Een hallux valgus, ook wel scheve grote teen genoemd, is een pijnlijke voetaandoening die je mobiliteit kan beperken. In dit artikel lees je wat de oorzaken zijn, welke behandelingen er bestaan en welke oefeningen kunnen helpen.
Wat is hallux valgus?
Hallux valgus is een veelvoorkomende voetaandoening waarbij de grote teen scheef groeit richting de andere tenen. Hierdoor ontstaat een kenmerkende knobbel aan de binnenkant van de voet. Deze afwijking wordt ook wel ‘scheve teen' of ‘bunion' genoemd.
Ongeveer een op de vier Nederlanders krijgt er in zijn leven mee te maken. Vrouwen hebben drie keer meer kans op hallux valgus dan mannen. De klacht kan pijn veroorzaken tijdens het lopen en het vinden van goed passende schoenen wordt een uitdaging.
Hoe herken je een hallux valgus?
Bij een hallux valgus staat de grote teen niet meer recht, maar wijst naar de andere tenen. Tegelijkertijd draait het eerste middenvoetsbeentje (vlak voor de grote teen) naar buiten. Deze combinatie zorgt voor een zichtbare knobbel aan de binnenkant van de voet.
Meest voorkomende symptomen:
- Een pijnlijke knobbel aan de binnenzijde van de grote teen
- Moeite met het vinden van passende schoenen
- Pijn tijdens het lopen of staan
- Rode, opgezwollen huid rondom de knobbel
- Stijfheid in het grote-teengewricht
- Eeltvorming op pijnlijke plekken
- De tweede teen komt scheef te staan of schuift over de grote teen
- Snelle vermoeidheid van de voeten
Niet iedereen met een hallux valgus heeft klachten. Sommige mensen hebben een duidelijk zichtbare scheefstand zonder pijn. Over het algemeen geldt: hoe schever de teen staat, hoe meer klachten je ervaart.
Wat veroorzaakt een hallux valgus?
De precieze oorzaak van hallux valgus is niet volledig bekend, maar er zijn wel verschillende risicofactoren die de kans erop vergroten.
Erfelijkheid
Hallux valgus komt vaak vaker voor binnen families. Het is niet de scheefstand zelf die erfelijk is, maar voetafwijkingen of zwakke voetstructuren die uiteindelijk tot een hallux valgus kunnen leiden. Heb je familie met een hallux valgus? Dan is je risico groter.
Slecht passende schoenen
Schoenen met hoge hakken, een nauwe neus of te weinig ruimte voor de tenen worden vaak genoemd als oorzaak. Hoewel niet definitief bewezen is dat schoenen een hallux valgus veroorzaken, kunnen ze de aandoening wel verergeren. Dit verklaart waarom vrouwen, die vaker dit soort schoenen dragen, er vaker last van hebben.
Voetafwijkingen
Bepaalde voetafwijkingen verhogen het risico op een hallux valgus:
- Platvoeten (waarbij de voet naar binnen zakt)
- Een te korte achillespees
- Zwakke voetspieren
- Hypermobiliteit van de gewrichten
Deze afwijkingen zorgen voor een andere druk op de voet tijdens het lopen, met meer belasting op de grote teen.
Reuma en andere aandoeningen
Reumatoïde artritis en andere ontstekingsziekten van de gewrichten vergroten de kans op een hallux valgus. Ook diabetes mellitus wordt in verband gebracht met de aandoening.
Leeftijd en geslacht
Hallux valgus komt vaker voor bij oudere mensen en bij vrouwen. Bij vrouwen ontstaat de scheefstand vaak rond de overgang, mogelijk door veranderingen in de bindweefsels.
Kan een hallux valgus erger worden?
Ja. Zonder behandeling wordt de scheefstand meestal geleidelijk erger. De grote teen gaat steeds verder naar binnen wijzen en kan uiteindelijk zelfs onder de tweede teen schuiven. Dit kan leiden tot:
- Een hamerteen (de tweede teen krult)
- Slijmbeursontsteking door blijvende druk
- Pijnlijke eeltvorming op meerdere plekken
- Artrose in het grote-teengewricht (secundair)
- Een veranderd looppatroon, waardoor klachten elders ontstaan
Behandeling van hallux valgus
Zonder operatie kun je een hallux valgus niet genezen. De scheefstand blijft bestaan. Wel kun je de klachten verminderen en verergering tegengaan. Er zijn verschillende behandelopties, afhankelijk van de ernst van de klachten.
