Eeltknobbels: oorzaken, behandeling en hoe je ze voorkomt

Eeltknobbels zijn ophopingen van dode huidcellen die vooral op de zijkant van je grote teen voorkomen. Ze kunnen vervelend en pijnlijk zijn tijdens het lopen. In dit artikel lees je hoe eeltknobbels ontstaan, wat je er zelf aan kunt doen en wanneer je beter naar een specialist kunt gaan.

Wat is een eeltknobbel precies?

Een eeltknobbel is een laagje verdikt eelt dat ontstaat als reactie op druk en wrijving op een specifieke plek van je voet. Het begint als een klein, hard stukje huid dat langzaam groter en dikker wordt als je er niets aan doet. De huid voelt ruw aan en heeft meestal een donkergele kleur. In tegenstelling tot gewoon eelt is een eeltknobbel een lokale ophoping die opzwelt en kan gaan ontsteken.

Eeltknobbels komen vooral voor op gewrichten, met name aan de binnenkant van je grote teen. De plek ziet er vaak opgezwollen uit en voelt warm aan. Bij het lopen of sporten kan de eeltknobbel flink pijn doen, vooral wanneer je schoen tegen de plek aandrukt. Sommige mensen lopen zelfs kreupel om de pijnlijke plek te ontlasten.

Het is belangrijk om te weten dat een eeltknobbel zelf niet schadelijk is. Het is een natuurlijke beschermingsreactie van je lichaam tegen druk en wrijving. Echter, de pijn en het ongemak kunnen je dagelijkse activiteiten behoorlijk beperken. Bovendien kan een eeltknobbel, als deze niet wordt behandeld, blijven groeien en steeds pijnlijker worden.

Hoe ontstaat een eeltknobbel?

Eeltknobbels ontstaan door overmatige druk of wrijving op één specifieke plek van je voet. Je lichaam reageert hierop door extra huidcellen aan te maken als bescherming. Deze dode huidcellen stapelen zich op en vormen zo een eeltknobbel. Er zijn verschillende oorzaken waarom er op bepaalde plekken meer druk komt te staan.

De meest voorkomende oorzaak is verkeerd schoeisel. Schoenen die te krap zitten, zorgen ervoor dat je tenen niet genoeg ruimte hebben en tegen elkaar of tegen de schoen aan gedrukt worden. Ook te wijde schoenen kunnen eeltknobbels veroorzaken, omdat je voet dan heen en weer schuift in de schoen. Vrouwen die regelmatig hoge hakken dragen hebben een verhoogd risico op eeltknobbels, omdat al het lichaamsgewicht op de voorvoet rust.

Een andere belangrijke oorzaak is een afwijkende stand van je voet of tenen. De meest voorkomende afwijking is hallux valgus, ook wel een scheefstand van de grote teen genoemd. Hierbij draait de grote teen naar binnen richting de andere tenen, waardoor het gewricht aan de binnenkant van de voet uitsteekt. Op dit uitstekende gewricht komt tijdens het lopen veel druk, met als gevolg een eeltknobbel.

Hallux valgus kan zowel aangeboren zijn als ontstaan door jarenlang verkeerd schoeisel of overgewicht. Bij mensen met overgewicht ontstaan eeltknobbels makkelijker, doordat de druk op de voeten groter is. Ook oudere mensen hebben meer kans op eeltknobbels, omdat de huid met de leeftijd droger wordt en droge huid sneller eelt vormt.

Het verschil tussen een eeltknobbel en een likdoorn

Veel mensen verwarren eeltknobbels met likdoorns, maar er zijn duidelijke verschillen. Een eeltknobbel is een brede, vaak oppervlakkige verdikking van eelt die zich over een groter gebied verspreidt. Je ziet vaak huidlijntjes op het oppervlak. Eeltknobbels komen vooral voor aan de zijkant van de voet, op gewrichten.

Een likdoorn daarentegen is een scherp begrensde, wigvormige eeltplek die naar binnen groeit. Het is meestal maar een paar millimeter groot en heeft een harde kern die dieper in de huid zit. Een likdoorn ontstaat wanneer een eeltplek door constante druk steeds verder in de huid wordt geduwd. Dit voelt aan als een scherp steentje of een naald in je voet. Likdoorns zijn over het algemeen veel pijnlijker dan gewone eeltknobbels.

Volgens Thuisarts.nl ontstaat een likdoorn vaak na langdurige eeltvorming, wanneer iets lang en hard op dezelfde plek drukt. Terwijl je een eeltknobbel vaak zelf kunt behandelen, is een likdoorn lastiger te verwijderen en kan daarbij professionele hulp nodig zijn.

