 43 tot 78 jaar. Op de zondag waarop de klok terugging, was de geschatte slaapduur gemiddeld 33 tot 38 minuten langer dan op de omliggende zondagen. De deelnemers benutten dus niet het volledige extra uur.⁴

Het onderzoek vergeleek verschillende deelnemers en telde slaap per kalenderdag, niet alleen per nacht. De uitkomst is daarom geen voorspelling van hoeveel langer jij in de wintertijd slaapt.

Waarom merk je dat uur verschil aan je lichaam?

Je biologische klok helpt bepalen wanneer je wakker en slaperig bent. Daglicht geeft dit ritme dagelijks belangrijke signalen. Het verzetten van de klok verandert de tijden waarop je moet opstaan, werken of naar school gaat, terwijl je lichaam zich daaraan moet aanpassen.⁵

In maart schuiven je verplichtingen een uur naar voren ten opzichte van de oude tijd. Om 07.00 uur opstaan betekent dan opstaan op het moment dat een dag eerder nog 06.00 uur heette. Ook liggen zonsopkomst en zonsondergang ineens een uur later op de klok. Je moet dus eerder beginnen, terwijl je ’s avonds langer daglicht hebt.

In oktober gebeurt het omgekeerde. De wekker staat later ten opzichte van de oude tijd, maar je kunt nog op je eerdere moment wakker worden. De Hersenstichting noemt dat vroeg wakker worden expliciet bij de overgang naar wintertijd.⁶ Een uur terugzetten is dus geen garantie dat je kunt uitslapen.

De klokwissel maakt de dagen zelf niet korter of langer. Het daglicht krijgt een andere plek op onze klok. Dat de dagen in het najaar geleidelijk korter worden, is een verandering van het seizoen en blijft ook zonder klokwissel bestaan.

Hoe wen je aan zomertijd en wintertijd?

Regelmaat en voldoende daglicht overdag zijn een bruikbare basis rond beide overgangen. Je hoeft daarvoor niet je hele dag opnieuw in te richten. Kies vooral vaste tijden die passen bij je werk en andere verplichtingen, en voorkom dat één onrustige nacht tot een steeds wisselender ritme leidt.⁶⁷

Bij zomertijd: geef je slaap voldoende ruimte

De voorjaarswissel verkort de beschikbare nacht. Houd daar rekening mee als je de volgende ochtend vroeg op moet: een late zaterdagavond maakt de tijd om te slapen nog korter. Verwacht niet dat je vanzelf een uur eerder slaperig bent doordat de klok vooruitstaat.

Maak de avond rustig en zet je schermen op tijd weg. Thuisarts adviseert om telefoon, tablet en computer één tot twee uur voor het slapengaan weg te leggen. Ook de bezigheden op een scherm kunnen je wakker houden. Ga overdag naar buiten, bij voorkeur ook in de ochtend, en houd je opstaantijd zo regelmatig mogelijk.⁷

Bij wintertijd: vroeg wakker is niet vreemd

Word je een uur vroeger wakker op de nieuwe klok, dan hoef je dat extra uur niet koste wat kost slapend door te brengen. De Hersenstichting adviseert om rustig aan de dag te beginnen en ’s avonds weer rond je normale tijd naar bed te gaan.⁶

Probeer vervolgens regelmaat aan te houden volgens de nieuwe tijd. Zoek overdag daglicht op en dim ’s avonds fel licht. Zo houd je het verschil tussen een actieve dag en een rustige avond duidelijk. Er is geen vaste termijn waarbinnen iedereen aan de nieuwe tijd gewend moet zijn.

Wat is gezonder: permanente zomertijd of wintertijd?

Als Nederland één tijd voor het hele jaar zou kiezen, is permanente standaardtijd volgens het RIVM gunstiger voor de volksgezondheid dan permanente zomertijd. Standaardtijd is de officiële naam voor wat we wintertijd noemen. Ochtendlicht komt daarbij vroeger op de klok, wat beter aansluit bij ons bioritme.⁵

Daarbij gaat het om een andere vraag dan hoe je je voelt in de dagen na het verzetten van de klok. Een tijdelijke aanpassing aan een uur verschil, de keuze voor een vaste tijdinstelling en de invloed van korte winterdagen zijn drie verschillende zaken.

Ook is ‘standaardtijd’ niet hetzelfde als de exacte plaatselijke zonnetijd. Het RIVM merkt op dat een tijdzone die nog een uur vroeger ligt, zoals die van Greenwich, voor Nederland biologisch nog beter zou passen.⁵ ‘Wintertijd is de echte tijd’ is dus een versimpeling.

Over mogelijke hartinfarcten na de voorjaarswissel is voorzichtigheid nodig. De Hartstichting wijst erop dat buitenlandse en Nederlandse onderzoeken niet hetzelfde beeld geven.⁸ Die onderzoeksresultaten bewijzen niet dat de klokwissel zelf een hartinfarct veroorzaakt.

In ons nieuwsartikel over permanente wintertijd en gezondheid lees je meer over de onderzoeksbevindingen achter die discussie.

Wanneer is er meer aan de hand dan de klokwissel?

Blijf niet alles aan zomer- of wintertijd toeschrijven als je slaapklachten blijven terugkomen en je overdag beperken. Stress, gewoonten en andere klachten kunnen ook een rol spelen. Bespreek aanhoudende hinder met je huisarts; een slaapdagboek kan helpen om het patroon duidelijk te maken.⁷

Begin niet op eigen initiatief met melatonine om het uurverschil op te lossen. Het is geen algemene oplossing voor slecht slapen.⁷ Gebruik je het op voorschrift, overleg dan met je arts of apotheker voordat je het gebruik verandert.

Veelgestelde vragen

Gepubliceerd op 25 oktober 2026. Laatste review op 25 oktober 2026, 13:45 door Alex

Laat dit veld leeg

Op de hoogte blijven van onze nieuwe artikelen?

Schrijf je gratis in voor onze nieuwsbrief over Gezondheid & lifestyle. We sturen je 1x per maand een update als we leuke nieuwe artikelen voor je hebben geplaatst. Anders niet.

We respecteren je privacy. Geen spam, uitschrijven kan altijd.

Gelukt! We hebben je een mailtje gestuurd om je abonnement te bevestigen. Pas na die bevestiging ben je aangemeld voor de nieuwsbrief.Zie je de mail niet? Controleer je spammap.