Elk jaar starten veel mensen met goede voornemens. Maar slechts een klein deel houdt ze ook echt vol. Waarom lukt het vaak niet? Psycholoog Heidi Stiegelis legt uit waarom verandering lastig is en wat wel helpt om het vol te houden.
Wie is Heidi?
Heidi is psycholoog en auteur en houdt zich bezig met mentale fitheid, gezondheid en gedragsverandering. Ze heeft 30 jaar lang cliënten begeleid bij het veranderen van hun gedrag en traint zorg- en leefstijlprofessionals in ACT (Acceptance and Commitment Therapy). Daarnaast ontwikkelde ze de nieuwe standaard voor Mentale Fitheid en leidt ze professionals op tot expert Mentale Fitheid en “Je Moet Niks”-trainer. Je moet Niks is een methode waarin mensen leren minder te moeten van zichzelf en ruimte creëren voor meer keuzevrijheid en gedrag dat wél vol te houden is.
Wat staat centraal in haar werk?
In haar werk zag ze dat mensen vaak wel gemotiveerd zijn om te veranderen, maar vervolgens vastlopen zodra het dagelijks leven ertoe doet. Volgens Heidi ligt de focus in de zorg en leefstijl nog te vaak op uitleg, advies en de inhoud van het probleem. “We vergeten dat gedragsverandering in het brein begint en dat we dat dus primair zouden moeten trainen. Het gaat niet om weten wat gezond is, maar om wat er gebeurt op het moment zelf dat je het eigenlijk anders wil doen.”
Op basis van de gedragstherapie ACT (Acceptance and Commitment Therapy) en inzichten uit de positieve- en neuropsychologie ontwikkelde zij een nieuwe standaard voor Mentale Fitheid: het Kompas voor Mentale Fitheid. Dit is een eenvoudig model met een praktisch programma Je Moet Niks® waar mensen zes vaardigheden leren om hun mentale fitheid te trainen zodat je bewust leert leven vanuit wie je wilt zijn en hoe je wilt handelen. Ook wanneer, emoties, regels of verwachtingen je een andere kant op trekken.
Waarom lukt het vaak niet om goede voornemens vol te houden?
“Weten is iets anders dan doen. Op papier is vaak duidelijk wat iemand wil veranderen. Maar in het dagelijks leven werkt dat anders. Dan spelen dingen mee als vermoeidheid, stress, drukte of gewoon de behoefte aan iets dat op dat moment makkelijker of prettiger voelt. Dat is vaak sterker dan een goed voornemen. Daardoor doe je vaak iets anders dan je wilt.”
Wat gebeurt er precies op het moment dat het misgaat?
“Meestal gaat dat niet bewust. Mensen denken niet eerst rustig na over wat ze gaan doen, maar reageren vanuit gewoonte. Of ze proberen zo snel mogelijk van een onprettig gevoel af te komen. Dat kan spanning zijn, onrust of vermoeidheid. Juist dat moment bepaalt vaak de keuze, nog voordat iemand het doorheeft. Gedrag is dan niet meer een bewuste keuze, maar een automatische reactie. ”
Wat helpt dan om het wel vol te houden?
“Niet nog meer kennis of strengere regels voor jezelf, maar leren voelen wat er op dat moment gebeurt. Door vaardigheden te trainen op het gebied van Zelfwaardering, Aandacht, Acceptatie en Richting reageer je niet meer automatisch op situaties en innerlijke ervaringen als angst, spanning stress en kritische gedachten. Deze vaardigheden zijn de vier pijlers van Kompas voor Mentale Fitheid.
Als je hier mee weet om te gaan, ontstaat er even ruimte. Niet groot of ingewikkeld, maar net genoeg om niet meteen op de automatische piloot te reageren.
In die ruimte kan iemand iets anders kiezen. Ook als dat niet de makkelijke keuze is of niet direct goed voelt.”
Volgens Heidi zit daar een belangrijk deel van verandering. Niet in harder je best doen, maar in leren herkennen en erkennen wat er in jezelf gebeurt op het moment zelf. “Daarvoor heb je vaardigheden nodig die veel mensen niet vanzelf hebben geleerd. In de opvoeding en op school is daar vaak weinig aandacht voor. Daar gaat het meestal over oplossen, doorgaan en je goed gedragen, maar niet over wat er van binnen bij je gebeurt en hoe je daarmee omgaat.
De zes (levens)vaardigheden van Mentale Fitheid kan iedereen leren en zijn net zo belangrijk als het trainen van je fysieke fitheid.”
Wat is daarin belangrijk?
“Bewustzijn speelt daarin een belangrijke rol. Het gaat niet alleen om weten wat je wilt veranderen, maar leren hoe je dit kunt doen. Het herkennen wat er in het moment zelf gebeurt en je bewust zijn van de valkuilen van het mens zijn, is een belangrijke stap.
Veel mensen geven aan dat hun gezondheid belangrijk is, maar vaker gaat het over iets anders. Bijvoorbeeld genoeg energie hebben om je dag door te komen, zelfstandig blijven of tijd en aandacht hebben voor mensen die belangrijk zijn.
Gezondheid is vaak niet het hele verhaal. Het gaat erom wat daaronder zit. Dat leer je zelf te ontdekken als je je mentale fitheid aan het trainen bent”
Wat wil je mensen meegeven?
“Goede voornemens mislukken meestal niet omdat mensen niet gemotiveerd zijn. Ze lopen vast in het dagelijks leven. Op momenten waarop het druk is, lastig wordt of gewoon even niet lukt. Dan wint vaak de gewoonte of de behoefte aan iets dat op dat moment direct oplucht.
Door hele praktische en concrete vaardigheden te leren kies je bewuster op basis van zelfwaardering en een diepe intrinsieke motivatie. Dit is motivatie die van binnenuit komt. Je doet iets niet omdat het moet of omdat je er iets voor terugkrijgt, maar omdat het voor jou zelf betekenisvol voelt.
Er ontstaat dan letterlijk ruimte om iets anders te doen. Dat is precies waar het Kompas voor Mentale Fitheid op is gericht en wat je in de training Je Moet Niks leert. Herkennen en erkennen wat er in jezelf gebeurt in het moment zelf. Stilstaan bij wat je voelt, wat er door je hoofd gaat en wat je automatisch doet als reactie daarop. Dat kun je trainen in twee minuten per dag zodat Mentale Fitheid een dagelijkse vaardigheid wordt! ”
Ben je nieuwsgierig geworden naar Heidi en het Kompas voor Mentale Fitheid? Lees dan ook dit interview met Heidi.
Gepubliceerd op 2 juli 2026. Laatste review op 2 juli 2026, 22:16 door Alex