Eeltknobbels zelf verwijderen: stap voor stap

Als je eeltknobbel niet te groot of te pijnlijk is en er geen onderliggende medische oorzaak is, kun je hem prima zelf behandelen. Begin altijd met het achterhalen van de oorzaak. Als de eeltknobbel door te krappe schoenen komt, los je het probleem op door ruimere schoenen te dragen. Is de oorzaak aangeboren, zoals bij hallux valgus, dan heb je aanvullende hulp nodig van een specialist.

Voor het verwijderen van de eeltknobbel zelf kun je de volgende stappen volgen. Neem eerst een warm voetenbad van tien tot vijftien minuten. Je kunt zuiveringszout, soda of zeezout aan het water toevoegen om het eelt extra zacht te maken. Dit maakt de dode huidcellen losser en makkelijker te verwijderen.

Na het voetenbad droog je je voeten goed af en ga je voorzichtig te werk met een voetvijl, eeltrasp of elektrische voetvijl. Wrijf met lichte, ronde bewegingen over de eeltknobbel. Ga niet te agressief te werk, want je wilt de gezonde huid eronder niet beschadigen. Verwijder het eelt laagje voor laagje, niet alles in één keer. Een dun beschermend laagje eelt mag blijven zitten.

Smeer na het verwijderen een vochtinbrengende voetcrème, bij voorkeur een crème met ureumgehalte tot 10 procent. Dit houdt de huid soepel en voorkomt nieuwe eeltvorming. Herhaal deze behandeling één tot twee keer per week, afhankelijk van hoe snel het eelt terugkomt. Was je voeten dagelijks goed en draag schone, droge sokken.

Wanneer naar de pedicure of podotherapeut?

Als je eeltknobbel hardnekkig is, regelmatig terugkomt of erg pijnlijk wordt, is het verstandig om professionele hulp in te schakelen. Een pedicure kan het eelt vakkundig verwijderen met speciale instrumenten zoals een freesmotor of scalpel. Dit verkleint het risico op infecties en zorgt voor een grondige en pijnloze verwijdering.

Een podotherapeut kijkt verder dan alleen het verwijderen van het eelt. Deze specialist onderzoekt waarom de eeltknobbel ontstaat. Is er sprake van een verkeerde voetstand of afwijking aan botten of gewrichten? Dan kan de podotherapeut steunzolen adviseren die de druk beter verdelen over je voet. Soms is een chirurgische ingreep nodig, vooral bij ernstige hallux valgus die aangeboren is of door de jaren heen is vergroeid.

Ga altijd naar je huisarts of een specialist als je diabetes hebt of problemen met je bloedvaten. Bij deze aandoeningen heb je een grotere kans op wonden en ernstige ontstekingen aan je voeten. Behandel je eeltknobbel dan nooit zelf. Ook als er diepe kloven in het eelt ontstaan, de eeltknobbel blauw kleurt of gaat bloeden, of als de pijn zo hevig is dat het je dagelijkse activiteiten beïnvloedt, moet je contact opnemen met je huisarts.

Hoe voorkom je eeltknobbels?

Voorkomen is beter dan genezen, zeker bij eeltknobbels die de neiging hebben om terug te komen. Het allerbelangrijkste is goed passend schoeisel. Zorg dat je schoenen niet te krap of te wijd zijn en dat je tenen voldoende ruimte hebben. Draag niet te vaak hoge hakken, want deze verhogen de druk op je voorvoet aanzienlijk.

Wissel regelmatig van schoenen. Door verschillende paren schoenen te dragen, voorkom je dat er elke dag op exact dezelfde plek druk komt. Let ook op de staat van je schoenen: versleten zolen kunnen je looppatroon veranderen en zo nieuwe drukpunten creëren. Draag altijd schone sokken en let erop dat sokken niet te klein zijn, want ook dat kan wrijving veroorzaken.

Verzorg je voeten dagelijks. Smeer ze regelmatig in met een goede voetcrème om de huid soepel te houden. Droge huid is gevoeliger voor eeltvorming. Exfolieer je voeten één tot twee keer per week voorzichtig met een scrub of voetvijl om dode huidcellen te verwijderen voordat ze zich ophopen.

Bij terugkerende eeltknobbels kunnen steunzolen uitkomst bieden. Deze zorgen ervoor dat het gewicht van je lichaam gelijkmatig over je voet wordt verdeeld. Ook anti-drukringen of gelkussentjes kunnen helpen om de druk op gevoelige plekken te verminderen. Deze hulpmiddelen zijn verkrijgbaar bij de drogist of apotheek.

Wanneer is een operatie nodig?

In uitzonderlijke gevallen kan een operatie noodzakelijk zijn. Dit is vooral het geval wanneer de eeltknobbel het gevolg is van een ernstige hallux valgus waarbij de botten en gewrichten zo zijn vergroeid dat steunzolen en schoenaanpassingen niet meer helpen. De operatie richt zich dan niet op de eeltknobbel zelf, maar op het corrigeren van de onderliggende afwijking.

