Aften in je mond: oma weet raad (en de wetenschap ook)

Aften: wat zijn het precies?

Een aft is een klein, rond zweertje aan de binnenkant van je mond. Je herkent het aan de grijswitte kleur met een rode rand eromheen. Aften zitten meestal op de binnenkant van je wangen of lippen, op je tandvlees, onder je tong of op je gehemelte. Ze zijn een paar millimeter groot, soms tot een centimeter.

Pijn doen ze zeker: eten, drinken en praten kan flink lastig zijn. Maar aften zijn niet besmettelijk en ze zijn niet gevaarlijk. Ongeveer een op de vijf mensen krijgt er regelmatig mee te maken. Kinderen net zo goed als volwassenen.

Het goede nieuws? Aften verdwijnen vanzelf, meestal binnen een tot twee weken. Zonder dat je er iets aan hoeft te doen. Maar als je in de tussentijd liever niet bij elke hap in de gordijnen hangt, zijn er manieren om de pijn te verzachten.

Waardoor krijg je aften?

De exacte oorzaak van aften is nog altijd niet helemaal duidelijk. Artsen en onderzoekers noemen verschillende factoren die meespelen. Je bijt per ongeluk op je wang of lip, je poetst te hard met een versleten tandenborstel, of je draagt een beugel die tegen je mondslijmvlies schuurt. Dat soort kleine wondjes kan een aft uitlokken.

Stress lijkt ook een rol te spelen, net als hormonale schommelingen. Sommige mensen merken dat ze meer aften krijgen in drukke periodes of rond hun menstruatie. Een tekort aan ijzer, vitamine B12 of foliumzuur kan de kans op aften vergroten, hoewel dat niet bij iedereen het geval is.

Bepaalde voedingsmiddelen zoals citrusvruchten, tomaten, noten en chocola worden vaak als triggers genoemd. Het NHG adviseert om een eetdagboek bij te houden als je vaak aften hebt, zodat je zelf patronen kunt herkennen. Meer over oma's huismiddeltjes die wél en niet werken lees je in ons overzichtsartikel.

Bij sommige mensen komt het schuimmiddel natriumlaurylsulfaat (SLS) in tandpasta als boosdoener naar voren. Overstappen op een SLS-vrije tandpasta kan de frequentie van aften verminderen, volgens de NHG-richtlijn. Bijwerkingen zijn niet te verwachten.

Aften in je mond: oma's tips die wél werken

Honing op de aft aanbrengen

Van alle oma-middeltjes tegen aften heeft honing veruit het meeste wetenschappelijke bewijs achter zich. Een klinische studie uit 2014 (El-Haddad et al.) vergeleek honing met een corticosteroïdenzalf bij 94 patiënten met aften. Honing verminderde de pijn en verkleinde de aften sneller dan de zalf, zonder bijwerkingen. Een grote netwerk-meta-analyse uit 2022, waarin 72 studies met 29 verschillende behandelingen werden vergeleken, plaatste honing in de top van effectieve lokale behandelingen.

Hoe gebruik je het? Breng met een schoon wattenstaafje een kleine hoeveelheid honing direct op de aft aan. Doe dit drie tot vier keer per dag, bij voorkeur na het eten en voor het slapengaan. De honing werkt antibacterieel en ontstekingsremmend, en vormt een beschermend laagje over het zweertje.

Spoelen met kamillethee

Kamille is een klassiek oma-middel, en hier heeft oma een punt. Een gerandomiseerde, driedubbel-geblindeerde studie (Seyyedi et al., 2014) onderzocht kamille-mondspoeling bij 36 patiënten met aften. Na vier dagen was het aantal aften in de kamillegroep significant afgenomen, en de pijn nam al na twee dagen duidelijk af. Kamille bevat ontstekingsremmende flavonoïden die de pijn verlichten.

Zet kamillethee, laat die afkoelen tot lauwwarm en spoel er twee tot drie keer per dag je mond mee. Je kunt ook een afgekoeld theezakje een paar minuten op de aft leggen. Kamille is trouwens ook een bekend oma-middel tegen maagzuur.

Zoutwater spoelen

Een theelepel keukenzout in een glas lauwwarm water is een veelgehoord oma-advies. Zoutwater heeft licht antiseptische eigenschappen en kan helpen de mond schoon te houden. Het NHG noemt het niet als officiële aanbeveling, maar het is veilig en sommige mensen ervaren er verlichting bij.

Spoel een halve minuut en spuug het water daarna uit. Het kan even prikken, maar dat trekt snel weg.

Mondgel met lidocaïne

Strikt genomen geen oma-middel, maar de NHG-richtlijn noemt lidocaïne als eerste keus bij aften die veel pijn geven. Je stippelt een kleine hoeveelheid gel met een wattenstaafje direct op de aft, bijvoorbeeld vlak voor het eten of voor het slapengaan. De verdoving werkt binnen enkele seconden en houdt ongeveer een uur aan. Lidocaïne-mondgel is zonder recept verkrijgbaar bij de apotheek.