Conservatieve behandeling
1. Goed schoeisel
Dit is de belangrijkste maatregel. Kies schoenen die:
- Voldoende breed zijn aan de voorkant
- Geen hoge hakken hebben (liefst onder de 4 cm)
- Van zacht, rekbaar materiaal zijn rondom de teen
- Geen stiksels of riempjes hebben op de pijnlijke plek
- Een stevige hiel hebben
- Goed kunnen afwikkelen (de neus staat iets omhoog)
Er bestaan speciale hallux valgus schoenen met extra ruimte en stretchleer op de juiste plaatsen. Voor de zomer zijn sandalen of slippers op maat een optie.
2. Steunzolen
Een podotherapeut kan steunzolen aanmeten die:
- De voetboog ondersteunen
- De druk beter verdelen over de hele voet
- De voet stabiliseren
- Verder doorzakken van de voet voorkomen
- De belasting op het grote-teengewricht verminderen
Steunzolen kunnen de pijn verlichten en verdere verergering afremmen.
3. Teenspreiders en orthesen
Speciale hulpmiddelen kunnen tijdelijk verlichting geven:
- Teenspreiders: houden de grote teen verder van de andere tenen af
- Gelkussens: beschermen de pijnlijke knobbel
- Nachtspalk: corrigeert de stand tijdens de slaap
- Tape: ondersteunt het gewricht
Deze hulpmiddelen verminderen de pijn en kunnen bij regelmatig gebruik de scheefstand iets verbeteren.
4. Fysiotherapie en oefeningen
Een fysiotherapeut kan helpen met:
- Oefeningen om de beweeglijkheid te verbeteren
- Versterking van de voetspieren
- Verbetering van je looppatroon
- Mobilisaties van de voet- en enkelgewrichten
- Advies over hulpmiddelen
Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat een combinatie van bewegen, krachtoefeningen en het dragen van een teenspreider de pijn significant vermindert en de hoekstand kan verbeteren van gemiddeld 33° naar 24°. Dit effect bleef zelfs een jaar later nog aanwezig.
Operatieve behandeling
Een operatie is de enige manier om een hallux valgus definitief te verhelpen. De chirurg zet de teen weer recht door bot en pezen te corrigeren. Een operatie wordt overwogen als:
- Conservatieve behandelingen niet helpen
- De pijn aanhoudt of erger wordt
- Je dagelijkse activiteiten ernstig beperkt worden
- De scheefstand erg groot is
Herstel na een operatie:
Het herstelproces duurt lang:
- Je moet 6 weken lopen met een speciale schoen
- Krukken zijn vaak nodig
- Na 3 maanden kun je meestal weer normale schoenen dragen
- Volledig herstel duurt vaak een jaar
- Pijn kan langer aanhouden dan verwacht
- Je moet stoppen met roken voor de operatie
Laat je niet opereren als je geen pijnklachten hebt. Een operatie brengt risico's met zich mee en is bedoeld voor mensen met serieuze klachten. Bij twijfel altijd bespreken met je huisarts of de gespecialiseerde arts die je hiervoor behandelt.
Oefeningen voor hallux valgus
Regelmatige oefeningen kunnen de klachten verminderen en verergering tegengaan. Het doel is de voetspieren versterken en de beweeglijkheid verbeteren. Doe de oefeningen liefst dagelijks.
1. Short foot exercise
Train de voetboog door de bal van de grote teen richting de hiel te trekken. Doe dit vanuit de kracht van de voetboog, zonder de teenspieren aan te spannen. Begin zittend, later staand of op één been. Houd 5 seconden vast, 3 minuten per voet.
2. Teenspier activeren
Activeer de spier die de grote teen naar binnen beweegt. Houd je vinger naast je grote teen en duw de teen tegen je vinger aan. Je voelt een activatie aan de binnenkant van de voet. 3 minuten per dag.
3. Tenen spreiden
Til je tenen op en spreid ze zo breed mogelijk. Houd 5 seconden vast, 3 minuten per voet. Later kun je dit staand doen en de hielen optillen terwijl je de tenen gespreid houdt.
4. Elastiektraining
Leg een elastiek om beide grote tenen. Zet de voeten parallel en beweeg ze uit elkaar, waardoor de grote tenen naar binnen trekken. Houd 3 keer 30 seconden vast. Begin met 3×10 herhalingen, bouw op naar 3×20.
5. Voetzoolmassage
Rol een tennisbal of golfballetje onder je voetzool. Dit masseert het bindweefsel en maakt de voet soepeler. Minimaal 3 minuten per voet, zowel onder het midden als aan de binnen- en buitenkant.
