Een kop kamillethee voor het slapengaan. Het is een ritueel dat al eeuwen bestaat. Kamille staat bekend als kalmerend, ontstekingsremmend en maagvriendelijk, al zijn niet alle claims even goed onderbouwd. Wat zegt de wetenschap er eigenlijk over?
- Kamillethee bevat nauwelijks calorieën en is cafeïnevrij.
- Apigenine in kamille werkt in de hersenen op een manier die lijkt op slaapmiddelen. Dat kan het slaperige gevoel verklaren.
- Er zijn aanwijzingen dat kamillethee helpt bij lichte spijsverteringsklachten.
- Als je allergisch bent voor planten uit de composietenfamilie (zoals margriet of ambrosia), moet je opletten of kamillethee geen klachten geeft.
- De meeste onderzoeken zijn kleinschalig. Kamillethee is geen medicijn.
Wat zit er in kamillethee?
Kamillethee wordt gemaakt van de gedroogde bloemen van de Duitse kamille (Matricaria chamomilla). De thee bevat een complex mengsel van werkzame stoffen, waarvan apigenine, bisabolol en chamazuleen het meest onderzocht zijn.1
Apigenine is een flavonoïde die in laboratoriumonderzoek kan binden aan benzodiazepinereceptoren in de hersenen. Dit zijn dezelfde receptoren waarop slaapmiddelen werken.
De stof apigenine in kamille bindt zich aan dezelfde receptoren in de hersenen waarop slaapmiddelen werken. Dat verklaart waarom een kop kamillethee voor het slapengaan voor sommige mensen écht ontspannend voelt.
Dit zou kunnen verklaren waarom sommige mensen slaperig worden van kamillethee. De werking is echter veel zwakker dan die van medicijnen.2
Kamillethee bevat weinig voedingsstoffen. Een kopje bevat vrijwel geen calorieën, eiwitten of vetten. De mogelijke gezondheidseffecten komen niet van voedingsstoffen, maar van bioactieve stoffen. Dat zijn stoffen uit planten die een effect kunnen hebben op processen in het lichaam.
Bewezen en vermoedelijke voordelen
Slaap en ontspanning
Het bekendste effect van kamillethee is het kalmerend en slaapbevorderend effect. Ook in een kleine studie onder 80 vrouwen na de bevalling verbeterde de slaapkwaliteit na twee weken dagelijks gebruik van kamillethee.2 De onderzoekers vonden ook een afname van depressieve klachten. Wel was de studie klein, waardoor de resultaten minder betrouwbaar zijn.
Apotheek.nl vermeldt kamille als een middel dat traditioneel wordt gebruikt bij lichte slaapproblemen en gespannenheid, maar de werking is niet goed bewezen en verschilt per persoon.3
Spijsvertering
Kamille wordt al eeuwen gebruikt bij maag- en darmklachten. Er zijn aanwijzingen dat kamillethee helpt bij milde krampen, een opgeblazen gevoel en lichte buikpijn. De Europese geneesmiddelenautoriteit (EMA) erkent het traditioneel gebruik bij lichte maag- en darmklachten.1
Bij ernstige klachten, zoals het prikkelbare darmsyndroom (PDS), is er onvoldoende bewijs dat kamillethee helpt. Daarom wordt het niet als behandeling aangeraden.
Ontstekingsremmend
In laboratoriumonderzoek lijken kamille-extracten ontstekingsreacties te kunnen remmen. Het is niet zeker of dit effect ook sterk genoeg is wanneer je kamillethee drinkt. In thee zit namelijk een veel lagere concentratie werkzame stoffen dan in een extract.
Bij milde huidirritaties wordt kamille daarom soms uitwendig gebruikt, bijvoorbeeld in crèmes of kompressen.1
Bloedsuiker
Enkele studies suggereren dat kamillethee de bloedsuikerspiegel kan verlagen bij mensen met diabetes type 2. Een Iraans onderzoek vond een bescheiden daling van het HbA1c na acht weken dagelijks drie koppen kamillethee.4 Het bewijs is voorlopig. Kamillethee is dus geen vervanging voor diabetesmedicatie, maar kan mogelijk een kleine ondersteunende rol hebben binnen een gezonde leefstijl.