Huismiddeltjes die je beter kunt overslaan

Spoelen met alcohol (wodka, jenever)

Op omaweetraad.nl staat het als populaire tip: spoel met een sterk drankje om het zweertje te verdoven. Alcohol irriteert het mondslijmvlies echter juist verder, vertraagt de genezing en kan de wond groter maken. Tandartsen raden het af. Gebruik voor verdoving liever lidocaïne-gel: die werkt gerichter en beschadigt het weefsel niet.

Cola drinken tegen de pijn

Cola bevat fosforzuur, een stof die het mondslijmvlies aantast. Zure dranken staan juist op de lijst van dingen die je bij aften moet vermijden, volgens zowel Thuisarts als het NHG. De tijdelijke verdoving die sommige mensen voelen weegt niet op tegen de extra irritatie.

Waterstofperoxide aanstippen

Waterstofperoxide (3%) wordt soms aangeraden als ontsmettingsmiddel voor mondzweertjes. Het probleem: er is geen bewijs dat desinfectie de genezing versnelt (de zweertjes worden niet veroorzaakt door bacteriën), en waterstofperoxide kan het omliggende mondslijmvlies beschadigen als je het te vaak of te geconcentreerd gebruikt.

Vitaminesupplementen slikken

Veel oma-sites raden vitamine B12, zink of multivitaminen aan. De NHG-richtlijn is hier helder over: er is geen bewijs dat vitaminesupplementen aften voorkomen of sneller laten genezen. Zinksupplementen worden zelfs expliciet ontraden. Alleen als een arts een tekort heeft vastgesteld via bloedonderzoek, is aanvullen zinvol.

Kapotte mondhoeken: een ander verhaal

Kapotte mondhoeken worden vaak in één adem met aften genoemd, maar het zijn twee heel verschillende klachten. Bij een kapotte mondhoek, medisch cheilitis angularis of perlèche genoemd, zitten er scheurtjes of kloofjes in een of beide mondhoeken. Het jeukt, het doet pijn bij eten en gapen, en het geneest vaak lastig omdat je je mond de hele dag gebruikt.

Waar aften ontstaan door een immuunreactie in het mondslijmvlies, worden kapotte mondhoeken meestal veroorzaakt door een combinatie van vocht en infectie. Speeksel hoopt zich op in de mondhoekplooien, de huid wordt zacht en scheurt, en schimmels of bacteriën krijgen vrij spel. Risicofactoren zijn onder andere een slecht passend kunstgebit, de gewoonte om aan je lippen te likken, droge lippen, en huidaandoeningen als eczeem.

Wat oma aanraadt (en wat Thuisarts zegt)

Op oma-weet-raad-sites vind je adviezen als handzeep op je mondhoeken smeren, appelazijn aanstippen of vitamine B slikken. Een huidtherapeut van Sproetonline waarschuwt dat deze tips de klachten juist kunnen verergeren: zeep irriteert, appelazijn brandt op kapotte huid, en vitamine B helpt alleen bij een aangetoond tekort.

Thuisarts.nl adviseert een veel simpelere aanpak: houd je mondhoeken droog, lik niet aan je lippen, raak de scheur niet aan, en smeer zinkolie om de huid te laten indrogen. Zinkolie is zonder recept verkrijgbaar bij de drogist en helpt de ontsteking te verminderen. Geneest het niet binnen twee weken, dan kan je huisarts een antischimmelcrème (miconazol) voorschrijven.

Wanneer naar de huisarts?

Bij aften hoef je meestal niet naar de huisarts. Neem wel contact op als een aft na twee weken niet is genezen, als je koorts krijgt, als de aft ongewoon groot is (groter dan een centimeter), of als je zeer regelmatig aften hebt. In zeldzame gevallen kunnen terugkerende aften wijzen op een onderliggende aandoening als coeliakie, de ziekte van Crohn, of de ziekte van Behçet.

Bij kapotte mondhoeken geldt: probeer eerst twee weken zinkolie en de adviezen van Thuisarts. Helpt dat niet, wordt de plek groter, of ontstaan er korsten? Dan is het verstandig om een afspraak te maken. Je huisarts kan beoordelen of een ontsteking door schimmel of bacterie de oorzaak is en een gerichte crème voorschrijven.

Veelgestelde vragen

Gepubliceerd op 28 februari 2026. Laatste review op 14 mei 2026, 15:58 door Alex

Laat dit veld leeg

Op de hoogte blijven van onze nieuwe artikelen?

Schrijf je gratis in voor onze nieuwsbrief over Gezondheid & lifestyle. We sturen je 1x per maand een update als we leuke nieuwe artikelen voor je hebben geplaatst. Anders niet.

We respecteren je privacy. Geen spam, uitschrijven kan altijd.

Gelukt! We hebben je een mailtje gestuurd om je abonnement te bevestigen. Pas na die bevestiging ben je aangemeld voor de nieuwsbrief.Zie je de mail niet? Controleer je spammap.