6. Gewrichtsmobilisatie
Pak het eerste kootje van de grote teen vast en beweeg het zachtjes heen en weer. Dit verbetert de bewegelijkheid van het gewricht. 5 keer met en 5 keer tegen de klok in.
Tips voor succes:
- Oefen dagelijks, minimaal 5 minuten
- Kies een vast moment op de dag
- Loop meer op blote voeten thuis
- Bouw de intensiteit geleidelijk op
- Stop bij pijn
- Combineer met tape of teenspreider
Voorkom verergering
Hoewel je een hallux valgus niet kunt voorkomen, kun je wel verergering tegengaan:
- Draag goede schoenen met voldoende ruimte
- Vermijd hoge hakken en smalle puntneuzen
- Doe dagelijks voetoefeningen
- Gebruik indien nodig steunzolen
- Loop regelmatig op blote voeten
- Wissel tussen verschillende schoenen
- Houd een gezond gewicht
- Train je voetspieren
Wanneer naar de huisarts?
Raadpleeg je huisarts als je:
- Toenemende pijn hebt
- Steeds meer moeite hebt met lopen
- Geen passende schoenen meer kunt vinden
- Een ontstoken, rode knobbel hebt
- Je andere teen scheef gaat staan
- Conservatieve behandelingen niet helpen
De huisarts kan je doorverwijzen naar een podotherapeut voor steunzolen of naar een orthopedisch chirurg voor een eventuele operatie.
Veelgestelde vragen
Kan een hallux valgus vanzelf overgaan?
Nee, een hallux valgus gaat niet vanzelf over. Zonder behandeling wordt de scheefstand meestal geleidelijk erger. Wel kun je met goede schoenen, steunzolen en oefeningen de klachten verminderen en verergering afremmen.
Kun je een hallux valgus opereren zonder pijn?
Laat je niet opereren als je geen pijnklachten hebt. Een operatie is bedoeld voor mensen met ernstige klachten die niet reageren op conservatieve behandeling. Het herstel duurt lang en kan pijnlijk zijn.
Hoelang duurt herstel na een hallux valgus operatie?
Het volledige herstel duurt ongeveer een jaar. De eerste 6 weken loop je met een speciale schoen, na 3 maanden kun je meestal weer normale schoenen dragen. Pijn kan echter langer aanhouden dan verwacht.
Welke schoenen zijn het beste bij hallux valgus?
Kies schoenen met een brede voorvoet, van zacht rekbaar materiaal, zonder hoge hakken en zonder stiksels of riempjes op de pijnlijke plek. Speciale hallux valgus schoenen met stretchleer zijn verkrijgbaar bij orthopedische schoenwinkels.
Helpen teenspreiders echt?
Ja, teenspreiders kunnen de pijn verminderen en bij regelmatig gebruik (dagelijks dragen) de stand van de grote teen iets verbeteren. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat drie maanden dagelijks een teenspreider dragen, gecombineerd met oefeningen, significante verbetering geeft.
Is hallux valgus hetzelfde als artrose?
Nee, hallux valgus is een standsafwijking van de grote teen. In sommige gevallen kan er secundaire artrose ontstaan in het grote-teengewricht door de veranderde druk en teenstand.
Zijn steunzolen effectief bij hallux valgus?
Ja, steunzolen kunnen helpen door de voetboog te ondersteunen, de druk beter te verdelen en verdere verergering te voorkomen. Ze genezen de hallux valgus niet, maar kunnen de klachten verlichten en het doorzakken van de voet tegengaan.
Komt hallux valgus terug na een operatie?
Een operatie corrigeert de stand van de teen, maar als je daarna weer slechte schoenen draagt of onderliggende voetafwijkingen niet behandeld worden, kan de scheefstand terugkomen. Steunzolen en goede schoenen blijven ook na een operatie belangrijk.
Bronnen en achtergrond
Dit artikel is bedoeld ter informatie en vervangt geen professioneel medisch advies. Heb je klachten of twijfel je over je gezondheid? Raadpleeg dan altijd je huisarts of een andere gekwalificeerde zorgverlener.
Voor dit artikel is informatie gebruikt van:
- Thuisarts.nl – informatie over hallux valgus
- KNGF (Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie) – richtlijnen voor behandeling
- Wetenschappelijke literatuur over conservatieve en operatieve behandeling van hallux valgus
Artikel geschreven op 17 december 2025. Laatste review op 17 december 2025, 19:47 door Alex
