Overstappen van zorgverzekering met een chronische ziekte: waar moet je op letten?

Veel mensen met een chronische aandoening denken dat overstappen van zorgverzekering niet mogelijk is. Dat is een misverstand, maar het ligt genuanceerder dan de reclames doen vermoeden. Voor de basisverzekering geldt een wettelijke acceptatieplicht: elke zorgverzekeraar moet je accepteren, ongeacht je leeftijd of gezondheidssituatie. Voor aanvullende verzekeringen ligt dat anders. We vertellen je hier meer over.

Acceptatieplicht basisverzekering

De basisverzekering dekt de meest noodzakelijke zorg: huisarts, ziekenhuis, medicijnen, en een groot deel van de behandelingen voor chronische aandoeningen. Een zorgverzekeraar mag je hiervoor nooit weigeren en mag ook geen hogere premie vragen vanwege je gezondheid.

Dit betekent dat je als chronisch zieke elk jaar opnieuw kunt overstappen naar een andere basisverzekering. De nieuwe verzekeraar moet je accepteren, ook als je hoge zorgkosten maakt.

Aanvullende verzekering: hier zit het risico

Voor aanvullende verzekeringen geldt de acceptatieplicht niet. Zorgverzekeraars mogen je weigeren, medische vragen stellen of een wachttijd hanteren. Dit gebeurt vooral bij uitgebreide pakketten met hoge vergoedingen voor bijvoorbeeld fysiotherapie, alternatieve geneeswijzen of tandzorg.

Bij een medische acceptatieprocedure moet je een vragenlijst invullen over je gezondheid. Vragen die kunnen voorkomen: of je onder behandeling bent van een arts, welke medicijnen je gebruikt, of je verwacht het komende jaar zorg nodig te hebben, en soms zelfs of je “lichamelijk en geestelijk gezond en vrij van klachten” bent.

Verwacht je veel zorgkosten, dan kan de verzekeraar besluiten je te weigeren. Je krijgt dan soms een minder uitgebreid pakket aangeboden, of je wordt wel geaccepteerd maar met een wachttijd voor bepaalde vergoedingen.

Het gevaar van te vroeg opzeggen

Dit leidt tot een belangrijk advies: zeg als chronisch zieke nooit je huidige zorgverzekering op voordat je nieuwe zorgverzekeraar je heeft geaccepteerd voor de aanvullende verzekering. Anders loop je het risico dat je nergens meer terecht kunt voor een uitgebreide aanvullende verzekering.

Wordt je aanvraag direct afgewezen op medische gronden, dan kun je je nog terugtrekken uit de acceptatieprocedure. Je hoeft dan in de toekomst niet te melden dat je ooit bent geweigerd.

Gecontracteerde zorgverleners en hulpmiddelen

Een complicatie die vaak over het hoofd wordt gezien: de zorgcontracten. Chronisch zieken maken vaak gebruik van specifieke hulpmiddelen, medicijnen of behandelaars. Bij overstappen naar een andere verzekeraar kan het zijn dat jouw huidige leverancier geen contract heeft met de nieuwe verzekeraar.

Dit kan betekenen dat je infuuspomp, speciaal bed, katheters of andere hulpmiddelen moeten worden teruggeleverd en vervangen door materiaal van een andere leverancier. Dat is niet alleen onhandig, het kan ook betekenen dat je opnieuw moet zoeken naar een hulpmiddel dat bij je past.

Hetzelfde geldt voor behandelaars. Heb je een naturapolis of budgetpolis, dan krijg je alleen volledige vergoeding bij zorgverleners waarmee je verzekeraar een contract heeft. Controleer voor overstappen altijd of jouw ziekenhuis, specialist of fysiotherapeut ook in 2026 wordt vergoed door de nieuwe verzekeraar.

Preferentiebeleid medicijnen

Zorgverzekeraars bepalen zelf welk merk van een medicijn ze vergoeden. Dit noemen ze preferentiebeleid. Stap je over naar een andere verzekeraar, dan kan het zijn dat je moet wisselen naar een ander merk van je medicijn.

Voor veel mensen is dit geen probleem, maar niet iedereen reageert hetzelfde op verschillende merken van hetzelfde werkzame bestanddeel. Op de website van je (beoogde) zorgverzekeraar vind je een lijst met preferente geneesmiddelen. Controleer voor overstappen of jouw medicijnen hierop staan en in welk merk.

Krijg je een medicijn op medische noodzaak voorgeschreven bij je huidige verzekeraar, dan moet dit ook worden vergoed als je overstapt. Soms is wel een nieuw recept nodig van je behandelaar.

Fysiotherapie bij chronische aandoeningen

Staat jouw aandoening op de wettelijke lijst met chronische aandoeningen, dan krijg je vanaf de 21e behandeling fysiotherapie vergoed uit de basisverzekering. De eerste 20 behandelingen betaal je zelf of uit je aanvullende verzekering.

Belangrijk: heb je die eerste 20 behandelingen al gehad en betaald, dan hoef je dit niet opnieuw te betalen als je overstapt naar een andere zorgverzekeraar. De teller loopt door, ook bij een nieuwe verzekeraar. Dit geldt per indicatie en is levenslang, niet per kalenderjaar.

PGB en overstappen

Heb je een persoonsgebonden budget (pgb) dat valt onder de Zorgverzekeringswet? Dan is overstappen extra complex. Je kunt je pgb namelijk niet meenemen naar een nieuwe zorgverzekeraar. Bij overstappen moet je opnieuw een pgb aanvragen, met een nieuw budgetplan, nieuwe zorgcontracten en een nieuwe indicatie. Er is geen garantie dat de nieuwe verzekeraar akkoord gaat.

Welke polis past bij chronisch zieken?

Bij een chronische aandoening is keuzevrijheid in zorgverleners vaak belangrijk. Je wilt naar het ziekenhuis of de specialist die het beste bij je past, zonder bij te betalen.

Een combinatiepolis biedt voor de meeste zorgsoorten vrije keuze. Alleen voor bepaalde zorg, zoals ggz of wijkverpleging, gelden dan contracteisen. Voor ziekenhuiszorg kun je meestal overal terecht.

Een naturapolis (ook wel budgetpolis) vergoedt alleen volledig bij gecontracteerde zorgverleners. Ga je naar een ziekenhuis zonder contract, dan betaal je een deel zelf. Dit kan bij chronische aandoeningen flink oplopen.

Let op: sinds 2024 bieden zorgverzekeraars geen restitutiepolis meer aan waarbij je voor alle zorgsoorten volledig vrije keuze hebt. De combinatiepolis komt hier het dichtst bij in de buurt.

Checklist voor overstappen

Overweeg je als chronisch zieke over te stappen? Doorloop dan deze punten:

Controleer of je zorgverleners (ziekenhuis, specialist, fysiotherapeut) een contract hebben met de nieuwe verzekeraar. Dit vind je in de zorgzoeker op de website van de verzekeraar.
Bekijk het preferentiebeleid voor jouw medicijnen. Check of je huidige merk wordt vergoed of dat je moet wisselen.
Vraag de nieuwe aanvullende verzekering aan voordat je je huidige verzekering opzegt. Wacht op acceptatie.
Controleer of je hulpmiddelenleverancier een contract heeft met de nieuwe verzekeraar. Zo niet, informeer wat dit betekent voor je huidige hulpmiddelen.
Heb je een pgb? Bedenk dat je dit opnieuw moet aanvragen bij een nieuwe verzekeraar.

Houd rekening met de verwerkingstijd bij medische acceptatie. Begin op tijd, ruim voor de deadline van 1 februari.