Mogelijke risico’s en bijwerkingen
Allergie
Kamille behoort tot de composietenfamilie (Asteraceae). Mensen met een allergie voor planten uit deze familie, zoals ambrosia, margriet of chrysant, kunnen ook op kamille reageren.
De klachten kunnen variëren van jeuk en huiduitslag tot, in zeldzame gevallen, een ernstige allergische reactie.
Interactie met medicijnen
Gebruik je bloedverdunners zoals acenocoumarol of fenprocoumon? Overleg dan met je arts of apotheker voordat je regelmatig kamillethee drinkt. Kamille kan de werking van deze medicijnen versterken.
Kamille kan mogelijk de werking van bloedverdunners versterken. Gebruik je bloedverdunners, zoals acenocoumarol of fenprocoumon? Dan is het verstandig om eerst te overleggen met je arts of apotheker voordat je regelmatig of veel kamillethee of kamilleproducten gebruikt.3
Zwangerschap
Er is onvoldoende goed onderzoek naar gebruik tijdens zwangerschap. Daarom wordt meestal aangeraden om matig te gebruiken en bij voorkeur eerst te overleggen met een zorgverlener.
Kamillethee: gezond, maar geen wondermiddel
Kamillethee is een cafeïnevrije drank die prima past in een gezond eetpatroon. De traditionele naam als “rustgevende” en “maagvriendelijke” thee wordt deels ondersteund door onderzoek, al gaat het vaak om kleine studies.
Als je merkt dat je er rustig van wordt of dat je spijsvertering erop reageert, kun je het gerust blijven drinken. Wel is het goed om te weten dat het geen wondermiddel is en dat de effecten per persoon kunnen verschillen.
Kamillethee is een veilige, cafeïnevrije keuze die past in een gezond theepatroon. De rustgevende en maagvriendelijke werking is deels onderbouwd, maar berust op kleine studies. Verwacht geen wonderen, en let op bij allergie voor composieten of gebruik van bloedverdunners.
Veelgestelde vragen
Hoeveel kamillethee per dag is veilig?
Voor de meeste volwassenen zijn drie tot vier koppen per dag veilig. Bij zwangerschap of het gebruik van bloedverdunners is het verstandig om het bij een à twee koppen te houden en te overleggen met een arts.
Helpt kamillethee echt bij slapen?
Er zijn aanwijzingen dat de stof apigenine in kamille een mild slaapbevorderend effect heeft. Het werkt niet zo sterk als een slaapmiddel, maar veel mensen ervaren een ontspannend effect als onderdeel van een avondroutine.
Is kamillethee goed voor je huid?
Uitwendig gebruikt, bijvoorbeeld als kompres of in een crème, kan kamille-extract de huid licht verzachten en een milde ontstekingsremmende werking hebben. Het drinken van kamillethee heeft waarschijnlijk geen merkbaar effect op de huid.
Kun je allergisch zijn voor kamillethee?
Ja. Kamille hoort bij de composietenfamilie. Mensen die allergisch zijn voor planten zoals ambrosia, margriet of chrysant kunnen daardoor ook op kamille reageren. Dit heet een kruisallergie.
Is kamillethee geschikt voor kinderen?
In kleine hoeveelheden (bijvoorbeeld een half kopje) en lauw van temperatuur is kamillethee voor kinderen vanaf twee jaar over het algemeen veilig. Geef het niet aan baby’s zonder overleg met de huisarts.
Bronnen en achtergrond
Dit artikel is geschreven voor informatieve doeleinden en vervangt geen professioneel medisch advies. Raadpleeg bij gezondheidsklachten altijd een arts of erkende zorgverlener. Lees meer in onze disclaimer en over onze werkwijze.
Gebruikte bronnen:
- European Medicines Agency (EMA) – Matricariae flos: herbal monograph
- Chang SM, Chen CH. Effects of an intervention with drinking chamomile tea on sleep quality and depression in sleep disturbed postnatal women. J Adv Nurs. 2016;72(2):306-315.
- Apotheek.nl – Kamille
- Rafraf M, et al. Effectiveness of chamomile tea on glycemic control and serum lipid profile in patients with type 2 diabetes. J Endocrinol Invest. 2015;38(2):163-170.
- Gezondermeer.nl – Is verbena thee gezond?
