[Advertorial]
Wie onregelmatig werkt, merkt een scheve balans tussen werk en privé meestal eerder in het lichaam dan in de agenda. Slecht slapen na een late dienst, hoofdpijn op vrije dagen, het gevoel dat je thuis nog steeds half aan het werk bent. In zorg en welzijn komt daar vaak nog mantelzorg of een gat in het rooster bij, en dan wordt herstel iets wat er tussendoor moet gebeuren.
De term werk-privébalans klinkt soms als een zachte kwestie, maar de gevolgen zijn concreet: aanhoudende werkstress hangt samen met vermoeidheid, verzuim en uitval. PGGM&CO, de ledenorganisatie voor mensen die in zorg en welzijn werken, heeft er een eigen rubriek over met praktische tips en stappen om je werk-privébalans te verbeteren, van grenzen bewaken tot minder bereikbaar zijn na je dienst.
Wat de cijfers laten zien
Het beeld in Nederland is niet rooskleurig. Volgens de monitor mentale gezondheid van het RIVM, die zich baseert op de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden van CBS en TNO, had 20,7 procent van de werknemers van 15 tot en met 74 jaar in 2025 burn-outklachten. Tien jaar eerder lag dat percentage rond de 13 procent. Bij zelfstandig ondernemers ging het in 2025 om 11,8 procent.
Specifiek over de balans tussen werk en privé verwijst PGGM&CO naar cijfers van het CBS, waaruit blijkt dat ongeveer 7 procent van de werkenden in Nederland moeite heeft om die balans gezond te houden. In hun eigen onderzoek onder deelnemers uit zorg en welzijn lag dat aandeel met 35 procent veel hoger. Dat laatste cijfer komt uit een vragenlijst onder mensen die zelf meededen, dus het is geen doorsnede van de hele sector, maar het verschil met het landelijke cijfer is opvallend genoeg om serieus te nemen.
Signalen dat de balans scheef zit
Een ongezonde balans kondigt zich zelden met één duidelijk symptoom aan. Het zijn meestal meerdere kleine dingen tegelijk:
- Je bent vaak moe of gespannen, ook na een vrije dag of een weekend.
- Je hebt lichamelijke klachten zonder duidelijke aanleiding, zoals hoofdpijn, nek- of rugpijn.
- Je denkt in je vrije tijd nog regelmatig aan het werk, of je checkt berichten terwijl je vrij bent.
- Je hebt minder tijd of zin voor vrienden, familie en hobby’s dan je eigenlijk zou willen.
- Je bent sneller prikkelbaar dan je van jezelf gewend bent.
Een enkele drukke periode is niet meteen reden tot zorg. Houden deze signalen weken tot maanden aan, dan is dat wel een teken om er iets mee te doen.
Kleine ingrepen die in de praktijk houdbaar zijn
Het advies om “beter voor jezelf te zorgen” is te vaag om iets mee te kunnen. Wat vaker werkt, zijn kleine aanpassingen die passen binnen een rooster dat je grotendeels niet zelf bepaalt.
| Situatie | Wat je kunt proberen | Waarom het kan helpen |
|---|---|---|
| De overgang van werk naar thuis | Een korte wandeling of een extra rondje fietsen voor je naar binnen gaat | Je krijgt een fysiek overgangsmoment tussen de werkmodus en thuis |
| Altijd bereikbaar zijn | Meldingen van werkapps uitzetten buiten diensttijd | Constant meelezen kost aandacht, ook als je niet reageert |
| Een drukke dienst | Twee of drie korte pauzes echt nemen, ook al is het maar een paar minuten | Kort herstel tussendoor is makkelijker vol te houden dan één lange inhaalslag |
| Gevraagd worden voor extra diensten | Van tevoren voor jezelf bepalen hoeveel je dit jaar wilt en kunt draaien | Een besluit dat al vaststaat, is makkelijker uit te spreken dan een besluit in het moment |
| Thuis ook zorgen voor iemand | Afspraken maken met collega’s of een buddy binnen het team | Je hoeft minder vaak zelf op het laatste moment te schuiven |
Wat deze voorbeelden gemeen hebben, is dat ze klein zijn en herhaalbaar. Grote voornemens vallen om zodra het rooster tegenzit, terwijl een gewoonte van vijf minuten ook op een slechte dag overeind blijft.
Begin klein en verwacht geen omslag in een week
Precies daar gaat het vaak mis. In een interview met psycholoog dr. Heidi Stiegelis over waarom goede voornemens vaak mislukken komt naar voren hoe lastig blijvende verandering is en wat wél helpt om iets vol te houden. Voor een werk-privébalans betekent dat: kies één ding, houd het een paar weken vol en kijk dan pas verder.
Belangrijk is ook dat niet alles bij jezelf ligt. Werkdruk, personeelstekort en roosters zijn geen individuele problemen, en dat maakt het gesprek met je leidinggevende of ondernemingsraad net zo relevant als een wandeling na je dienst. Merk je dat je klachten aanhouden of erger worden, blijf er dan niet mee doorlopen: je huisarts of bedrijfsarts kan meekijken naar wat er nodig is.
Gepubliceerd op 6 november 2026. Laatste review op 6 november 2026, 9:44 door Alex
