Je vader redt het niet meer alleen. Dus rijd je elke week op en neer, doe je de boodschappen en houd je de apotheek in de gaten. Dat gaat vanzelf, want het is je vader. Tot je op een avond thuiskomt en merkt hoe inspannend het eigenlijk is. En tot hij er zelf over begint: hij vindt het geen prettig idee dat jij zoveel doet, en zou je graag iets teruggeven. Wat is hier eigenlijk mogelijk, en bestaat er verder iets voor mensen in jouw situatie? Mantelzorg is onbetaald, maar er bestaan wel verschillende vergoedingen en tegemoetkomingen.1
- Er bestaat geen salaris voor mantelzorg. Een mantelzorgvergoeding is altijd een tegemoetkoming voor kosten of een blijk van waardering.
- Je naaste mag je zelf geld geven. Fiscaal is dat een schenking, met een vrijstelling van € 6.908 van een ouder en € 2.769 van iemand anders in 2026.2
- De mantelzorgwaardering vraag je aan bij de gemeente van degene die je verzorgt, niet bij je eigen gemeente.3
- Betaald worden voor je zorg kan alleen als je naaste een persoonsgebonden budget heeft.1
- Vervangende zorg en een mantelzorgmakelaar zitten soms in de aanvullende zorgverzekering, niet in de basisverzekering.1
Krijg je iets voor mantelzorg?
Niet in de vorm van loon. Mantelzorg is zorg die je onbetaald geeft aan iemand uit je directe omgeving, en daar staat geen uurtarief tegenover.1 Zoek je op “mantelzorg vergoeding” in de hoop op een maandbedrag van de overheid, dan is het antwoord teleurstellend: dat bestaat niet.
Dat wil niet zeggen dat er niets is. Er bestaat een verzameling losse regelingen die samen de mantelzorgvergoeding vormen, elk voor een ander stuk van de kosten. De ene komt van de gemeente, de andere van de zorgverzekeraar, en weer een andere van de Sociale Verzekeringsbank. Ze staan los van elkaar, hebben eigen voorwaarden en je moet ze allemaal apart aanvragen. Daar komt bij dat je naaste je ook gewoon zelf iets kan geven, iets wat veel mensen niet durven of niet weten.
| Regeling | Waar aanvragen | Voor wie |
|---|---|---|
| Geld van je naaste zelf | Onderling regelen | Iedereen, binnen de fiscale vrijstelling |
| Mantelzorgwaardering | Gemeente van de zorgvrager | Iedere mantelzorger, voorwaarden per gemeente |
| Betaling uit pgb | Via je naaste als budgethouder | Alleen als je naaste een pgb heeft |
| Vervangende zorg | Aanvullende zorgverzekering | Alleen bij passende polisdekking |
| Dubbele kinderbijslag | Sociale Verzekeringsbank | Ouders van een thuiswonend kind van 3 tot 18 jaar met intensieve zorg |
Zie je niet de hele tabel op je mobiel? Swipe dan naar links.
Mag je naaste je zelf een mantelzorgvergoeding geven?
Ja. Het is hun geld, en een mantelzorgvergoeding uit eigen zak mag altijd. Veel ouders vinden het moeilijk om afhankelijk te zijn van hun kind en willen iets terugdoen; dat is een gesprek dat vaker gevoerd wordt dan mensen denken. Fiscaal heet zo’n gift een schenking, en daar gelden vrijstellingen voor.
Krijg je geld van je ouders, dan mogen zij je in 2026 sowieso € 6.908 belastingvrij schenken, zonder dat je aangifte hoeft te doen.2 Komt het geld van iemand anders, bijvoorbeeld een oom of een buurvrouw voor wie je zorgt, dan ligt die grens in 2026 op € 2.769.2 Blijf je daaronder, dan hoef je niets te melden. Kom je erboven, dan doe je aangifte schenkbelasting en betaal je alleen over het bedrag boven de vrijstelling.
Er bestaat een bijzondere vrijstelling voor schenken uit een morele verplichting, en het ligt voor de hand te denken dat mantelzorg daaronder valt. Dat is niet zo: de Belastingdienst rekent een schenking aan je mantelzorger daar uitdrukkelijk niet toe.4 Ga er dus niet van uit dat een groter bedrag onbelast blijft omdat je zoveel voor iemand doet.
Twee dingen om vooraf te bespreken. Zijn er broers of zussen, leg dan samen vast wat de bedoeling van het geld is. Onduidelijkheid hierover is een klassieke bron van ruzie bij het verdelen van een erfenis, juist in families waar één kind het meeste zorgwerk deed. En woont je naaste in een instelling of is dat op termijn de verwachting, houd er dan rekening mee dat schenken het vermogen verlaagt en daarmee doorwerkt in de eigen bijdrage voor de Wlz. Dat kan gunstig uitpakken, maar het is een gesprek voor een notaris of financieel adviseur, niet iets om op een middag te regelen.
