Vrouwen met hoge concentraties van twee veelvoorkomende PFAS-stoffen in hun bloed ontwikkelen vaker een agressieve vorm van borstkanker. Dat blijkt uit onderzoek van de Amerikaanse National Institutes of Health (NIH). Voor borstkanker in het algemeen vonden de onderzoekers geen duidelijk verband.
- Onderzoekers volgden duizenden vrouwen en maten PFAS-waarden in bloedmonsters die jaren voor een eventuele diagnose waren afgenomen.
- Vrouwen met de meeste PFOA in het bloed kregen 67 procent vaker hormoonongevoelige borstkanker dan vrouwen met de laagste waarden.
- Voor de stof PFOS lag dat percentage 93 procent hoger, bijna een verdubbeling tussen de uiterste groepen.
- Het verband gold alleen voor zogeheten ER-negatieve tumoren; voor borstkanker als geheel werd geen toename gezien.
Hoger risico op hormoonongevoelige tumoren
PFAS zijn chemische stoffen die door de mens zijn gemaakt en nauwelijks afbreken in het milieu of in het lichaam. De wetenschappers keken specifiek naar twee bekende varianten: PFOA en PFOS. In een langlopend bevolkingsonderzoek analyseerden zij het bloed van 1.609 vrouwen die borstkanker kregen en vergeleken dat met 2.269 vrouwen zonder de ziekte. Het bloed was al jaren vóór de diagnose verzameld.1
Uit de analyse bleek dat vrouwen in de groep met de hoogste PFOA-waarden 67 procent vaker oestrogeenreceptor-negatieve (ER-negatieve) borstkanker kregen dan vrouwen in de laagste groep. Bij PFOS lag het risico op deze specifieke tumorvorm 93 procent hoger.2 Het gaat hierbij om relatieve verschillen tussen de groepen en niet om de individuele kans van een vrouw op borstkanker. ER-negatieve tumoren reageren niet op het hormoon oestrogeen, zijn vaak agressiever en kennen relatief weinig bekende risicofactoren.1
Omdat het verband alleen opdook bij tumoren zonder hormoonreceptoren, vermoeden de onderzoekers dat deze stoffen via andere biologische routes werken, zoals veranderingen in genactiviteit of het afweersysteem. Dat mechanisme is in deze studie echter niet direct getoetst.1
Blootstelling en situatie in Nederland
In veel westerse landen zijn PFOA en PFOS inmiddels grotendeels uitgefaseerd, maar doordat ze nauwelijks vergaan, blijven ze lang in het milieu en het lichaam aanwezig.1 Ook in Nederland houdt het RIVM de inname nauwlettend in de gaten. Hoewel de hoeveelheid PFAS in het bloed daalt, ligt de totale inname via voedsel en drinkwater voor veel mensen nog boven de gezondheidskundige grenswaarde.3
Volgens het RIVM krijgen Nederlanders via voeding zo’n drie keer meer PFAS binnen dan via kraanwater, waarbij vis de grootste bijdrage levert. Het instituut raadt daarom aan om gevarieerd te eten om de inname van deze stoffen zo laag mogelijk te houden.3
Dit onderzoek toont een statistisch verband aan tussen blootstelling aan PFOA en PFOS en een specifiek type borstkanker, maar bewijst nog geen direct oorzakelijk gevolg. De bevindingen gelden specifiek voor ER-negatieve borstkanker bij vrouwen met een verhoogd familiair risico en zeggen niets over het totale risico op alle vormen van borstkanker.
Bronnen en achtergrond
Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Heb je klachten of twijfel je over je gezondheid, neem dan contact op met je huisarts. Tijdens het maken van dit artikel en/of de afbeelding kan AI gebruikt zijn. Lees meer in onze disclaimer en over onze werkwijze.
Gebruikte bronnen:
Gepubliceerd op 6 november 2026. Laatste review op 6 november 2026, 7:01 door Redactie
