Je zit vast in je hoofd. Praten over je gevoelens voelt als het zoveelste doodlopende gesprek. Of misschien vind je het juist moeilijk om woorden te geven aan wat er speelt. Dan kan vaktherapie een andere ingang bieden: niet praten, maar doen. Door te bewegen, te tekenen, te spelen of muziek te maken, leer je jezelf op een andere manier kennen.
Wat is vaktherapie?
Vaktherapie is een behandelvorm waarbij je niet alleen praat over je problemen, maar ze ook ervaart en uitdrukt via creatieve of lichaamsgerichte activiteiten. De term is de overkoepelende naam voor zeven verschillende disciplines: beeldende therapie, danstherapie, dramatherapie, muziektherapie, psychomotorische therapie, psychomotorische kindertherapie en speltherapie.
Het kernprincipe is eenvoudig: door iets te doen, komen gedachten en gevoelens naar boven die je met alleen praten niet bereikt. Je hoeft geen talent te hebben voor tekenen, muziek of beweging. Het gaat niet om het resultaat, maar om het proces en wat dat bij je losmaakt.
Deze behandelvorm wordt ingezet bij uiteenlopende klachten. Denk aan angst, depressie, stress, burn-out, trauma, rouwverwerking, gedragsproblemen en ontwikkelingsstoornissen. Volgens de generieke module van GGZ Standaarden is het een erkende therapie binnen de geestelijke gezondheidszorg die zowel klachtgericht als persoonsgericht werkt.
De zeven vormen van vaktherapie
Elke vorm gebruikt een ander medium om je te helpen. Hieronder een overzicht van de zeven disciplines.
Psychomotorische therapie
Psychomotorische therapie (PMT) richt zich op de verbinding tussen lichaam en geest. Via bewegingsoefeningen, sport en ontspanningstechnieken leer je hoe spanning zich in je lichaam manifesteert en hoe je dit kunt beïnvloeden. PMT wordt veel ingezet bij angst, stress, burn-out en agressieproblematiek.
Beeldende therapie
Bij beeldende therapie werk je met materialen als verf, klei, houtskool of textiel. Door te tekenen, schilderen of boetseren geef je vorm aan wat je voelt. Het tastbare eindresultaat maakt abstracte gevoelens concreet en bespreekbaar.
Muziektherapie
Muziektherapie zet muziek in als behandelmiddel. Je kunt zelf muziek maken, luisteren of improviseren. Muziek raakt direct aan emoties en kan helpen bij het uiten van gevoelens die moeilijk in woorden te vangen zijn.
Dramatherapie
Via rollenspel, improvisatie en theatertechnieken onderzoek je in dramatherapie gedragspatronen en emoties. Je kunt experimenteren met nieuw gedrag in een veilige, fictieve context voordat je het in het dagelijks leven toepast.
Danstherapie
Danstherapie gebruikt beweging en dans om emoties te verkennen. Je lichaam vertelt een verhaal; door bewust te bewegen kun je spanningen loslaten en nieuwe manieren ontdekken om met je gevoelens om te gaan.
Speltherapie
Speltherapie is specifiek ontwikkeld voor kinderen. Spel is de natuurlijke taal van het kind. Door te spelen kan een kind gevoelens uiten, ervaringen verwerken en nieuw gedrag oefenen zonder dit onder woorden te hoeven brengen.
Psychomotorische kindertherapie
Deze vorm combineert elementen van psychomotorische therapie en speltherapie, specifiek afgestemd op kinderen. Via bewegingsspel en lichaamsgerichte oefeningen worden motorische en emotionele ontwikkeling ondersteund.
Voor wie is vaktherapie geschikt?
Deze ervaringsgerichte aanpak kan geschikt zijn voor iedereen. Gesprekstherapie werkt voor veel mensen uitstekend, maar niet voor iedereen. Vaktherapie biedt een alternatief wanneer:
- Praten niet genoeg helpt: je hebt al veel gepraat over je problemen, maar er verandert weinig.
- Woorden tekortschieten: je vindt het moeilijk om onder woorden te brengen wat je voelt.
- Je hoofd op slot zit: je piekert veel en wilt uit die spiraal komen door iets te doen.
- Je lichaam signalen geeft: je ervaart lichamelijke klachten waarvan je vermoedt dat ze met spanning of emoties samenhangen.
