Berberine begint steeds meer een hype te worden als supplement. Op sociale media wordt het gepresenteerd als ‘natuurlijke Ozempic' dat helpt bij afvallen, bloedsuiker en cholesterol. Maar wat zegt de wetenschap? In dit artikel lees je hoe berberine werkt, wat er wel en niet bewezen is, en waar je op moet letten bij gebruik.
Wat is berberine?
Berberine is een felgele plantaardige stof die voorkomt in de wortels, stengels en bast van verschillende planten. De bekendste zijn de Indische berberis (Berberis aristata), goudzegel (Hydrastis canadensis), zuurbes en de Oregon-druif. In de traditionele Chinese en Ayurvedische geneeskunde worden deze planten al duizenden jaren gebruikt, vooral bij maag-darmproblemen en infecties.
Pas de laatste decennia ontdekten westerse onderzoekers de wetenschappelijke basis achter deze traditionele toepassingen. Berberine staat bekend om zijn antimicrobiële, ontstekingsremmende en stofwisselingsregulerende eigenschappen. Het keerpunt in het onderzoek kwam toen bleek dat berberine het enzym AMPK activeert, hetzelfde mechanisme dat ook bepaalde diabetesmedicijnen gebruiken.
Hoe werkt berberine?
Berberine werkt via meerdere mechanismen in het lichaam. Het belangrijkste is de activering van AMPK (adenosine monophosphate-activated protein kinase), een enzym dat een centrale rol speelt in de energiehuishouding van je cellen. AMPK wordt ook wel de ‘metabole hoofdschakelaar' genoemd.
Wanneer AMPK wordt geactiveerd, stimuleert dit de opname van glucose uit het bloed naar de cellen, bevordert het de verbranding van vetten als energiebron, remt het de aanmaak van cholesterol en triglyceriden in de lever, en verbetert het de insulinegevoeligheid. Daarnaast remt berberine het enzym PCSK9 in de lever, waardoor er meer LDL-cholesterol uit de bloedbaan wordt verwijderd.
Berberine versus Ozempic: geen vergelijking
Op sociale media wordt berberine vaak gepresenteerd als ‘natuurlijke Ozempic‘. Dit is misleidend. Ozempic bevat semaglutide, een stof die het darmhormoon GLP-1 nabootst. Dit hormoon remt de eetlust, vertraagt de maagontlediging en stimuleert de insulineafgifte. Berberine heeft een compleet ander werkingsmechanisme via AMPK-activering.
De effecten zijn ook niet vergelijkbaar. In studies met semaglutide (Ozempic, Wegovy) verliezen deelnemers gemiddeld 15 tot 20% van hun lichaamsgewicht. Bij berberine gaat het om bescheiden effecten van enkele kilo's, en dat effect is wetenschappelijk niet eens goed vastgesteld. Wie berberine koopt als ‘goedkoop alternatief voor Ozempic' komt bedrogen uit.
Wat zegt onderzoek?
Er is behoorlijk wat onderzoek gedaan naar berberine, maar de kwaliteit van de studies laat soms te wensen over. Hier is wat we weten.
Bloedsuiker
Dit is het best onderzochte gebied. Meerdere studies suggereren dat berberine de bloedsuikerspiegel kan verlagen bij mensen met type 2 diabetes of prediabetes. In een studie uit 2008 bij 116 mensen met diabetes verlaagde 1 gram berberine per dag de nuchtere bloedsuiker met ongeveer 20% en het HbA1c met 12%. Een meta-analyse van gerandomiseerde studies toonde verlagingen van bloedsuiker met 15-20%.
Sommige onderzoekers vergelijken de werking met metformine, een veelgebruikt diabetesmedicijn. Beide activeren AMPK. Er zijn echter belangrijke kanttekeningen: de studies zijn vaak klein, van korte duur en van wisselende kwaliteit. Bovendien is metformine uitgebreid getest op veiligheid en langetermijneffecten, terwijl dat voor berberine niet geldt.
Cholesterol
Overzichtsstudies laten zien dat berberine het totale cholesterol, LDL-cholesterol en triglyceriden kan verlagen en het HDL-cholesterol (het ‘goede' cholesterol) kan verhogen. De verlagingen liggen rond de 10-15% voor LDL en 15-25% voor triglyceriden. Dit maakt berberine interessant voor mensen met verhoogd cholesterol.
Ook hier geldt: de Europese vereniging voor hart- en vaatspecialisten stelt dat de kwaliteit van het beschikbare onderzoek niet goed genoeg is om zeker te weten of de effecten klinisch relevant zijn en opwegen tegen de risico's.
Gewichtsverlies
Ondanks de claims op sociale media is het wetenschappelijk niet bewezen dat berberine significant helpt bij afvallen. In een overzichtsstudie uit 2020 van twaalf studies waren de resultaten wisselend en was er sprake van methodologische problemen. Een 12-weekse studie bij mensen met obesitas toonde een gewichtsverlies van ruim 2 kilo en 3,6% verlies van lichaamsvet bij driemaal daags 500 mg. Dat is bescheiden en niet te vergelijken met geregistreerde afvalmedicijnen.
PCOS
Er zijn aanwijzingen dat berberine gunstig kan zijn bij vrouwen met PCOS (polycysteus ovariumsyndroom). PCOS gaat vaak samen met insulineresistentie en verhoogde mannelijke hormonen. Studies suggereren dat berberine de insulinegevoeligheid, het lichaamsgewicht en het cholesterolgehalte kan verbeteren bij deze groep. Dit is een interessante niche, maar meer onderzoek is nodig.
Belangrijke kanttekeningen bij het onderzoek
De Belgische consumentenorganisatie Test-Aankoop en het platform Gezondheid en Wetenschap waarschuwen dat de kwaliteit van berberine-onderzoek vaak onvoldoende is. Veelgenoemde problemen zijn kleine deelnemersaantallen, korte studieduur (vaak slechts enkele weken), onvoldoende blindering van onderzoekers, uiteenlopende doseringen en formuleringen, en een hoog risico op vertekende resultaten (bias).
Dit betekent niet dat berberine niet werkt, maar wel dat we voorzichtig moeten zijn met sterke claims. Er is behoefte aan grootschalige, goed opgezette studies voordat we definitieve conclusies kunnen trekken.
Dosering
De meeste onderzoeken gebruiken een dosering tussen 900 en 1500 mg per dag, verdeeld over twee tot drie innames. Een veelgebruikt schema is driemaal daags 500 mg, ingenomen vlak voor of tijdens de maaltijd. Dit timing helpt om de piek in bloedglucose na het eten te dempen.
Het is verstandig om met een lagere dosis te beginnen en deze geleidelijk op te bouwen. Dit vermindert de kans op maagklachten, de meest voorkomende bijwerking.
Een belangrijk probleem is de biologische beschikbaarheid: berberine wordt in zijn natuurlijke vorm slecht opgenomen in de darmen. Fabrikanten proberen dit te verbeteren met verschillende formuleringen, maar de effectiviteit hiervan is niet altijd bewezen.
Bijwerkingen
De meest voorkomende bijwerkingen zijn maag-darmklachten: misselijkheid, diarree, obstipatie, krampen en een opgeblazen gevoel. Ongeveer 10-20% van de gebruikers ervaart dit, vooral in het begin of bij hogere doseringen. Door te starten met een lage dosis en deze op te bouwen, kun je dit vaak voorkomen.
Berberine kan de bloedsuikerspiegel verlagen. Bij mensen die al diabetesmedicatie gebruiken, kan dit leiden tot hypoglykemie (te lage bloedsuiker). Ook kan het de bloeddruk verlagen, wat bij mensen met al lage bloeddruk problemen kan geven.
Interacties met medicijnen
Dit is een serieus aandachtspunt. Berberine kan de werking van veel geneesmiddelen beïnvloeden doordat het bepaalde leverenzymen (vooral CYP3A4) remt. Hierdoor kunnen medicijnen langzamer worden afgebroken en sterker werken, met meer bijwerkingen als gevolg.
Bekende interacties zijn die met diabetesmedicijnen (versterkt bloedsuikerverlagend effect, risico op hypoglykemie), metformine (berberine kan de werking verminderen), bloedverdunners zoals warfarine (verhoogd bloedingsrisico), bloeddrukverlagers (versterkt effect, risico op te lage bloeddruk), statines (versterkt effect, meer bijwerkingen), cyclosporine (afweerremmer wordt langzamer afgebroken) en sedativa en antihistaminica.
Gebruik je medicijnen? Overleg dan altijd met je huisarts of apotheker voordat je berberine gaat gebruiken.
Voor wie is berberine niet geschikt?
Berberine wordt afgeraden voor zwangere en borstvoedende vrouwen (onvoldoende onderzoek naar veiligheid), kinderen, mensen met lever- of nierziekten, mensen met lage bloeddruk, en kort voor een operatie (kan bloedstolling beïnvloeden). Bij twijfel: raadpleeg een arts.
Veiligheid onder de loep
Het Franse voedselveiligheidsagentschap ANSES trok in 2019 aan de alarmbel over berberine. Er zijn volgens hen te weinig toxicologische gegevens beschikbaar om de veiligheid van deze supplementen te garanderen. Het Europese voedselagentschap EFSA doet momenteel onderzoek naar de veiligheid van berberine in voedingssupplementen.
In sommige Europese landen is berberine in voedingssupplementen niet toegestaan. In Nederland is het vrij verkrijgbaar, maar dat betekent niet automatisch dat het veilig is voor iedereen. Voedingssupplementen vallen onder de levensmiddelenwetgeving, niet onder de strengere regels voor geneesmiddelen.
Cyclisch gebruik wordt soms aanbevolen: bijvoorbeeld 8 weken gebruiken, gevolgd door een pauze. Dit is gebaseerd op voorzichtigheid, niet op harde wetenschappelijke gegevens over langetermijneffecten.
Berberine kopen: waar op letten?
Als je ondanks de kanttekeningen berberine wilt proberen, let dan op de volgende punten. Kies een product van een betrouwbare fabrikant met duidelijke etikettering. Check de dosering per capsule (meestal 500 mg). Kijk of het product is getest op zuiverheid en verontreinigingen. Wees kritisch op marketingclaims: geen enkel supplement is een wondermiddel.
Berberine is verkrijgbaar bij drogisterijen, apotheken en online supplementwinkels. Prijzen variëren sterk. Duurdere producten zijn niet automatisch beter.
Conclusie: geen wondermiddel
Berberine is geen ‘natuurlijke Ozempic' en geen wondermiddel voor afvallen. Er zijn wel aanwijzingen dat het de bloedsuikerspiegel en cholesterol gunstig kan beïnvloeden, maar de kwaliteit van het bewijs is beperkt. De langetermijnveiligheid is onvoldoende onderzocht en er zijn belangrijke interacties met medicijnen.
Voor mensen met prediabetes, type 2 diabetes of verhoogd cholesterol kan berberine een interessante aanvulling zijn op leefstijlaanpassingen, maar dan wel in overleg met een arts. Het vervangt geen medicatie en geen gezonde leefstijl met voldoende beweging en gevarieerde voeding.
Wie hoopt op spectaculair gewichtsverlies zoals bij Ozempic of Wegovy, komt bedrogen uit. Die medicijnen werken via een compleet ander mechanisme en hebben veel sterkere effecten, al brengen ze ook hun eigen bijwerkingen en kosten met zich mee.
Veelgestelde vragen
Is berberine echt de ‘natuurlijke Ozempic'?
Nee. Berberine en Ozempic hebben compleet verschillende werkingsmechanismen. Ozempic bootst het hormoon GLP-1 na en remt daardoor de eetlust. Berberine activeert het enzym AMPK en beïnvloedt daarmee de stofwisseling. De gewichtsverlieseffecten van Ozempic zijn veel groter en beter onderbouwd.
Hoelang duurt het voordat berberine werkt?
De meeste mensen merken na enkele weken effect op bloedsuiker en cholesterol. Voor meetbare resultaten worden studies vaak gedaan over 8-12 weken. Korter gebruik geeft waarschijnlijk weinig effect.
Kan ik berberine combineren met metformine?
Dit wordt afgeraden zonder medisch advies. Beide middelen verlagen de bloedsuiker, wat het risico op hypoglykemie verhoogt. Bovendien kan berberine de werking van metformine beïnvloeden. Overleg altijd met je arts.
Heeft berberine bijwerkingen?
De meest voorkomende bijwerkingen zijn maag-darmklachten: misselijkheid, diarree, krampen en een opgeblazen gevoel. Dit komt vooral voor bij hogere doseringen of in het begin. Door laag te starten en de dosis op te bouwen, kun je dit vaak voorkomen.
Is berberine veilig voor langdurig gebruik?
Dit is onbekend. Er zijn onvoldoende studies naar de langetermijneffecten van berberine. Sommige experts adviseren cyclisch gebruik met tussenpauzes. Het Europese voedselagentschap onderzoekt momenteel de veiligheid.
Mag ik berberine gebruiken als ik gezond ben?
Berberine is vooral onderzocht bij mensen met diabetes, prediabetes of verhoogd cholesterol. Bij gezonde mensen met normale bloedsuiker en cholesterol is het nut twijfelachtig. Er is geen reden om het preventief te gebruiken.
Waar kan ik berberine kopen in Nederland?
Berberine is vrij verkrijgbaar bij drogisterijen (zoals Kruidvat), apotheken, natuurvoedingswinkels en online supplementshops. Let op kwaliteit en duidelijke etikettering.
Werkt berberine bij iedereen?
Nee. De effecten variëren sterk per persoon. Niet iedereen reageert even goed op berberine. Factoren zoals genetica, darmmicrobioom en algehele gezondheid spelen een rol.
Bronnen en achtergrond
Dit artikel is bedoeld ter informatie en vervangt geen professioneel medisch advies. Heb je klachten of twijfel je over je gezondheid? Raadpleeg dan altijd je huisarts of een andere gekwalificeerde zorgverlener.
Voor dit artikel is informatie gebruikt van:
- Test-Aankoop – De waarheid over berberine: feiten en fabels
- Gezondheid en Wetenschap – Helpt berberine je cholesterol en suiker verlagen?
- Informatiepunt Voedingssupplementen – Berberine
- Yin J, et al. Efficacy of berberine in patients with type 2 diabetes mellitus. Metabolism. 2008;57(5):712-7.
- Guo J, et al. The Effect of Berberine on Metabolic Profiles in Type 2 Diabetic Patients: A Systematic Review and Meta-Analysis. Oxid Med Cell Longev. 2021.
- ANSES (Agence nationale de sécurité sanitaire) – Avis relatif aux risques liés à la consommation de compléments alimentaires contenant de la berbérine (2019)
Artikel geschreven op 18 december 2025. Laatste review op 30 januari 2026, 10:01 door Alex
