Uit een RIVM-artikel van mei 2026 blijkt dat maar de helft van de Nederlanders de handen wast na contact met een huisdier. Je kunt ziek worden door een huisdier via een zoönose: een ziekte die overdraagbaar is van dier op mens. Goede handhygiëne is de belangrijkste manier om dat te voorkomen, en juist daar valt voor veel mensen nog winst te halen.
- RIVM-onderzoek (uitgevoerd september 2025, 2.761 deelnemers): de helft wast geen handen na het aaien van een huisdier.
- In Ierland (60%) en Slovenië (80%) doen meer mensen dat.
- Je kunt ziek worden door een huisdier zonder het aan te raken, bijvoorbeeld via uitwerpselen of de lucht.
- Ruim 80% weet dat direct contact ziek kan maken; indirecte besmettingsroutes zijn veel minder bekend.
- Handen wassen na het uitlaten, voor het eten klaarmaken en na likken is de belangrijkste bescherming.
Ziek worden door een huisdier: wat het RIVM-onderzoek laat zien
Het RIVM hield in september 2025 een vragenlijstonderzoek onder 2.761 Nederlanders.1 De meeste deelnemers weten dat dieren infectieziekten kunnen overdragen, maar kennen niet alle manieren waarop dat gebeurt en niet altijd de maatregelen die hen beschermen. De resultaten zijn gepubliceerd als kennisnotitie van het RIVM.2
De kernconclusie: Nederlanders volgen het advies om handen te wassen na het uitlaten en aanraken van huisdieren minder goed op dan hygiëneadviezen rond andere dieren of dierproducten.2 Ruim 80% weet wel dat mensen ziek kunnen worden door direct contact met dieren, rauw vlees of zwemmen in natuurwater.1
Nederlanders wassen minder vaak hun handen dan Ieren en Slovenen
De onderzoekers vergeleken de uitkomsten met onderzoek in Ierland en Slovenië. Nederlandse deelnemers vinden de adviezen makkelijker uit te voeren dan Ieren en Slovenen, maar zetten dat niet om in gedrag: maar de helft van de Nederlanders wast de handen na het aanraken van een huisdier, tegenover 60% in Ierland en 80% in Slovenië.1
In die landen denken ook meer mensen dat handen wassen helpt om niet ziek te worden via dieren, en dat anderen hun handen óók wassen na contact met een dier.1 Dat sociale signaal lijkt mee te wegen in het gedrag.
Kun je ziek worden door een huisdier?
Ja, maar de kans is bij goede hygiëne klein, en contact met dieren is vooral leuk en gezond. Mensen die met dieren omgaan hebben minder last van stress en gaan minder vaak naar de huisarts.3 Toch kunnen dieren ziekteverwekkers bij zich dragen waar mensen ziek van worden. Zulke ziektes heten zoönosen. Bekende voorbeelden zijn de ziekte van Lyme via een tekenbeet en de kattenkrabziekte via een beet of krab van een kat.3
Ziek worden door een huisdier kan ook zonder aanraken
Het grootste kennishiaat zit bij de indirecte routes. Maar de helft van de ondervraagden weet dat je ook ziek kunt worden zonder een dier aan te raken, bijvoorbeeld via ziekteverwekkers in de lucht op een kinderboerderij.1 Ook uitwerpselen, vlooien en besmette aarde kunnen een rol spelen. De eitjes van de spoelworm van hond en kat worden bijvoorbeeld veel in zandbakken gevonden, waardoor kinderen ze binnen kunnen krijgen na het buitenspelen.4
Welke ziektes kun je van een huisdier krijgen?
De bekendste zoönosen bij huisdieren zijn:4
- Ringworm: een schimmelinfectie die je door aaien oploopt, ook als het dier zelf geen kale plekken heeft.
- Spoelworm (Toxocara): via besmette ontlasting of aarde, vaak in zandbakken.
- Kattenkrabziekte: de bacterie Bartonella henselae, overgedragen via een krab of beet. Lees meer over de symptomen en risico’s van kattenkrabziekte.
- Papegaaienziekte: een bacterie die vogels kunnen verspreiden zonder zelf ziek te zijn.
- Salmonella: vrijwel alle dieren, tot schildpadden aan toe, kunnen deze bacterie bij zich dragen.
Wanneer moet je je handen wassen?
Niet na elke aai, maar wel op een paar vaste momenten. Het RIVM noemt deze als de belangrijkste.
Na het uitlaten van de hond, vóór het klaarmaken van eten, vóór het eten zelf, en als een dier uit je hand heeft gegeten of je hand heeft gelikt. Leer kinderen hun handen te wassen na buitenspelen of contact met dieren, en zorg dat ze makkelijk bij kraan en zeep kunnen.1
Laat een dier verder niet in je gezicht likken, houd huisdieren uit keuken en slaapkamer, en ontworm en ontvlooi ze op tijd.4 Diezelfde handhygiëne beschermt je trouwens niet alleen tegen ziektes van dieren, maar ook tegen veelvoorkomende infecties zoals griep en verkoudheid.
Je kunt ziek worden door een huisdier, maar bij goede hygiëne is dat risico klein. Het RIVM-onderzoek laat zien dat juist het simpelste advies, handen wassen na contact, in Nederland het minst wordt opgevolgd. Daar valt de meeste gezondheidswinst te halen.
Veelgestelde vragen
Kun je ziek worden van je huisdier?
Ja. Dieren kunnen ziekteverwekkers bij zich dragen die overdraagbaar zijn op mensen, zogenoemde zoönosen. Bij goede hygiëne, vooral handen wassen na contact, is de kans daarop klein.
Kan een kat ziektes overbrengen op de mens?
Ja. Katten kunnen via een krab of beet de kattenkrabziekte overdragen, veroorzaakt door de bacterie Bartonella henselae. Ook de parasiet Toxoplasma komt bij katten voor en kan via ontlasting in zand of aarde terechtkomen.
Hoe vaak moet je je handen wassen als je een huisdier hebt?
Niet na elke aai. Wel na het uitlaten, voor het klaarmaken van eten, voor het eten zelf en nadat een dier uit je hand heeft gegeten of je hand heeft gelikt.
Kan een mens ziek worden van een konijn of knaagdier?
Ja, ook tamme knaagdieren en konijnen kunnen ziekteverwekkers bij zich dragen. Was daarom je handen na het verschonen van de kooi en na contact met het dier.
Hebben huisdieren invloed op je gezondheid?
Contact met dieren is over het geheel genomen goed voor je. Mensen die met dieren omgaan hebben minder last van stress en gaan minder vaak naar de huisarts. De gezondheidsrisico’s blijven beperkt zolang je op hygiëne let.
Bronnen en achtergrond
Dit artikel is geschreven voor informatieve doeleinden en vervangt geen professioneel medisch advies. Raadpleeg bij gezondheidsklachten altijd een arts of erkende zorgverlener. Lees meer in onze disclaimer en over onze werkwijze.
Gebruikte bronnen:
- RIVM. Handen wassen grootste aandachtspunt bij kans op ziekte door dieren (19-05-2026)
- Van Dijk M, Dekkers R, Sanders J, Kroese F. Pandemische Paraatheid & Gedrag: Zoönosen. Kennisnotitie KN-2026-0012. RIVM, 2026. doi:10.21945/RIVM-KN-2026-0012
- RIVM. Ziek door dier
- RIVM. Ziek door huisdieren
Dit artikel wordt geactualiseerd zodra nieuwe cijfers beschikbaar komen.
Gepubliceerd op 7 juni 2026. Laatste review op 10 juni 2026, 15:39 door Alex
