Bij meer dan de helft van ogenschijnlijk gezonde volwassenen is al sprake van beginnende aderverkalking. Zelfs bij mensen onder de dertig jaar heeft ongeveer een op de dertien al vaatplaque in de slagaders, zo blijkt uit een grootschalig internationaal onderzoek onder leiding van Deense en Spaanse cardiologen.
- In de REACT-studie kregen 16.808 mensen zonder hartklachten uitgebreide vaatscans.
- Bij 57,1 procent van de volwassenen werden beginnende plaques in de slagaders gezien.
- Onder jongvolwassenen tussen 18 en 29 jaar had circa een op de dertien al vaatplaque.
- Gewone risicomodellen schatten de aanwezigheid van deze vroege vaatproblemen vaak te laag in.
Aderverkalking vormt de belangrijkste oorzaak van hartinfarcten en beroertes. Het proces, waarbij vetachtige stoffen en kalk zich ophopen tegen de vaatwand, verloopt meestal tientallen jaren zonder enige klacht. In de zogeheten REACT-studie, gepubliceerd in The New England Journal of Medicine, onderzochten artsen hoe wijdverbreid deze stille vaatveranderingen werkelijk zijn over de hele volwassen levensloop.
Wat zagen de onderzoekers op de vaatscans?
Aan het onderzoek deden 16.808 volwassenen tussen de 18 en 70 jaar mee uit Denemarken en Spanje. Niemand van hen had eerder een hart- of vaatziekte doorgemaakt. De onderzoekers brachten met beeldvorming drie vaatgebieden in kaart: de halsslagaders, de beenslagaders en de kransslagaders rond het hart.
Over de hele groep bezat 57,1 procent aantoonbare atherosclerotische plaques. Bij deelnemers tussen de 18 en 29 jaar was dit al bij circa een op de dertien het geval. Met het toenemen van de leeftijd steeg dit aandeel snel: bij de 60- tot 70-jarigen had ongeveer negen op de tien deelnemers vaatplaque.
De scans toonden ook duidelijke verschillen tussen mannen en vrouwen. Bij mannen ontstond de aderverkalking gemiddeld vijf tot tien jaar eerder in het leven. Bij vrouwen zagen de onderzoekers daarentegen de steilste toename tussen het veertigste en zestigste levensjaar, een periode die samenvalt met de overgang.
Waarom bestaande risicoscores vroege plaques missen
Artsen bepalen de kans op hart- en vaatziekten gewoonlijk met rekenmodellen zoals SCORE2. Die schatten het risico in aan de hand van leeftijd, bloeddruk, rookgedrag en cholesterolwaarden. Uit de REACT-gegevens bleek echter dat deze rekenmodellen slechts een klein deel van de mensen aanwezen die al daadwerkelijk vaatplaque hadden opgebouwd. Veel mensen met een gunstige risicoscore liepen dus rond met niet-opgemerkte beginnende vaatwandafwijkingen.
Daarnaast viel op dat mensen met plaques in de kransslagaders vrijwel altijd ook afwijkingen hadden in de halsslagaders of beenslagaders. Dat biedt een praktische kans voor de toekomst: de hals en benen zijn eenvoudig en snel te onderzoeken met een draagbaar echoapparaat, zonder dat daar een CT-scan aan te pas hoeft te komen.
Wat betekenen deze resultaten nu voor jou?
De aanwezigheid van vaatplaque betekent niet automatisch dat iemand een hartaanval of beroerte krijgt. Het toont enkel aan dat het proces van vaatveroudering bij sommigen al opvallend vroeg begint. De onderzoekers pleiten dan ook niet voor overhaaste screening van gezonde mensen.
Tussen 2027 en 2032 volgt eerst een tweede onderzoeksfase. Daarin gaan wetenschappers via een gerandomiseerde trial testen of het daadwerkelijk zinvol is om preventieve behandelingen te sturen op basis van echobeelden. Pas als blijkt dat vroege ontdekking leidt tot minder acute hartproblemen, kan dit de standaardzorg gaan veranderen.
Deze studie toont aan dat aderverkalking al decennia vóór eventuele klachten kan beginnen, ook bij ogenschijnlijk gezonde jongvolwassenen. Het aantonen van vroege plaque betekent echter niet dat iemand onvermijdelijk ernstig ziek wordt. Preventieve echo’s voor iedereen zijn nu niet aan de orde: vervolgonderzoek tussen 2027 en 2032 moet eerst uitwijzen of vroegtijdige opsporing daadwerkelijk hartproblemen voorkomt.
Bronnen en achtergrond
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Heb je klachten of twijfel je over je gezondheid, neem dan contact op met je huisarts. Lees meer in onze disclaimer en over onze werkwijze.
Gebruikte bron:
Gepubliceerd op 2 oktober 2026. Laatste review op 2 oktober 2026, 14:45 door Redactie