Bij een hallux valgus operatie wordt het gewricht gecorrigeerd en de grote teen weer recht gezet. Na de operatie verdwijnt de abnormale druk op de zijkant van de voet, waardoor er geen nieuwe eeltknobbels meer ontstaan. De bestaande eeltknobbel kan na de operatie nog wel door een pedicure verwijderd worden, maar zal niet meer terugkomen.

Bespreek met een orthopedisch chirurg of podotherapeut of een operatie in jouw geval zinvol is. Vaak worden eerst conservatieve behandelingen geprobeerd, zoals aangepast schoeisel en steunzolen. Een operatie is pas aan de orde als deze maatregelen onvoldoende helpen en de klachten je leven ernstig beperken.

Veelgestelde vragen

Is een eeltknobbel hetzelfde als een likdoorn?

Nee, er is een duidelijk verschil. Een eeltknobbel is een brede verdikking van eelt die zich over een groter gebied verspreidt. Een likdoorn is een scherp begrensde, wigvormige eeltplek die naar binnen groeit en meestal veel pijnlijker is. Een likdoorn ontstaat vaak wanneer een eeltknobbel door constante druk verder in de huid wordt geduwd.

Kan ik een eeltknobbel voorgoed kwijtraken?

Dat hangt af van de oorzaak. Als de eeltknobbel komt door verkeerd schoeisel, verdwijnt hij vaak permanent als je overschakelt op goed passende schoenen en de huid goed verzorgt. Bij een aangeboren afwijking zoals hallux valgus blijft de eeltknobbel meestal terugkomen, tenzij de onderliggende afwijking operatief wordt gecorrigeerd.

Hoe lang duurt het voordat een eeltknobbel verdwijnt?

Met regelmatige behandeling (één tot twee keer per week een voetenbad en vijlen) zie je meestal na twee tot vier weken al flinke verbetering. Een grote, hardnekkige eeltknobbel kan wel zes tot acht weken nodig hebben om volledig te verdwijnen. Belangrijk is dat je de oorzaak aanpakt, anders komt de eeltknobbel snel terug.

Kan een eeltknobbel ontstoken raken?

Ja, dat kan gebeuren. Als je een eeltknobbel onjuist behandelt, te agressief vijlt of blijft lopen met te krappe schoenen, kan de huid ontstoken raken. Ook kan er door constante wrijving een blaar ontstaan onder het eelt. Een ontstoken eeltknobbel is rood, gezwollen, warm en extra pijnlijk. Ga dan naar je huisarts voor behandeling.

Waarom komen mijn eeltknobbels steeds terug?

Dit is vaak een teken dat je de oorzaak niet hebt aangepakt. Controleer je schoenen: zitten ze nog steeds te krap? Draag je vaak hoge hakken? Het kan ook betekenen dat er een onderliggende afwijking is aan je voetstand. Laat dit onderzoeken door een podotherapeut, die kan beoordelen of steunzolen of andere aanpassingen nodig zijn.

Mag ik een likdoornpleister gebruiken bij een eeltknobbel?

Likdoornpleisters met salicylzuur kun je gebruiken om eelt zachter te maken, maar wees voorzichtig. Het zuur kan ook de gezonde huid rondom irriteren. Plak de pleister precies op de eeltknobbel en gebruik hem niet langer dan twee weken. Heb je diabetes of bloedvatproblemen? Dan mag je geen likdoornpleisters gebruiken vanwege het verhoogde risico op wonden.

Helpen steunzolen tegen eeltknobbels?

Ja, steunzolen kunnen zeer effectief zijn, vooral als de eeltknobbel komt door een verkeerde voetstand of ongelijke drukverdeling. De zolen zorgen dat het gewicht van je lichaam gelijkmatig over je voet wordt verdeeld, waardoor er minder druk komt op de plek waar anders een eeltknobbel ontstaat. Een podotherapeut kan steunzolen op maat maken die specifiek voor jouw voeten geschikt zijn.

Wat is het verschil tussen een harde en zachte eeltknobbel?

Een harde eeltknobbel ontstaat op plekken waar de huid droog en dik is, zoals aan de zijkant van je voet of onder de voetzool. Een zachte eeltknobbel komt voor tussen de tenen, waar de huid vochtiger is. Deze voelt zachter aan en is vaak witachtig van kleur. Beide kunnen pijnlijk zijn en worden op dezelfde manier behandeld.

Bronnen en achtergrond

Dit artikel is bedoeld ter informatie en vervangt geen professioneel medisch advies. Heb je klachten of twijfel je over je gezondheid? Raadpleeg dan altijd je huisarts of een andere gekwalificeerde zorgverlener.

Voor dit artikel is informatie gebruikt van: