Je collega heeft net de vitale functies gemeten en roept: “EWS is 5!” Maar wat betekent dat precies? En waarom is die score zo belangrijk voor de patiënt in bed 3? De Early Warning Score is een van de meest gebruikte hulpmiddelen in Nederlandse ziekenhuizen om verslechtering bij patiënten vroegtijdig te herkennen. In dit artikel leer je hoe de EWS werkt, hoe je de score berekent en welke acties bij welke score horen.
Wat is de EWS score?
De EWS score staat voor Early Warning Score. Het is een gestandaardiseerd scoresysteem waarmee zorgverleners de gezondheidstoestand van een patiënt objectief kunnen beoordelen. Door zes vitale functies te meten en te scoren, krijg je een totaalscore die aangeeft hoe stabiel of instabiel een patiënt is.
Het systeem is in de jaren negentig ontwikkeld in het Verenigd Koninkrijk en wordt tegenwoordig wereldwijd toegepast. In Nederland is de EWS, vaak aangeduid als MEWS (Modified Early Warning Score), onderdeel van het dagelijkse werk op vrijwel elke verpleegafdeling. De Richtlijnendatabase van de Federatie Medisch Specialisten bevestigt dat de MEWS het meest gebruikte track-and-trigger systeem is in Nederlandse ziekenhuizen.
Het basisprincipe is eenvoudig: hoe hoger de EWS score, hoe meer de patiënt vitaal bedreigd is. Een score van 0 betekent dat alle vitale waarden binnen de normale grenzen vallen. Bij een verhoogde score moeten zorgverleners actie ondernemen, variërend van frequenter meten tot het direct inschakelen van een arts of het spoedinterventieteam (SIT).
De zes parameters van de EWS score
Bij het afnemen van de EWS meet je zes vitale functies. Elke parameter krijgt een score van 0 tot 3 punten, afhankelijk van hoe ver de waarde afwijkt van normaal. De zes parameters zijn:
- Ademhalingsfrequentie: het aantal ademhalingen per minuut. Normaal ligt dit tussen 12 en 20 per minuut bij volwassenen.
- Zuurstofsaturatie (SpO2): het percentage zuurstof in het bloed, gemeten met een saturatiemeter. Normaal is 96% of hoger.
- Systolische bloeddruk: de bovendruk bij het meten van de bloeddruk. Normaal ligt dit tussen 111 en 219 mmHg voor de EWS-berekening.
- Hartfrequentie: het aantal hartslagen per minuut. Normaal ligt dit tussen 51 en 90 slagen per minuut.
- Temperatuur: de lichaamstemperatuur. Normaal ligt dit tussen 36,1 en 38,0 graden Celsius.
- Bewustzijn: wordt vaak gemeten met de AVPU-schaal (Alert, Voice, Pain, Unresponsive). Een alerte patiënt scoort 0 punten.
Sommige instellingen voegen een zevende parameter toe: urineproductie of het zogeheten niet-pluisgevoel van de verpleegkundige. Onderzoek van Douw uit 2016 toonde aan dat de zorgen van een verpleegkundige voorspellend kunnen zijn voor complicaties, nog voordat de EWS daadwerkelijk verhoogd is.
EWS scoretabel: zo bereken je de score
Hieronder vind je een veelgebruikte EWS scoretabel. Let op: de exacte waarden kunnen per ziekenhuis iets verschillen. Controleer altijd het lokale protocol van je instelling.
| Punten | 3 | 2 | 1 | 0 | 1 | 2 | 3 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ademhaling | ≤8 | 9-11 | 12-20 | 21-24 | ≥25 | ||
| Saturatie (%) | ≤91 | 92-93 | 94-95 | ≥96 | |||
| Systolische bloeddruk | ≤90 | 91-100 | 101-110 | 111-219 | ≥220 | ||
| Hartfrequentie | ≤40 | 41-50 | 51-90 | 91-110 | 111-130 | ≥131 | |
| Temperatuur (°C) | ≤35,0 | 35,1-36,0 | 36,1-38,0 | 38,1-39,0 | ≥39,1 | ||
| Bewustzijn (AVPU) | Alert | V, P of U |
Groen = normaal | Geel = licht verhoogd | Oranje = verhoogd | Rood = kritiek. Swipe naar links om de tabel volledig te bekijken.
Rekenvoorbeeld: EWS score berekenen in de praktijk
Stel, je meet de volgende waarden bij een patiënt:
- Ademhalingsfrequentie: 22 per minuut → 2 punten
- Saturatie: 94% → 1 punt
- Bloeddruk: 105/70 mmHg (systolisch 105) → 1 punt
- Hartfrequentie: 95 per minuut → 1 punt
- Temperatuur: 38,5°C → 1 punt
- Bewustzijn: alert → 0 punten
De totale EWS score is dan 2 + 1 + 1 + 1 + 1 + 0 = 6 punten. Dit is een verhoogde score die directe actie vereist.
Een tweede voorbeeld: een patiënt met normale waarden (ademhaling 16, saturatie 98%, bloeddruk 130/80, hartslag 72, temperatuur 36,8°C, alert) scoort 0 punten op alle parameters. De totale EWS is dan 0, wat aangeeft dat de vitale functies stabiel zijn.
Wat betekent de EWS score? Acties per scoreniveau
De totale EWS score bepaalt welke vervolgacties nodig zijn. De exacte protocollen verschillen per instelling, maar de algemene richtlijnen zijn:
EWS score 0-2: laag risico
De patiënt is stabiel. Volg het reguliere meetschema, meestal elke 8 tot 12 uur. Blijf alert op veranderingen en gebruik je klinisch redeneren om het totaalplaatje te beoordelen.
EWS score 3-4: verhoogd risico
Er is sprake van milde afwijkingen. Verhoog de meetfrequentie naar minimaal elke 4 uur. Informeer de hoofdverpleegkundige en overweeg contact met de behandelend arts. Documenteer de bevindingen zorgvuldig.
EWS score 5-6: hoog risico
De patiënt vertoont duidelijke tekenen van verslechtering. Meet de vitale functies minimaal elk uur. Neem direct contact op met de behandelend arts of, afhankelijk van het protocol, met de dienstdoende arts-assistent. Bereid je voor op mogelijke escalatie.
EWS score 7 of hoger: kritiek
Bij een score van 7 of meer is de patiënt ernstig vitaal bedreigd. Activeer direct het spoedinterventieteam (SIT) of het Medical Emergency Team (MET). Continue monitoring is noodzakelijk. Volgens de Richtlijnendatabase moet het SIT binnen 10 minuten aan het bed kunnen zijn.
Naast de totaalscore kan ook één enkele parameter met een score van 3 punten reden zijn om direct actie te ondernemen. Een patiënt met een saturatie van 88% (3 punten) vereist onmiddellijke aandacht, ook als de overige parameters normaal zijn.
EWS score en het spoedinterventieteam (SIT)
Het spoedinterventieteam is een specialistisch team dat 24 uur per dag paraat staat voor vitaal bedreigde patiënten. In Nederland beschikt vrijwel elk ziekenhuis sinds 2008 over een SIT. Het team bestaat minimaal uit een IC-verpleegkundige en een arts met specifieke training in het herkennen en behandelen van kritieke situaties.
Wanneer je als verpleegkundige een hoge EWS score meet en de situatie dit rechtvaardigt, kun je het SIT inschakelen. De communicatie verloopt via de SBAR-methode: Situation, Background, Assessment, Recommendation. Dit zorgt voor een gestructureerde overdracht van informatie.
Onderzoek van Ludikhuize uit 2015, uitgevoerd in 12 Nederlandse ziekenhuizen, toonde aan dat de implementatie van een SIT leidt tot minder hartstilstanden, minder ongeplande IC-opnames en lagere mortaliteit op verpleegafdelingen. Het SIT is daarmee een onmisbare schakel in het Early Warning System.
EWS score versus NEWS: wat is het verschil?
Je komt in de praktijk verschillende termen tegen: EWS, MEWS en NEWS. De verschillen zitten vooral in de specifieke parameters en scoregrenzen:
- EWS (Early Warning Score): de oorspronkelijke term voor elk waarschuwingssysteem gebaseerd op vitale functies.
- MEWS (Modified Early Warning Score): een aangepaste versie die in veel Nederlandse ziekenhuizen wordt gebruikt. De M staat voor modified omdat de parameters in de loop der tijd zijn aangepast.
- NEWS (National Early Warning Score): een gestandaardiseerde versie ontwikkeld door het Royal College of Physicians in het Verenigd Koninkrijk in 2012. De NEWS2 uit 2017 wordt ook in sommige Nederlandse instellingen gebruikt.
Het basisprincipe blijft hetzelfde: vitale functies meten, scoren en actie ondernemen bij afwijkingen. De Nederlandse Richtlijnendatabase adviseert om binnen Nederland toe te werken naar één nationaal systeem, zodat vergelijking en verbetering van zorg mogelijk wordt.
Tips voor het correct afnemen van de EWS
Een EWS score is alleen betrouwbaar als de metingen correct worden uitgevoerd. De volgende aandachtspunten helpen je om nauwkeurige scores te verkrijgen:
- Meet op vaste momenten: neem de vitale functies minimaal één keer per dienst af, of vaker als het protocol dit voorschrijft.
- Gebruik gekalibreerde apparatuur: controleer regelmatig of bloeddrukmeters en saturatiemeters correct functioneren.
- Tel de ademhaling handmatig: veel zorgverleners schatten de ademhalingsfrequentie in plaats van te tellen. Tel minimaal 30 seconden en vermenigvuldig met twee.
- Beoordeel het bewustzijn actief: spreek de patiënt aan en observeer de reactie. Noteer niet automatisch alert zonder dit te controleren.
- Documenteer direct: noteer de waarden meteen in het patiëntendossier. Uitstel vergroot de kans op fouten.
- Kijk naar de trend: een stijgende EWS over meerdere metingen is vaak belangrijker dan één losse verhoogde score.
Combineer de EWS altijd met je eigen klinische blik. Een lage score betekent niet automatisch dat alles goed is. Vertrouw ook op je niet-pluisgevoel en bespreek twijfels met collega's.
EWS score bij bijzondere patiëntengroepen
De standaard EWS is ontwikkeld voor volwassen patiënten. Voor specifieke doelgroepen bestaan aangepaste systemen:
- Kinderen: voor patiënten tot 16 jaar wordt de PEWS (Pediatric Early Warning Score) gebruikt, met leeftijdsspecifieke normaalwaarden.
- Zwangere vrouwen: de MEWS (Maternity Early Warning Score, let op: andere afkorting) is aangepast aan de fysiologische veranderingen tijdens zwangerschap.
- Patiënten met COPD: bij chronische hypoxemie kunnen de saturatiegrenzen worden aangepast. Dit moet expliciet zijn vastgelegd in het patiëntendossier.
Controleer bij twijfel altijd het lokale protocol en overleg met de behandelend arts over aangepaste scoregrenzen.
De EWS in de dagelijkse praktijk: veel voorkomende valkuilen
Hoewel de EWS een waardevol instrument is, zijn er valkuilen die de effectiviteit kunnen verminderen:
Onvolledige metingen. Het overslaan van één parameter, bijvoorbeeld de ademhalingsfrequentie, maakt de totaalscore onbetrouwbaar. Meet altijd alle zes de parameters.
Vertraagde escalatie. Een verhoogde score heeft alleen zin als er ook actie volgt. Onderzoek toont aan dat met name in avond- en nachtdiensten de respons op verhoogde scores trager kan zijn.
Tunnelvisie op de score. Een EWS van 2 betekent niet dat een patiënt veilig is. Het systeem is een hulpmiddel, geen vervanging voor klinisch redeneren. Gebruik de ABCDE-methodiek voor een complete beoordeling.
Gebrek aan training. Niet alle zorgverleners zijn even vertrouwd met de EWS en de bijbehorende acties. Regelmatige scholing en casusbesprekingen verbeteren de toepassing.
Veelgestelde vragen
Wat is een normale EWS score?
Een EWS score van 0 is normaal en geeft aan dat alle vitale functies binnen de normale grenzen vallen. Een score van 1-2 wordt beschouwd als laag risico en vereist geen directe actie, maar wel reguliere monitoring.
Wat betekent EWS score 3?
Een EWS score van 3 duidt op milde afwijkingen in de vitale functies. De meetfrequentie moet worden verhoogd naar minimaal elke 4 uur en de hoofdverpleegkundige moet worden geïnformeerd. Afhankelijk van het lokale protocol kan contact met de arts nodig zijn.
Wanneer moet je het spoedinterventieteam bellen?
Het SIT moet worden ingeschakeld bij een EWS score van 7 of hoger, of wanneer één enkele parameter 3 punten scoort. Ook bij een snel stijgende score of een sterk niet-pluisgevoel kan activatie gerechtvaardigd zijn, ongeacht de totaalscore.
Hoe vaak moet je de EWS meten?
Bij een score van 0-2 minimaal elke 8-12 uur, bij 3-4 elke 4 uur, bij 5-6 elk uur, en bij 7 of hoger continu. De exacte frequenties kunnen per instelling verschillen.
Wat is het verschil tussen EWS en MEWS?
MEWS staat voor Modified Early Warning Score en is een aangepaste versie van de oorspronkelijke EWS. In de praktijk worden de termen vaak door elkaar gebruikt. De M duidt op modificaties in de parameters of scoregrenzen die in de loop der tijd zijn doorgevoerd.
Kun je de EWS score ook thuis gebruiken?
De EWS is ontwikkeld voor gebruik in ziekenhuizen door getrainde zorgverleners. Voor thuisgebruik is het systeem niet gevalideerd. Bij zorgen over de gezondheid van een naaste is het beter om contact op te nemen met de huisarts of huisartsenpost.
Bronnen en achtergrond
Dit artikel is geschreven voor educatieve doeleinden en biedt een algemene introductie op het onderwerp. Het vervangt geen officiële lessen, protocollen of richtlijnen van je opleiding of instelling. Raadpleeg bij twijfel altijd je docent, praktijkopleider of het lokale protocol van je werkplek.
Gebruikte bronnen:
- Richtlijnendatabase – Signaleren van de vitaal bedreigde patiënt
- Richtlijnendatabase – Het spoed interventie team (SIT)
- Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde – Early warning scores op de verpleegafdeling
- PMC – The Value of Modified Early Warning Score (MEWS) in Surgical In-Patients
Artikel geschreven op 19 januari 2026. Laatste review op 23 januari 2026, 19:55 door Alex