De behandeling wordt toegepast bij kinderen, jongeren, volwassenen en ouderen. Het is geschikt bij uiteenlopende klachten zoals angststoornissen, depressie, persoonlijkheidsproblematiek, eetstoornissen, trauma, autisme, ADHD en dementie.
Wat kun je verwachten van een behandeling?
Een vaktherapeutische behandeling begint meestal met een intakegesprek. De therapeut inventariseert je klachten, je hulpvraag en welke discipline het beste bij je past. Soms is de keuze voor een specifieke vorm al bepaald door de instelling waar je behandeld wordt.
Tijdens de sessies sta je centraal. De therapeut begeleidt je bij het uitvoeren van oefeningen of werkvormen en helpt je betekenis te geven aan wat er gebeurt. Een sessie duurt doorgaans 45 tot 60 minuten. De frequentie varieert van wekelijks tot tweewekelijks.
De duur van een behandeling hangt af van je hulpvraag. Bij klachtgerichte behandeling (symptomen verminderen) duurt een traject vaak enkele maanden. Bij inzichtgevende behandeling, waarbij je patronen en oorzaken onderzoekt, kan het langer duren. Behandeling kan individueel of in groepsverband plaatsvinden.
Wordt vaktherapie vergoed?
De vergoeding is afhankelijk van de setting waarin je behandeld wordt.
Binnen een GGZ-instelling of ziekenhuis: wanneer de behandeling onderdeel is van een multidisciplinair behandelprogramma in de gespecialiseerde GGZ, valt het onder de basisverzekering. Je betaalt wel het eigen risico.
Bij een vrijgevestigde therapeut: behandeling bij een vrijgevestigde praktijk wordt niet vergoed vanuit de basisverzekering. Sommige aanvullende verzekeringen vergoeden een deel van de kosten onder de noemer alternatieve of complementaire zorg. De hoogte van de vergoeding verschilt sterk per verzekeraar. Kijk voor een actueel overzicht op Zorgwijzer.
Voor kinderen en jongeren: behandeling voor jeugdigen tot 18 jaar kan via de gemeente worden vergoed als onderdeel van de Jeugdwet. Hiervoor is een verwijzing nodig, meestal via de huisarts of het wijkteam.
Informeer altijd vooraf bij je zorgverzekeraar en de therapeut over de mogelijkheden voor vergoeding. Vraag ook of de therapeut is aangesloten bij Vaktherapie Nederland, want dit is bij veel verzekeraars een voorwaarde.
Veelgestelde vragen
Moet ik creatief of muzikaal zijn voor vaktherapie?
Nee, je hoeft geen talent te hebben. Het gaat niet om het maken van een mooi kunstwerk of het goed spelen van een instrument. Het draait om het proces en wat er bij je loskomt tijdens het doen.
Wat is het verschil tussen vaktherapie en creatieve therapie?
Creatieve therapie is de oude naam. Sinds 2018 wordt officieel de term vaktherapie gebruikt als overkoepelende naam voor alle zeven disciplines. Inhoudelijk is er geen verschil.
Hoe weet ik welke vorm bij mij past?
Kijk naar wat je aanspreekt. Beweeg je graag? Dan kan psychomotorische therapie of danstherapie passen. Werk je liever met je handen? Dan is beeldende therapie een optie. Je kunt dit ook met een therapeut of je verwijzer bespreken.
Kan het naast gesprekstherapie?
Ja, deze behandelvorm wordt vaak gecombineerd met andere therapieën. Binnen de GGZ maakt het regelmatig deel uit van een breder behandelprogramma met bijvoorbeeld cognitieve gedragstherapie of schematherapie.
Hoe vind ik een vaktherapeut?
Op de website van Vaktherapie Nederland kun je zoeken naar geregistreerde therapeuten in jouw regio. Professionals in het Kwaliteitsregister voldoen aan de eisen die de beroepsgroep stelt aan opleiding en kwaliteit.
Bronnen en achtergrond
Dit artikel is geschreven voor informatieve doeleinden en vervangt geen professioneel medisch advies. Raadpleeg bij psychische klachten altijd een huisarts of erkende zorgverlener voor persoonlijk advies.
Gebruikte bronnen:
- Vaktherapie Nederland – Wat is vaktherapie?
- GGZ Standaarden – Vaktherapie in de zorg
- Zorgwijzer – Vaktherapie vergoeding 2026
Artikel geschreven op 18 januari 2026. Laatste review op 26 januari 2026, 17:39 door Alex