Mantelzorgwaardering: de bekendste mantelzorgvergoeding
De mantelzorgwaardering, in de volksmond vaak het mantelzorgcompliment genoemd, is een blijk van waardering vanuit de gemeente. Dat kan een geldbedrag zijn, maar net zo goed praktische ondersteuning, een kortingsbon of een kortingspas.3 Gemeenten bepalen zelf wat ze geven en onder welke voorwaarden: de ene maakt een bedrag over, de andere organiseert een bijeenkomst of geeft een pas met lokale kortingen.
Eén detail levert veel misverstanden op, en het kost mensen jaarlijks geld: je vraagt de waardering aan bij de gemeente van degene die je verzorgt, en dat hoeft niet je eigen gemeente te zijn.3 Woon je in Utrecht en zorg je voor je vader in Groningen, dan doe je de aanvraag dus in Groningen.
Meld je aan bij het mantelzorgsteunpunt of Wmo-loket van de gemeente van je naaste, ook als je nu geen waardering aanvraagt. Je krijgt dan bericht wanneer de aanvraagperiode opengaat, en die is in veel gemeenten beperkt tot een aantal maanden per jaar.
Betaling uit een persoonsgebonden budget
Dit is de enige route waarbij je daadwerkelijk betaald wordt voor de zorg die je geeft. Heeft degene voor wie je zorgt een persoonsgebonden budget, dan mag dat budget vaak gebruikt worden om naasten te betalen voor de zorg die zij leveren.1 Je wordt dan formeel zorgverlener van je naaste.
Er gelden twee harde voorwaarden. Je moet de hulp geven waarvoor het pgb bedoeld is, en je legt de afspraken vast in een zorgovereenkomst, ook als jullie familie van elkaar zijn.1 Zonder die overeenkomst mag er niets uit het budget betaald worden.
Het pgb is niet van jou, maar van de persoon die zorg nodig heeft. Die moet het eerst aanvragen, en of dat lukt hangt af van de zorgwet waaronder de zorgvraag valt. Hoe die aanvraag verloopt, wat pgb-vaardigheid inhoudt en welke nadelen eraan zitten, staat in ons artikel over het persoonsgebonden budget. Gaat het om lichtere ondersteuning via de gemeente, dan begint de route bij een Wmo-voorziening.
Realiseer je wel wat deze route betekent voor jullie verhouding. Betaald worden verandert de zorg van iets wat je uit liefde doet in iets met een administratie, een urenverantwoording en een formele rol. Voor sommige families werkt dat verhelderend, andere ervaren het als ongemakkelijk. Bespreek dat vooraf, niet achteraf.
Word je betaald uit een pgb, dan is dat inkomen. Je betaalt er inkomstenbelasting over en het kan gevolgen hebben voor toeslagen of een uitkering. Reken dus niet met het brutobedrag als je bekijkt wat het je oplevert.
Vergoeding voor mantelzorg via de zorgverzekering
De basisverzekering vergoedt niets specifiek voor mantelzorgers. In sommige aanvullende verzekeringen zit wel dekking, en dan gaat het vooral om twee dingen.
Het eerste is vervangende zorg, ook wel respijtzorg genoemd: iemand anders neemt je taken tijdelijk over, bijvoorbeeld als je zelf ziek bent of op vakantie gaat. De zorgverzekeraar kan die kosten vergoeden, maar dat zit niet in de basisverzekering.1 Het tweede is een mantelzorgmakelaar, iemand die de regeltaken rond de zorg van je overneemt; ook cursussen voor mantelzorgers worden soms vergoed.1
Dit is de moeite van het uitzoeken waard, om een reden die veel mensen missen: je kunt kijken in je eigen polis, maar ook in die van de persoon die je verzorgt.1 Twee polissen betekent twee kansen op dekking. Vraag vooraf toestemming aan de verzekeraar, want zonder akkoord blijf je vaak alsnog met de rekening zitten.
Dubbele kinderbijslag bij de zorg voor een ziek kind
Zorg je thuis voor een kind dat intensieve zorg nodig heeft, dan kan er dubbele kinderbijslag in zitten. Het kind moet 3 jaar of ouder zijn, maar nog geen 18.5 Je vraagt het aan bij de Sociale Verzekeringsbank, die vervolgens het CIZ om advies vraagt.
Die beoordeling gaat verder dan een formulier invullen. Het CIZ bekijkt tien onderdelen waarvoor je kind zorg nodig kan hebben en kent per onderdeel punten toe; het aantal punten bepaalt of het advies positief of negatief uitvalt.5 Bij een positief advies volgt de dubbele kinderbijslag. Houd rekening met een doorlooptijd van meer dan acht weken.
Ontvang je een heel jaar dubbele kinderbijslag, dan kun je daarnaast één keer per jaar een extra bedrag krijgen.5 Dat loopt via dezelfde aanvraag, maar veel ouders weten niet dat het bestaat.
Reiskosten, verlof en andere vergoedingen voor mantelzorg
Veel mantelzorgers rijden wekelijks heen en weer, en die kilometers tellen op. Soms betaalt de gemeente een deel van die kosten, bijvoorbeeld voor mantelzorgers met een bijstandsuitkering.1 Dit verschilt per gemeente, dus informeer ernaar bij het Wmo-loket. Sommige gemeenten kennen ook een mantelzorgparkeervergunning, zodat je goedkoper parkeert bij je naaste.
Werk je daarnaast, dan bestaan er wettelijke verlofregelingen: calamiteitenverlof voor acute situaties, kortdurend zorgverlof en langdurend zorgverlof. Die leveren geen vergoeding op, maar wel de ruimte om te zorgen zonder vakantiedagen op te maken. Ze staan los van alle regelingen hierboven en vraag je aan bij je werkgever.
Verder kunnen bepaalde zorgkosten die je zelf betaalt en die niet vergoed worden, aftrekbaar zijn bij je belastingaangifte. Wat daaronder valt en welke drempels gelden, verandert regelmatig; de Belastingdienst is daarvoor de aangewezen bron.
Zo vraag je een mantelzorgvergoeding aan
Zorgen voor iemand van wie je houdt laat zich niet in een uurtarief vangen, en dat is ook niet waar deze regelingen voor bedoeld zijn. Wil je naaste je iets teruggeven, dan mag dat binnen de fiscale vrijstelling. Daarnaast is er de mantelzorgwaardering van de gemeente, en betaling voor je zorg als er een pgb is. Kom je er niet uit, dan denkt een cliëntondersteuner gratis met je mee.
Wat krijg je per maand als mantelzorger?
Er bestaat geen maandelijks bedrag voor mantelzorg. De mantelzorgwaardering is meestal een jaarlijkse tegemoetkoming waarvan de hoogte en vorm per gemeente verschillen. Alleen als je betaald wordt uit een persoonsgebonden budget ontvang je een periodieke vergoeding, en dan als zorgverlener op basis van een zorgovereenkomst.
Hoe vraag ik mantelzorg vergoeding aan?
Dat hangt af van welke regeling je bedoelt. De mantelzorgwaardering vraag je aan bij de gemeente van degene die je verzorgt. Vergoedingen voor vervangende zorg lopen via de aanvullende zorgverzekering, dubbele kinderbijslag via de Sociale Verzekeringsbank, en betaling voor je zorg via het pgb van je naaste.
Mag mijn moeder mij geld geven omdat ik voor haar zorg?
Ja, dat mag. Fiscaal is het een schenking. Van een ouder mag je in 2026 € 6.908 belastingvrij ontvangen, van iemand anders € 2.769. Blijf je daaronder, dan hoef je geen aangifte te doen. Let op dat de bijzondere vrijstelling voor een morele verplichting hier niet geldt: de Belastingdienst rekent een schenking aan een mantelzorger daar niet toe.
Hoe bewijs je dat je mantelzorger bent?
Er is geen landelijk register en geen verplichte registratie. In de praktijk vraagt de gemeente vaak om een aanmelding bij het Wmo-loket of mantelzorgsteunpunt, soms met een verklaring van degene voor wie je zorgt. Sommige gemeenten geven een mantelzorgverklaring af, die ook van pas kan komen bij een aanvraag voor een mantelzorgwoning.
Telt mantelzorg mee voor mijn uitkering of toeslagen?
Word je betaald uit een pgb, dan geldt dat als inkomen en kan het gevolgen hebben voor een uitkering, zorgtoeslag of huurtoeslag. Onbetaalde mantelzorg heeft die gevolgen niet, maar kan wel invloed hebben op verplichtingen rond werk of sollicitatieplicht. Overleg dit vooraf met je gemeente of uitkeringsinstantie.
Bronnen en achtergrond
Dit artikel is geschreven voor informatieve doeleinden op basis van officiële informatie van het ministerie van VWS, de Belastingdienst en de Sociale Verzekeringsbank. Regelingen rond mantelzorg verschillen sterk per gemeente en per zorgverzekeraar, en bedragen en voorwaarden veranderen jaarlijks. Gaat het om een groter bedrag of om de gevolgen voor een erfenis of eigen bijdrage, laat je dan adviseren door een notaris of financieel adviseur. Voor vragen over de zorg zelf kun je gratis terecht bij een onafhankelijke cliëntondersteuner via de gemeente van je naaste. Lees meer in onze disclaimer en over onze werkwijze.
Gebruikte bronnen:
- Regelhulp (Ministerie van VWS). Vergoedingen bij mantelzorg. Geraadpleegd augustus 2026.
- Belastingdienst. Ik krijg een schenking – betaal ik schenkbelasting? Geraadpleegd augustus 2026.
- Regelhulp (Ministerie van VWS). Waardering voor mantelzorgers. Geraadpleegd augustus 2026.
- Belastingdienst. Hoe werkt schenken vanwege een morele verplichting? Geraadpleegd augustus 2026.
- Sociale Verzekeringsbank. Dubbele kinderbijslag thuiswonend kind met intensieve zorg. Geraadpleegd augustus 2026.
- Gezondermeer. Persoonsgebonden budget (pgb): aanvragen, regels en nadelen.
Gepubliceerd op 24 augustus 2026. Laatste review op 24 augustus 2026, 22:35 door Alex
